Ensarullah’ın Yemen’in batı kıyılarında tam kontrol sağlaması, halka kendi kaynaklarından yararlanma konusunda emsalsiz bir ekonomik fırsat sunuyor.
Ensarullah Hareketi’nin batı kıyılarındaki Suudi müttefiki güçlere karşı kazandığı büyük zaferin ardından Babülmendep Boğazı’nda tam kontrol sağlaması, Yemenliler ve tüm Direniş Ekseni açısından çok sayıda kazanımın yanı sıra bu zaferin beklenen ekonomik etkilerine dair soruları da beraberinde getiriyor.
Mevcut aşamada Yemenliler, gerekli altyapı eksikliği nedeniyle Babülmendep Boğazı üzerindeki hakimiyetlerinden doğrudan bir ekonomik gelir elde edemiyor olsa da Sana’nın boğaz üzerindeki artan kontrolü, Yemen’in stratejik coğrafi konumunu genel ülke ekonomisine hizmet edecek şekilde kullanma umutlarını yeniden canlandırıyor.
Sana Hükümeti’nin Batı Kıyılarında Hizmet Sunma ve Hayatı İhya Etme Planı
Son birkaç gün içinde Sana hükümeti; geri alınan batı kıyı şehirlerinde, özellikle el-Muha, el-Huha, Hays ve Zubab ilçe merkezinde durumları normale döndürmek amacıyla yoğun bir çaba içerisine girdi. Bu doğrultuda farklı bakanlıklardan teknik, ekonomik, güvenlik, tıbbi ve yardım ekipleri oluşturularak kamusal boşluğu doldurmak, para birimi farklılığından kaynaklanan sorunları gidermek ve kamu hizmeti sunmak üzere görevlendirildi.
Elektrik, su ve iletişim hizmetlerinin başarıyla sağlanması, sağlık ve eğitim merkezlerinin yeniden faaliyete geçirilmesinin ardından Sana yetkilileri, Babülmendep’in 40 kilometre batısında yer alan el-Muha Limanı’nda deniz trafiğini yeniden canlandırmak için çalışıyor.
Sana hükümeti yetkilileri ayrıca, Suudi Arabistan ve BAE destekli gruplar tarafından avlanmaları engellenen ve taciz edilen balıkçıların geçim kaynaklarını güvence altına almaya çalışıyor. Daha önce bu gruplar, balıkçılık kaynaklarını Mısır ve BAE şirketlerinin lehine istismar etmekteydi.
Bu sırada Ensarullah Sahil Güvenlik güçleri, düşman tarafların gemilere saldırması veya korsanlık faaliyetlerinde bulunması ihtimaline karşı Babülmendep Boğazı’ndaki konuşlanmalarını korumaya ve kendi kontrollerindeki bölgede geniş çaplı deniz gözetimi uygulamaya çalışıyor.
Ensarullah’ın El-Muha Limanı’nı Yeniden Faaliyete Geçirme Girişimi
Bu kapsamda Kızıldeniz Limanları Şirketi’nden bir kaynak, Lübnan’ın el-Ahbar gazetesine yaptığı açıklamada; es-Salif, Ras İsa ve el-Hudeyde limanlarını yöneten şirketin el-Muha Limanı’nı başarıyla yeniden açtığını ve gemi kabulüne başladığını bildirdi. Kaynak, Sana’nın ithalatçılar için çekici teşvikler onayladığını; bunlar arasında vergi, gümrük vergileri ve elleçleme ücretlerinde %50 indirim bulunduğunu ifade etti.
Söz konusu kaynak, Sana hükümetinin bu girişiminin, el-Muha Limanı’ndaki deniz trafiğini ihya etme arzusunu gösterdiğini vurguladı. Nitekim Suudi ve BAE destekli unsurlar bu limanı bir askeri üsse dönüştürmüş, liman aralıklı olarak silah sevkiyatı alır hale gelmiş ve deniz trafiği en düşük seviyeye gerilemişti.
Liman bünyesinde ele geçirilen belgelere göre BAE ve sonrasında Suudi Arabistan, son birkaç yılda bu hayati tesiste müstahkem operasyon odaları kurmuştu. Bu durum gümrük gelirlerinin 2022’deki 14 milyar Yemen riyalinden geçen yıl 4 milyar riyale (Aden döviz kuruyla dolar başına 1600 riyal) düşmesine neden olmuştu.
Böylece el-Muha Limanı işlevselliğini kaybetmiş, Babülmendep Boğazı yakınlarındaki Zubab ve Ras el-Arah kıyıları Afrika Boynuzu’ndan mal kaçakçılığı için güvenli geçiş hatlarına dönüşmüştü. Kaçakçılığın artmasıyla birlikte yerel halkın yaşam koşulları, para biriminin değer kaybetmesi ve gıda fiyatlarının aşırı yükselmesi nedeniyle ciddi şekilde kötüleşmişti.
