4 Ekim’de yapılan ve ‘Dağlık Karabağ bölgesinde, Türkiye aleyhine geçici tedbir
kararı alınmasını’ içeren başvurusunu görüşerek kabul etti.
AİHM’den yapılan açıklamada, Ermenistan tarafından yapılan
başvurunun 7 yargıçtan oluşan bir daire tarafından incelendiği belirtilerek,
Dağlık Karabağ bölgesinde taraflar arasında çatışmaların artması nedeniyle
Mahkeme’nin, İç Tüzüğün “geçici tedbir” mekanizmasını düzenleyen 39. maddesini
işlettiği kaydedildi.
Mahkeme tarafından yapılan açıklamada, “Türkiye dahil, çatışmaya
doğrudan veya dolaylı olarak katılan tüm devletleri, Avrupa İnsan Hakları
Sözleşmesi’nin (AİHS) sivillere garanti ettiği hakların ihlaline katkıda
bulunacak herhangi bir eylemden kaçınmaya ve Sözleşme kapsamındaki
yükümlülüklerine saygı göstermeye çağırmaktadır” denildi.
Kararda ayrıca, mahkemenin Ermenistan’ın 29 Eylül’de yaptığı
bir başka başvuru üzerine, “Azerbaycan ve Ermenistan’dan, özellikle askeri
harekatta, sivillerin güvence altına alınan özellikle yaşamlarını ve
sağlıklarını tehlikeye atarak, haklarının ihlaline yol açabilecek herhangi bir
girişimden, özellikle askeri girişimlerden kaçınmalarını istediği” yönündeki
kararı da hatırlatıldı.
Taraflardan, AİHS’in ‘yaşam hakkını’ düzenleyen 2. maddesi
ile ‘işkence ve insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağını’ düzenleyen 3.
maddesi başta olmak üzere, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki
taahhütlerine uymalarının istendiğinin altı çizildi.
Türkiye’den tepki
Sözcü Aksoy, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin aldığı
ihtiyati tedbir kararı hakkındaki soruya yazılı yanıt verdi. Aksoy,
“Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM), Ermenistan’ın Azerbaycan’a
yönelik saldırıları çerçevesinde ülkemiz aleyhine yaptığı ihtiyati tedbir
başvurusu hakkında bugün aldığı karar hukuki dayanaktan tamamen yoksundur”
ifadesini kullandı.
Ermenistan’ın “temelsiz iddialarını desteklemek
amacıyla sunduğu sosyal medya paylaşımları ile basın kesitlerine
dayanarak” ve hiçbir şekilde Türk hükümetinin görüşüne başvurmadan aldığı
kararla AİHM’in inandırıcılığına ve itibarına darbe vurduğunu aktaran Aksoy,
şunları kaydetti:
“AİHM, çatışmalara doğrudan veya dolaylı olarak müdahil
olan taraflara ve bu çerçevede Türkiye’ye çağrıda bulunurken, hukuki
temellerden uzaklaşarak siyasi saiklerle hareket etmiş ve sahadaki gerçeklerden
kopuk olduğunu göstermiştir. AİHM, ne yazık ki malum çevrelerin hukuku
suistimal etme çabalarına alet olmuş ve 70 yıllık tarihinde insan hakları
alanında elde ettiği itibarını lekelemiştir.”
Geçici tedbir maddesi
AİHM İçtüzüğü’nün 39. maddesi, Avrupa İnsan Hakları
Sözleşmesi’ne taraf herhangi bir devlet hakkında geçici tedbir alabilmesine
olanak veriyor. Geçisi tedbir kararı, yalnızca “telafisi mümkün olmayan hasar
riskinin yakın olduğu” durumlarda geçerli olan acil durum tedbirleri olarak
tanımlanıyor.
