RASTHABER- Fakat Erdoğan-Davutoğlu ikilisi NATO’ya güvenerek sözde angajman Kurallarını işletip, 24 Kasım 2015’te Rus uçağının düşürülmesinin talimatını verdiklerini belirttiler. Ardından Rusya’nın Suriye’de sivil katliamı yaptığını, hastaneleri bile bombaladığını iddia edip, Rusya’ya ateş püskürttüler. Bunun ardından Rusya ile Türkiye ilişkileri sıfırlandı. Bu sıfırlama sonucu Türkiye ağır bir bedel ödedi. Bu nedenle Erdoğan liderliğindeki AKP hükümeti, Rusya’ya yalvarma durumuna düştü. Rusya devlet başkanı Putin ise, Erdoğan iktidarda kaldıkça Türkiye ile ilişkilerini normalleştiremeyecekleri tehdidinde bulundu. Ancak bölgedeki son gelişmeler, özellikle Irak ve Suriye’deki başarılı terörizmle mücadele süreci sonucu, DAEŞ ile diğer tekfirci terör örgütlerinin imha eşiğine gelmesi, Davutoğlu iktidarının devrilmesi, Türkiye cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Putine mektup yazması ve özür dilemesi, Rusya devlet başkanıyla telefon görüşmesi yapması, Vladimir Putin’in Türkiye’ye karşı tutumunu yumuşattı. Nitekim Türkiye dış işleri bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov, Karadeniz Ekonomik İşbirliği 34. Bakanlar Konseyinin toplandığı Rusya’nın Soçi kentinde bir araya geldi. Moskova – Ankara ilişkilerinin yanı sıra Suriye krizinin de tartışıldığı görüşmeden sonra bir açıklama yapan Çavuşoğlu, Suriye Devlet Başkanı Esad’ın geleceği konusunda hemfikir olmadıklarını ancak görüşmeye hazır olduklarını, ekonomi, ticaret, enerji ve iki ülke ilişkilerini ele aldıkları toplantının verimli geçtiğini kaydetti. Rusya askeri ve siyasi yetkililerin yayınladıkları belgelere göre, Türkiye suriye’de DAEŞ ve diğer tekfirci selefi Vahhabi terör örgütlerini desteklemektedir. Ancak Çavuşoğlunun belirttiği gibi, Türkiye Rusya’nın Suriye krizine siyasi çözüm getirme stratejisini kabul etme zorunda kalmıştır. Nitekim Çavuşoğlu, ‘Türkiye ve Rusya’nın Suriye’de siyasi çözüm için birlikte çalışması gerektiğini ve Ankara’nın Moskova ile daha yakın bir koordinasyon sağlayacağını’ , Türkiye’nin IŞİD ve El Nusra Cephesi’ni terör örgütü olarak gördüğünü, Ankara’nın IŞİD’le doğrudan mücadele ettiğini belirtti. Suriye halkı ve hükümetine göre Suudi krallık rejimiyle Katar’ın desteklediği Nusra Cephesi, İslam Ordusu ve Ahraruşşam ile Fetih Ordusu da tekfirci terör örgütüdür. Bu terör örgütlerinin çekirdek kadrosu de El-Kaide ve Nusra Cephesi elebaşlarından oluşmaktadır. Rusya ‘da bu örgütleri tekfirci terör örgütü olarak nitelendirmektedir. Bu nedenle Türkiye’de benzer bir tutum izleme zorundadır. Erdoğan Putin ile G-20 kapsamında Çin’de görüşmeden önce Rusya’da görüşmek istiyor.
Türkiye hükümeti galiba Suriye’nin parçalanması, Suudi Krallık rejimiyle birlikte suriye’de sözde Sünni devlet kurma teşebbüsünden vazgeçmiş bulunuyor. Nitekim Çavuşloğlu Suriye’deki krizle ilgili olarak Rusya ile diyalogun yeniden inşa edilmesinin Suriye’nin geleceği için de önemli olduğunu, Suriye’de Ateşkesin sağlanması ve insani yardımların ulaştırılması gerektiğini, Suriye için en iyi çözüm siyasi çözüm olduğunu, Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunması, laik ve kapsayıcı bir rejimin kurulması konusunda hem fikir olduklarını söyledi.
Rusya dış işleri bakanı Lavrov ise yaptığı açıklamada, “Türkiye topraklarının teröristler tarafından kullanılmasına pratikte son verilmesi, silah sevkıyatının durdurulması, Rus vatandaşlarının Türkiye’de güvenliklerinin korunması gerektiğini, Rusya ve Türkiye’nin terörle mücadele çalışma grubunu yeniden görevlendirildiklerini, iki ülke askeri yetkililer arasındaki temasların yeniden başlayacağını söyledi.
Putin, Türkiye ile ilişkileri normalleştirmek için; Erdoğan liderliğindeki AKP hükümetinin Özür dilemesi, suçluların cezalandırılması, uçağın düşürülmesi ve Pilotun öldürülmesiyle ilgili olarak Tazminat ödemesi, bir daha angajman Kuralları bahanesiyle Rus uçakları ve helikopterlerine saldırmamasına güvence vermesi, aksi takdirde Rusya’nın bu saldırılara anında cevap vereceğini vurgulamasıydı.
Bütün bunlara rağmen Putin Türkiye ile ilişkileri yeniden geliştirme talimatı verdi. Bunun ardından Rusya Federasyon Konseyi Başkanı Valentina Matviyenko, Türkiye Büyük Millet Meclisi ile diyaloğa hazır olduklarını söyledi. Kremlin ise Rus turistlere Türkiye’ye gitme kısıtlamasını kaldırdı. Buna rağmen Rusya’nın Ankara Büyükelçisi Andrey Karlov, ilişkilerin tamamen düzelebilmesi için Türkiye’nin düşürülen uçak için tazminat ödemesi gerektiğini söyledi.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise ilişkilerin tamamen onarılmasının ‘uzun bir süreç’ olacağını belirtip Rusya ve Türkiye’nin karşılıklı ticaret hacmini 100 milyar dolara çıkarma hedefini yeniden önlerine koyabileceğine inandığını da ifade etti.
AKP hükümetinin gizli emelleri bulunmadan sadakatle bölgesel işbirliğini yeniden geliştirme girişimi, Suudi krallık rejiminin tuzağından kurtulup, Irak ve Suriye’de yapıcı bir politika izlemesi, tekfirci terörizmin kökünün kazınmasına ve AKP’nin kaybettiği itibarının yeniden canlandırılmasına sebep olacaktır.
Seyid Ali Gaemmagami/Parstoday
