Rasthaber – ABD Başkanı Donald Trump, başkanlık seçimlerinden beri Çin’le ticaret açığının “adil olmadığını” savunarak, Çin’le ticaret dengesi sağlamayı vadediyordu. Trump, bunu sağlamak için Çin mallarına ek gümrük vergileri getirmeye ve Çin’in ABD’li teknoloji şirketlerine yatırımlarını kısıtlamaya başladı.
Trump yönetimi, toplamda 250 milyar doları aşan Çin malına ek gümrük vergileri getirmiş durumda. Çin bu gümrük vergilerinin bir kısmına, ABD mallarına gümrük vergisi getirerek yanıt verdi. Gümrük vergilerinin sonuçları henüz tam olarak görülmeye başlanmış değil.
ABD’NİN ÇİN’LE TİCARET AÇIĞI
ABD uzun süredir ucuz işgücü olarak Çin’i kullanıyor. ABD Nüfus Sayım Bürosu (US Census) verilerine göre ABD’nin Çin’le ticaret açığı 1990 yılında 10,43 milyar dolardı. Bu rakam 2000 yılına gelindiğinde 8 kat artarak 84 milyar dolara yaklaştı.
Çin’in Dünya Ticaret Örgütü’ne girdiği 2001 yılından sonra, ABD’nin Çin’e karşı ticaret açığı orantısız biçimde büyümeye başladı. 2004 yılında 162 milyar dolara çıkan ticaret açığı, 2008’de 268 milyar doları buldu. 2008 krizinin ardından 226 milyar dolara gerileyen açık, kısa sürede yeniden yükselerek 2015’te 367 milyar dolara, 2017’deyse 375 milyar dolara yükseldi.
Trump’ın bu açığı düşürme girişimleri şimdilik sonuç vermedi. 2018 yılında ABD, Çin’e karşı rekor ticaret açıkları vermeyi sürdürdü. Geçtiğimiz yılın Temmuz ayında 33,6 milyar dolar olan ticaret açığı, bu yılın Temmuz ayında 36,8 milyar dolar oldu. Yılın aynı dönemine kadar toplam açıksa, 204 milyar dolardan 222,5 milyar dolara yükseldi.
KÜRESEL İHRACATIN BÜYÜK BÖLÜMÜNÜ ÇİN YAPIYOR
Çin, geçen yıllarda dünyanın en büyük ihracatçısı haline geldi ve 2016 yılında toplam küresel ihracatın yüzde 17’sini gerçekleştirdi (Hong Kong dahil değil). ITC Trade Map verilerine göre Çin’in ihracatın yüzde 19’u ABD’ye yapılıyor. ABD ise ithalatının yüzde 22’sini Çin’den yapıyor.
ABD ve Çin arasındaki ticarette Apple gibi büyük şirketlerin üretimlerini Çin’de yapmaları da rol oynuyor. ABD gümrük vergilerine, Çin’de üretilen telefonlar dahil edilmemişti. Böylece ticaretin önemli bir bölümü kapsam dışında tutulmuş oldu.
ABD’NİN TİCARET AÇIĞINI NELER OLUŞTURUYOR?
2017 verilerine bakıldığında Çin’in ABD’ye karşı ticaret fazlası verdiği ürünlerin başında 167,3 milyar dolarla bilgisayar ve elektronik ürünler geliyor. İkinci sırada 39,9 milyar dolarla elektrikli ekipmanlar, üçüncü sırada 38,6 diğer imalat ürünleri bulunuyor. Mobilya, deri, tekstil ve başka pek çok kalemde de ABD Çin’e karşı ticaret açığı veriyor.
ABD’nin ticaret fazlası verdiği kalemlerse tarım ürünleri (15,3 milyar dolar), ulaşım ekipmanı (10,5 milyar dolar), petrol ve doğalgaz (6,9 milyar dolar) ve kimi hammaddelerle sınırlı. ABD-Çin ticaretinin yapısına bakıldığında, Çin’in söz verdiği gibi ABD tarım ürünlerini satın almasıyla birlikte bu açığın kapanmasının mümkün olmadığı kolayca görülebiliyor. ABD gümrük vergilerinin, bu ürünlerin ABD’de imal edilmesini sağlayıp sağlayamayacağıysa belirsiz. Trump, gümrük vergilerinin ABD’li şirketleri koruyacağını iddia etse de, pek çok ABD’li şirket ABD Ticaret Temsilciliği Ofisi’ne (USTR) başvurarak gümrük vergilerinden zarar gördüğünü ilan etti.
Wall Street Journal’ın haberine göreyse, Çin’in imalat merkezlerinin bulunduğu İnci Nehri Deltası’nda bulunan şirketler, gümrük vergilerinin kendilerini daha rekabetçi olmaya zorladığını söylüyor. Çinli şirketler, vergiler sebebiyle yüksek teknolojili ürünlere yöneldiklerini söylerken, HSBC verilerine göre 2000 yılında bölgede yüzde 17 olan yüksek teknolojili ürün üretim oranı, 2017 yılında yüzde 44’e yükseldi. Çin’in çip teknolojisine ve diğer yüksek teknolojili ürünlere yatırımları artarken, bu oranın daha da yükselmesi bekleniyor.
