İzedi: Hem Trump Hem de Vance İran Yönetimini Devirmeyi Hedefliyor

ABD meseleleri uzmanı Fuad İzedi, bazı siyasi çevrelerin Donald Trump ile J.D. Vance arasındaki İran politikası görüş ayrılığına dair yorumlarına değinerek, “Bu iki ABD’li yetkili arasındaki görüş ayrılığı hedeflerde bir farklılık olduğu anlamına gelmiyor; her ikisi de İran yönetimini devirme hedefini sürdürmektedir” ifadelerini kullandı.

Son günlerde Politico internet sitesi, ABD Başkanı Donald Trump’ın Yardımcısı J.D. Vance’den İran ile müzakere sürecini bir kenara bırakarak ülkenin iç meselelerine odaklanmasını istediğini yazdı. Habere göre Trump, Vance’den İran ile müzakereleri takip etmek yerine tüm dikkatini Demokratların yönettiği eyaletlerdeki yolsuzluk ve mali suçlara yöneltmesini talep etti.

Trump da perşembe günü Truth Social sosyal medya hesabından İran ile müzakerelere değinerek şunları yazdı: “İran ile bir anlaşmaya ihtiyacımız yok. O günler çoktan geride kaldı. Paraları, yüz milyarlarca dolarları ve boğazları elimizde.” Trump ayrıca Vance’den Demokratların yönetimindeki bölgelerde “yaygın yolsuzluk ve suçlar” olarak nitelendirdiği meselelere odaklanmasını isteyerek özellikle Kaliforniya, Minnesota ve Illinois eyaletlerinin adını verdi.

Bu haberin ve Trump’ın açıklamalarının yayımlanması, İran’daki reformcu gazetelerin bugünkü (14 Kasım) sayılarında geniş yankı buldu; bu gazeteler haberi ilk sayfalarına taşıyarak ABD siyasi yapısında İran’a ve savaşa yaklaşım konusunda bir görüş ayrılığı bulunduğunu vurguladı. Söz konusu analizlerde Trump ile Vance arasındaki fikir ayrılığı ABD yönetimindeki bir çatlağın işareti olarak değerlendirilirken, Vance’in müzakere tarafı olarak yer alması halinde ABD ile anlaşmaya varılabileceği ihtimali gündeme getirildi.

Bu yorumlar yapılırken ABD meseleleri uzmanı Fuad İzedi, ABD’li yetkililer arasındaki olası görüş ayrılıklarının İran’a yönelik hedeflerde bir farklılık veya anlaşma fırsatı olarak görülmemesi gerektiğini savundu.

Trump Hâlâ İran Yönetimini Devirmenin Peşinde

Fars Haber Ajansı’na konuşan İzedi, Vance’in müzakere sürecinden çekilmesinin ABD yönetiminde bir çatlağa ve İran’ın anlaşmaya varması için bir fırsata işaret edip etmediği sorusuna, “Hayır, bu analiz doğru değil” yanıtını verdi.

Donald Trump’ın son açıklamalarına dikkat çeken İzedi, “Bir gazeteci Trump’a, başkanlık döneminin sona ermesi ve İran yönetiminin hâlâ iktidarda kalmasının kendisi için bir yenilgi anlamına gelip gelmeyeceğini sordu. Trump buna ‘Evet, bu gerçekten bir yenilgi olur’ yanıtını verdi. Trump yönetiminin başlangıcından bu yana neredeyse her gün bu tarz cümleler kuruldu ve İran yönetimini devirme konusundaki tutumu değişmedi” dedi.

Trump’ın İran petrolüne ilişkin sözlerine de değinen İzedi şu ifadeleri kullandı: “Trump defalarca İran petrolünü istediğini söyledi. Yaklaşık iki hafta önce bir gazeteci kendisine neden İran petrolünü istediğini sorduğunda, tüccar olduğunu ve para kazanmak istediğini söyledi. Görünüşe göre Venezuela deneyimini İran’da da tekrarlamak istiyor. Trump her gün Venezuela’dan bahsediyor ve ABD’nin bu ülkenin petrol satışından milyarlarca dolar kâr elde ettiğini söylüyor. Ayrıca ganimetin savaşın galibine ait olduğu cümlesini tekrarlıyor; Venezuela’ya saldırdıklarını, kazandıklarını ve ganimet aldıklarını, o ganimetin de Venezuela petrolü olduğunu söylüyor. Bu bizim analizimiz değil, bizzat kendi sözleri ve aynı şeyi İran’a da yapmak istiyor.”

ABD Hedeflerine Ulaşmak İçin Askeri ve Ekonomik Araçları Kullanıyor

ABD’nin hedeflerine ulaşmak için çeşitli araçlara sahip olduğunu belirten İzedi, bu araçların askeri yöntemlerden ekonomik baskılara kadar uzandığını söyledi. Askeri aracın şu ana kadar iki kez kullanıldığını, 17 günlük savaş da hesaba katılırsa üç kez başvurulduğunu ifade eden İzedi, şimdi de Hürmüz Boğazı ablukası, hava ablukası ve kara sınırlarının kuşatılmasından söz edildiğini aktardı. Bu adımların hangi amaçla atıldığını soran İzedi, hem Trump’ın hem de ABD Hazine Bakanı’nın hedeflerinin İran yönetimini devirmek olduğunu bizzat dile getirdiklerini kaydetti.

