Bloomberg’in ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasına ilişkin yayımladığı analizde, söz konusu operasyonun Amerikan ordusunun sınırlarını zorladığı, askeri unsurları yıprattığı ve Washington’ın küresel mevzilerini zayıflattığı belirtildi.
Tabnak Uluslararası Haber Servisi’nin aktardığı raporda öne çıkan detaylar şu şekildedir:
ABD Ordusunda Yıpranma ve Moral Çöküntüsü
Donald Trump administration’ının İran’ı dize getirmek amacıyla başvurduğu deniz ablukası, ABD Donanması üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor.
- USS Abraham Lincoln: 9 aydır denizde olan ve ilk kez Tayland’da bir limana yanaşan USS Abraham Lincoln savaş gemisindeki mürettebatın; bakım-onarım arızaları, hijyen malzemelerinde karaborsa oluşması, aileleriyle iletişimi kesen 40 günlük internet kesintileri ve moral çöküntüsünden şikâyetçi olduğu bildirildi.
- 82. Hava İndirme Tümeni: Küresel krizlere anında müdahale etmekle görevli seçkin 82. Hava İndirme Tümeni, Orta Doğu’da 12 aylık bir konuşlandırma sürecinde herhangi bir operasyona girmeden bekletiliyor.
Ablukanın ABD’ye Maliyeti ve Lojistik Kriz
14 Temmuz’da başlayan son ablukaya en az 28 donanma gemisi katıldı ve operasyonel maliyeti 2 milyar doları aştı.
- Günlük Maliyet: Ablukada görev yapan yaklaşık 22 savaş gemisi, ABD Donanması’nın toplam savaş gemisi filosunun %30’undan fazlasını oluşturuyor. Ablukanın günlük maliyeti 32,5 milyon dolar olarak hesaplanırken, Ocak ayından bu yana yürütülen askeri tahkimatın toplam maliyeti 7,1 milyar doları geçti.
- Kongre Bütçe Ofisi (CBO) Raporu: CBO, 1 Ağustos’a kadar savaşın toplam maliyetini 38 milyar dolar olarak açıkladı. Çatışma yoğunluğunun düşük seyretmesi durumunda dahi aylık maliyetin 2 ila 3 milyar dolar arasında olacağı öngörülüyor.
- Lojistik Zorluklar: İran’ın füze saldırıları sonucu bölgedeki ABD üslerinin (özellikle Bahreyn’deki 5. Filo karargâhının) ağır hasar görmesi ve kullanılamaz hale gelmesi, ikmal süreçlerini krize soktu. 5 bin kişilik bir uçak gemisi mürettebatının günlük kişi başı 3.600 kalori (haftalık 5 tondan fazla gıda) ve yakıt ihtiyacının karşılanması ciddi bir yük oluşturuyor.
Küresel Denge ve Stratejik Mühimmat Sıkıntısı
ABD’nin kaynaklarını Orta Doğu’ya kaydırması, Çin’e karşı Asya-Pasifik bölgesindeki caydırıcılık stratejisine darbe vuruyor.
- 7. Filo’nun Eksikliği: Pasifik’te Çin’i dengelemekle görevli 7. Filo’ya bağlı unsurların Fars Körfezi’ne kaydırılması nedeniyle Asya’daki ortak tatbikatlar iptal edilmek zorunda kalındı.
- Hava Savunma ve Füze Stokları: CBO raporuna göre ABD, Haziran 2025’ten bu yana füze savunma önleme mühimmatı (stoklarının) üçte ikisini tüketti. Bu durum, Çin ile olası bir çatışmada ciddi bir mühimmat açık riski doğuruyor.
- Bakım Aksamaları: Uzayan görev süreleri nedeniyle uçak gemilerinin bakım takvimleri aksadı. American Enterprise Institute (AEI), ertelemelerin ABD Donanması’na telafi maliyetinin 750 milyon dolar olacağını tahmin ediyor.
İran’a Etkisi ve Sürdürülebilirlik
Ablukanın İran ekonomisi üzerindeki baskısı ağır olsa da İran’ın direnç kapasitesinin yüksek olduğu vurgulanıyor:
- Petrol İhracatı ve Enflasyon: İran’ın ana gelir kaynağı olan Hark Adası’ndan petrol sevkiyatının neredeyse durduğu, enflasyonun %80’i aştığı ve petrol ihracat kısıtlamalarının Tahran’a aylık yüz milyonlarca dolara mal olduğu belirtiliyor.
- Dayanıklılık: Kraliyet Donanması Stratejik Araştırmalar Merkezi ve FPRI uzmanı Amr Salisbury, İran yönetiminin iç kamuoyu baskısı olmadan uzun süreli kısıtlamalara alışkın olduğunu belirterek, “İran’ın ablukaya uzun süre dayanabileceğini düşünüyorum. İranlılar uzun zamandır bu tür kısıtlamalarla mücadele ediyor” değerlendirmesinde bulundu. ABD’nin ise artan finansal ve askeri maliyetler sebebiyle iç politikada baskı altına girebileceği ifade ediliyor.