Bu durum üzerine Sana hükümeti halkın çoğuna gıda ve barınma yardımı sağlarken, Aden hükümeti tarafından basılan para biriminin dolaşımını durdurup kuzey vilayetlerinde kullanılan para birimini geçerli kıldı. Bu hamle fiyatların kontrol altına alınmasını ve bölgenin geri alınması öncesine kıyasla %60 oranında ucuzlamasını sağladı.
ABD’nin Suudi-BAE Eliyle Babülmendep’e Hakim Olma Planının İflası
Sana’dan siyasi bir kaynak el-Ahbar‘a yaptığı açıklamada; BAE ve Suudi Arabistan’ın el-Muha Limanı ile el-Huha, Yahtul ve Zubab kıyılarına olan ilgisinin, şehri ve kıyı bölgelerini Washington’ın Yemen’deki müttefiklerine devretmeyi amaçlayan bir ABD planı doğrultusunda gerçekleştiğini belirtti.
Verilen bilgilere göre Amerikalılar, özellikle el-Omri stratejik kampının güneyinde, Mayun Adası’na yaklaşık 10 kilometre mesafede 230 kilometrekarelik bir alana inşa edilen Zubab Askeri Havalimanı başta olmak üzere birden fazla askeri havalimanının inşasında rol oynamıştı. ABD, seyrüsefer güvenliğini koruma bahanesiyle bu kampı güçleri için gelişmiş bir askeri üsse dönüştürmeyi hedefliyordu.
Ancak 2019 sonlarından bu yana kendisini el-Muha valisi olarak kabul ettirmeye çalışan Suudi destekli unsurların lideri Tarık Salih, bölge halkının kendisini reddetmesi nedeniyle Lahic ve Taiz vilayetleri sınırlarında yer alan ve Babülmendep’e bakan bazı bölgeleri ele geçiremedi. Bu nedenle söz konusu ABD planının uygulanması ertelendi.
Sana’nın Batı Kıyılarındaki Jeoekonomik Kazanımları
Aden’deki hükümete yakın ekonomik bir kaynak, Sana güçleri tarafından ele geçirilen ekonomik varlıkların değerinin 500 milyon dolardan fazla olduğunu tahmin ediyor. Bu varlıklar şunları kapsıyor:
- Havalimanları: Yapım maliyeti 65 milyon doları aşan el-Muha kıyısındaki bir uluslararası havalimanı ile Zubab ve el-Muha’daki iki askeri havalimanı.
- Altyapı ve Enerji: Yaklaşık 50 milyon dolar değerinde kamu yolları, 60 milyon dolar değerinde 60 MW’lık bir güneş enerjisi santrali ve 10 milyon doları aşan su projeleri.
- Sağlık ve Sosyal Tesisler: 100 milyon dolardan fazla değere sahip kamu hastaneleri ve bir tıp şehri (2 Eylül Hastanesi, Suudi Saha Hastanesi, Şeyh Muhammed bin Zayed Hastanesi ve el-Muha Genel Hastanesi dâhil).
- Diğer Tesisler: 2 milyon dolar maliyetle yenilenen okullar, 5 milyon dolarlık karantina merkezi, 30 milyon dolar değerinde konut alanları ve modern köyler ile onlarca milyon dolarlık balıkçılık projeleri.
Sana güçlerinin kontrolü sağlamasından bu yana bu sivil varlıkların bir kısmı Suudi Arabistan tarafından hedef alınmıştır. Son günlerde Suudi savaş uçakları el-Muha Havalimanı’nı, el-Vaziiye bölgesindeki stratejik köprüleri, kamu binalarını ve okulları hedef alan geniş çaplı hava saldırıları düzenlemiştir.
Sana’nın jeoekonomik kazanımları, Mayun’dan Eritre karasuları yakınlarındaki Haniş Takımadaları’na kadar meskûn ve gayrimeskûn 33 adanın kontrolünün geri alınmasını da içermektedir. Bu durum Ensarullah’a uluslararası seyrüsefer hatları ve su yolları üzerinde doğrudan kontrol imkânı vermektedir.
Bunun yanı sıra Sana’nın değerlendirebileceği çok sayıda ekonomik fırsat bulunmaktadır: Babülmendep Boğazı’ndaki güçlü okyanus akıntılarını kullanarak yaklaşık 5000 MW elektrik üretmek, gemiler için hizmet limanları oluşturmak, Zubab kıyılarını serbest bölge ve lojistik merkezine dönüştürmek, Yemen’i Afrika Boynuzu’na bağlayan “Nur Köprüsü” projesi gibi stratejik projeleri canlandırmak ve Yemen’i yeniden “Ipek Yolu” projesine entegre etmek bu fırsatlar arasında yer almaktadır.
