ABD, İran’da devam eden protestolara yönelik şiddetli müdahaleler ve rejimin yasa dışı finansal faaliyetleri iddiasıyla, aralarında Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani’nin de bulunduğu üst düzey yetkililere ve “gölge bankacılık” ağlarına yönelik kapsamlı yaptırım kararı aldı.
ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) ve ABD Dışişleri Bakanlığı, 15 Ocak 2026 tarihinde yaptıkları eş zamanlı açıklamalarla İran rejimine yönelik yeni yaptırım paketini duyurdu. Kararın, İran halkının temel hakları için mücadele ettiği bir dönemde, rejimin kendi halkına uyguladığı şiddet ve zalimce baskıya bir yanıt niteliği taşıdığı ileri sürüldü. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Başkan Trump’ın talimatıyla, İran halkına yönelik acımasız baskıların mimarlarını ve ülkenin doğal kaynak gelirlerini aklayan finansal ağları hedef aldıklarını açıkladı.
PROTESTOLARA MÜDAHALE VE İNSAN HAKLARI İHLALLERİ
Yaptırım listesinin en dikkat çeken ismi, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi (SCNS) Sekreteri Ali Laricani oldu. Laricani, İran Dini Lideri adına protestolara verilen yanıtı koordine etmek ve güvenlik güçlerine barışçıl göstericilere karşı güç kullanma çağrısında bulunmakla suçlanıyor.
Aralık 2025’te başlayan protestolarda güvenlik güçlerinin sivillere gerçek mermilerle ateş açtığı ve çok sayıda can kaybına neden olduğu belirtildi. Bu kapsamda, Lorestan ve Fars eyaletlerindeki Devrim Muhafızları (IRGC) ve Kolluk Kuvvetleri (LEF) komutanları Mohammad Reza Hashemifar, Nematollah Bagheri, Azizollah Maleki ve Yadollah Buali de yaptırım listesine eklendi. Özellikle Fars eyaletindeki hastanelerin silahla yaralananlarla dolduğu, Lorestan’da ise güvenlik güçlerinin cenazeleri ailelere karşı şantaj unsuru olarak kullandığı ifade edildi.
Ayrıca ABD Dışişleri Bakanlığı, kadınların zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı muameleye maruz kaldığı Fardis Hapishanesi’ni de “kötü şöhretli” bir kurum olarak tanımlayarak yaptırım kapsamına aldı.
GÖLGE BANKACILIK VE KARA PARA AKLAMA AĞLARI
ABD yönetimi, insan hakları ihlallerinin yanı sıra İran’ın petrol ve petrokimya satışlarından elde edilen gelirleri aklayan “gölge bankacılık” ağlarına karşı da harekete geçti. Hazine Bakanlığı, Bank Melli ve Shahr Bank gibi yaptırımlı finansal kuruluşların uluslararası ticareti sürdürmek için kullandığı 18 kişi ve kuruluşu listeye dahil etti.
Bu ağların, İran’ın elit kesiminin ülke kaynaklarını çalmasına ve aklamasına olanak tanıdığı belirtildi. Bank Melli’nin “rahbar” ağı olarak bilinen sisteminde, İran merkezli Nikan Pezhvak Aria Kish Şirketi ile BAE merkezli Empire International Trading FZE ve Singapur merkezli Golden Mist PTE. Ltd. gibi paravan şirketlerin milyarlarca dolarlık işlemi yönettiği tespit edildi. Benzer şekilde Shahr Bank’ın da BAE merkezli HMS Trading FZE üzerinden petrol ihracatını finanse ettiği ve gelirleri akladığı kaydedildi.
YAPTIRIMLARIN KAPSAMI
Alınan kararlar uyarınca, listedeki kişi ve kurumların ABD’deki tüm mal varlıkları donduruldu ve ABD vatandaşlarının bu kişilerle işlem yapması yasaklandı. Hazine Bakanlığı, rejimin mali ağlarına ve küresel bankacılık sistemine erişimini engellemeye devam edeceklerini vurguladı. 2025 yılı boyunca OFAC’ın bu kampanya kapsamında 875’ten fazla kişi, gemi ve uçağa yaptırım uyguladığı bilgisi paylaşıldı.
ajanslar
