Rasthaber – Washington'un önde gelen eski Avrupalı müttefikleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın geçen yıl İran nükleer anlaşmasından ayrılma kararına karşı çıkmışlardı.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesi ve Almanya ile İran arasında 2015 yılında yapılan anlaşma ile İran'a yıllardır uygulanan ekonomik yaptırımlar askıya alınmış, bunun karşılığında Tahran nükleer programını sınırlamıştı. Avrupalılar, nükleer anlaşmaya uyduğu sürece, şirketlerinin İran ile iş yapmalarına yardım sözü verdiler.
Aralarında Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık'ın da bulunduğu Avrupa ülkeleri, ABD yaptırımlarından kaçınmak amacıyla, İran ile dolar dışı ticaret yapmak için yeni bir mekanizma geliştirmişti. Avrupa, ABD’nin yaptırımlarını doğrudan ortadan kaldırmak için tasarlanan "İran’la Ticaret Borsalarını Destekleme Aracı" (Instex) adlı, bankalar aracılığıyla değil şirketler arasında uzlaşmaya yönelik bir ödeme kanalı hazırlığında olduklarını duyurmuştu.
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian, AB mevkidaşlarının Bükreş'teki toplantılarından sonra dün gazetecilere yaptığı açıklamada, "Bu siyasi bir eylem.
Avrupalı şirketleri korumak için alınan bir tavır" dedi.
Avrupalı bir diplomat "Durumu önemli ölçüde değiştirmeyecek, ancak İran’a JCPOA'yı (İran nükleer anlaşması) kurtarmaya kararlı olduğumuzu göstermesi ve ayrıca ABD'ye yaptırımlarına rağmen çıkarlarımızı savunduğumuzu göstermesi önemli bir siyasi mesaj" dedi.
Mekanizmanın faaliyete geçmesi birkaç ay daha alacak. INSTEX Fransa'da kayıtlı bir kuruluş olarak Alman bankacı Per Fischer tarafından yönetilecek.
ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan bir sözcü, "SPV'nin herhangi bir şekilde en yüksek derecede ekonomik baskı mücadelemizi etkilemesini beklemiyoruz. Mekanizma hakkında ek detaylar elde etmek için SPV hakkındaki raporları yakından takip ediyoruz" dedi.
Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, ABD’nin yaptırımlarına rağmen, İran’la iş ilişkilerine devam eden kuruluşların yaptırımlara uymamasının, finansal sistem ve ABD ile veya şirketleriyle iş yapma yeteneğini yitirmek gibi ciddi sonuçları doğurabileceği uyarısı yaptı.