ABD’ye Taviz Vermek Düşmanlığını Azaltmaz

Ülke içindeki bazı akımların ABD’nin açık tutumunu görmezden gelmesini eleştiren İzedi, bazı kesimlerin ABD’ye taviz verilmesi halinde düşmanlığının azalacağını sandığını, oysa İnkılap Rehberi’nin 4 Kasım (13 Aban) bildirisinde ABD’ye taviz vermenin düşmanlığını azaltmayacağını vurguladığını hatırlattı.

İnkılap Rehberi’nin ABD baskılarına karşı ortaya koyduğu çözümlere değinen İzedi, bu yaklaşımın Hürmüz Boğazı’nın yönetiminin İran’ın elinde olması ve coğrafi sınırlama olmaksızın maddi ve manevi hedefleri içeren hedef bankasının güncellenmesi anlamına geldiğini belirtti. Tümgeneral Rızai’nin ABD’nin Fars Körfezi’nin güneyindeki 2 trilyon dolarlık yatırımının mevcut politikanın sürmesi halinde kaybedilebileceği yönündeki sözlerini hatırlatan İzedi, ABD’nin İran petrolünü ele geçiremeyeceği gibi Körfez’deki yatırımlarının da risk altında olduğunu söyledi.

Trump ve Vance Ayrılığına Odaklanmak Asıl Planı Gölgede Bırakıyor

ABD’li yetkililer arasındaki görüş ayrılıklarına ve Trump yönetimiyle anlaşma ihtimaline dair analizleri eleştiren İzedi, bir yandan İnkılap Rehberi ve Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi temsilcisinden net uyarılar duyulurken, diğer yandan ABD ile “onurlu bir anlaşmaya” varılabileceğini sanan hayalperest bir söylemle karşılaşıldığını ifade etti.

Son dönemde futbol literatürü kullanılarak “topu ABD sahasına attık” denilmesini eleştiren İzedi, her gün İran yönetimini devirmekten ve tehditlerden söz eden bir hükümetle anlaşma belgesine ulaşılabileceğini düşünmenin sorunlu olduğunu belirtti. ABD tarafının İran’ın bölünmesi, yönetim değişikliği ve petrolünün ele geçirilmesi atmosferinde konuştuğu bir ortamda, ülke içindeki bazı kesimlerin müzakere temsilcisinin Vance mi yoksa başka biri mi olacağına odaklanmasının asıl meseleyi gölgede bıraktığını dile getirdi.

ABD Müzakere Yoluyla İran’ın Güç Kozlarını Almak İstiyor

Müzakerenin karşılıklı taviz ve alışveriş anlamına geldiğini vurgulayan İzedi, karşı tarafın müzakere etmeye ve taviz vermeye hazır olmadığını belirtti. İzedi’ye göre ABD, İran’ın teslim olmasını ve askeri yolla elde edemediği güç kozlarını müzakere masasında almayı, ardından zayıflayan İran’da yönetimi devirip ülkeyi parçalamayı amaçlıyor.

Rubio ve Vance Arasındaki Olası Görüş Ayrılığı Belirleyici Değil

Bazı yetkililerin televizyon ekranlarında Marco Rubio ile J.D. Vance arasındaki görüş ayrılıklarından bahsetmesini eleştiren İzedi, bu isimlerin aynı ekibin parçası olduğunu ve aralarında bir fark olsa bile bunun belirleyici olmadığını vurguladı. İranlı siyasi elitlerin önemli bir kısmının Şehit Lider’in “ABD’nin hedefi İran’ı yutmak ve tam teslimiyettir, nükleer mesele sadece bahanedir” yönündeki tespitini hâlâ kavrayamadığını savundu.

Vance de İran Yönetimini Devirme Hedefini Takip Ediyor

Trump’ın Vance’e yönelik öfkesinden yanlış çıkarımlar yapıldığını söyleyen İzedi, meselenin Vance’in İran yönetimini devirme hedefine karşı çıkması olmadığını, onun da aynı hedefi güttüğünü, ancak kendi siyasi geleceği açısından kaygı uyandıran bir cümle kurması nedeniyle kendisine başka bir görev verildiğini ifade etti.

Dış politika analizlerinin iç siyasi rekabetlere alet edilmesini eleştiren İzedi, müzakere söyleminin gelecek seçimlerde oy getireceği düşüncesiyle hareket edenlerin ülkenin geleceğini feda ettiğini belirtti. İzedi sözlerini şöyle tamamladı: “Karşı taraf şu anda elindeki araçları kullanmaya hazırlanıyor; bunlardan biri askeri araçtır ve ülkeye yeniden saldırabilir. Ekonomik baskı da kargaşa ve darbe yaratma amacıyla sürdürülüyor. Bu meselelere dikkat etmez ve ABD’nin planını anlamamakta ısrar edersek, kendimizi bugüne kadar hiçbir sonuç vermemiş yanlış analizlerin içine hapsederiz.”