katılımı ile Ürdün-Akabe’de başlayan görüşme trafiği sürüyor.
Taraflar arasında Lazkiye Hmeymim, Lübnan, Irak ve Fırat
Kalkanı bölgelerinde istihbarat ve askerî bürokrat düzeyinde gerçekleşen
temaslar yeni bir boyut kazandı. Geçen ay Savunma ve Dışişleri bakanlıkları
düzeyinde yapılan görüşmelerde PKK’ya karşı müşterek operasyon, Halep’in imarı,
mültecilerin yeniden dönüşü, Haseke-Kamışlı ve Lazkiye-Kesep kapılarının
açılması görüşülen konular arasında.
Türkiye gazetesinden Yılmaz Bilgen’in ‘güvenlik
kaynaklarına’ dayandırdığı haberine göre Türkiye- Suriye müzakere konuları
arasında Halep öncelikli gündem maddesi. Konuyla ilgili konuşan kaynak,
Türkiye’nin Halep konusundaki ısrarına vurgu yaptı ve şu bilgileri verdi:
Ankara için Halep hayati önem taşıyor. Rusya, İran ve Esad
rejimi ile yapılan tüm görüşmelerde Halep’in tamamına yakını harap olan tüm
altyapı ve üstyapısının Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emîrlikleri
(BAE) desteği ile yeniden normale dönüştürme planımız var. Bununla birlikte
Orta Doğu’nun en büyük sanayi merkezi olan Halep Organize Sanayi Bölgesi’nin
(OSB) işler hâle getirilmesi hedefleniyor.
RUSYA OLUMLU BAKIYOR
Güvenlik konusunda Türk tarafının talebi ise İran’a bağlı
milis grupların, PKK ile birlikte Suriye yönetimine bağlı grupların bölgeyi
terk etmesi. Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu bağımsız, uluslararası gözlem
gücünün Halep’te görev yapması. Resmî kaynaklardan edinilen bilgiler Rusya’nın
plana ilişkin yaklaşımının olumlu, İran’ın ise çekince ve zorlu şartlar öne
sürdüğü yönünde.
Ankara-Şam müzakere sürecinde Suriye yönetimi PKK’ya karşı
ortak operasyon konusunda olumlu görüş belirtti. Şam’ın şartı, Fırat’ın
doğusuna yönelik operasyonun daha sonra İdlib’de de devam ettirilmesi. Suriye
yönetimi, Türkiye’nin terör endişesine karşı da Adana Mutabakatı’nın baz
alınmasını ve operasyonel haklarının saklı kalmasını kabul ediyor. ABD’nin
bölgedeki varlığının ise “Deyr ez-Zor, Rakka ve Haseke’deki aşiretlerin
ayaklandırılarak son bulacağı” görüşü hâkim.
6 BİN SURİYELİ MUHALİF SERBEST BIRAKILDI
Karşılıklı taleplerin müzakere edildiği masada M4 ve M5 kara
yollarının yeniden ulaşımının sağlanması da yer alıyor. Suriye yönetimi
kaydedilen ilerlemeye paralel olarak Lazkiye-Kesep sınır kapısının açılmasını
ve karşılıklı ticaret ve sivil geçişlerin başlamasını istiyor. Rusya kanadı
Kesep ile birlikte Kamışlı-Nusaybin kapısının açılması talebinde bulundu.
Suriye yönetiminin bu gelişmelere paralel attığı adım ise ilk planda 6 bin
Suriyeli muhalifin serbest bırakılması yönünde oldu.
Varolan krizi aşma adına yapılan görüşmelerde sınır
güvenliğinin birinci madde olarak görülmesi ve PKK-PYD varlığının
sonlandırılması Türkiye’nin olmazsa olmaz şartı. Cezaevlerinde tutulan
muhaliflerin salıverilmesi, serbest seçimlerin yapılması, yeni anayasa ve 35
kilometre derinliğe inecek sınır ötesi operasyonlar konusunda hakların saklı
tutulması, Türkiye’nin kırmızı çizgileri.
