ve doları devre dışı bırakma çalışmaları devam ediyor.
Bu bağlamda Türkiye Merkez Bankası (TCMB) Çin Merkez Bankası
arasındaki swap anlaşması çerçevesinde Yuan fonlamasının ilk kullandırmaları
gerçekleştirildiğini açıkladı. İran, Rusya, Çin ve Türkiye, karşılıklı ve
küresel ticari anlaşmalarda Amerikan doları yerine kendi milli paraları ile ticarete
hazır olduklarını duyurdular.
Çin Yuanı ile ilk ticareti, önceki gün, teknoloji ürünleri
için swap ödemesi kullanarak Türk Telekom yaptı. Çin, swap anlaşmalarını
genişleterek dolarizasyonun etkisini azaltmaya çalışıyor.
Türkiye’den önce İran İslam Cumhuriyeti aralarında Türkiye
ve Afganistan’ın da bulunduğu bazı bölge ülkeleri ile yaptığı ticari
anlaşmalarda dolar yerine milli parayı kullandı. Son yıllarda da Rusya ve
Türkiye arasında yapılan bazı anlaşmalar, Rusya’nın Ruble’si ile yapıldı.
Bu arada Çin ticari ortaklarından yaklaşık tüm ticaretlerinin
bir bölümünü ülkenin geçerli yerel parası ile yapılmasını istedi. Hiç şüphesiz
ülkelerin karşılıklı ticari ilişkilerinde doları ortadan kaldırmak ve kendi
milli paralarını kullanması ise Amerika’nın bağımsız ülkelerine karşı sultacı
siyasetlerine ve özellikle bu ülkelere yönelik yaptırımlarının gerçekleşmesine
engel oluyor.
Örneğin Beyaz Saray yetkilileri, sırf Amerika’nın siyasi ve
ekonomi çıkarlarını sağlamak hedefi ile Rusya’ya yaptırım uyguluyor. Amerika
ayrıca Ankara liderlerinin bağımsızlık görüntüsü bahanesi ve Türkiye ile
NATO’nun Suriye ile ilgili siyasetlerine muhalefet sebebi ile Türkiye’ye
yaptırım kararı aldı.
Amerika başkanı geçen sene ayrıca geçen miladi yılda hatta
Türkiye’yi felç ve yok eden ekonomi yaptırımları ile tehdit etti.
Bu bağlamda Valencia üniversitesi uzmanlarından Clara
Pertella şöyle diyor:
Amerika’nın ülkelere karşı yaptırım uygulama girişimi ayrıca
bazı Ankara yetkililerine benzersiz yaptırım kararı, medyanın ilgisini ciddi
şekilde çekip, Türkiye’ye olan bakış açısını olumsuz yönde etkileyebilir.
Amerikalı gazeteci Victoria Chromeberg de Çin’in Türkiye’nin
de aralarına olan ticari ilişkilerinde dolar yerine Yuan’ı kullanma kararı
hakkında yaptığı açıklamada, “uluslararası mübadelelerde Yuan’ı kullanma
eğilimi, Amerika’nın diğer ülkelere hasmane tutumuna devam etmesi durumunda
gerçekleşebileceğini” belirtiyor.
Aslında günümüzde dünya çapında Amerika doları ile ciddi
mücadele süreci şekillenmektedir. Hiç şüphesiz İran, Rusya, Çin ve Türkiye’nin
ticari ilişkilerinde doların yer almaması, Amerika’nın dünyanın bankacılık
sistemi, mali ve para piyasalarına olan sultasını zayıflatarak giderek yok
edebilir.
Söz konusu dört ülkenin doları silme girişimi yeni bir
hareket değildir. Bundan önce Avrupa Birliği de kendi ticari ilişkilerinde
doları silmekle Birlik üzerindeki Amerikan siyasetleri ve dolar sultasını
önemli oranda azaltmayı başardı. Aslında Avrupa ülkeleri Amerikan doların kendi
ekonomilerine olan egemenliğinden kurtulmak için Euro para birimine geçmeye
başladılar.
Bu arada Çin gibi diğer ülkeler de çeşitli mekanizmalarla
dolar sultasından kurtulmayı başardılar. Hali hazırda İran, Rusya ve Türkiye de
karşılıklı ticari ilişkilerde Amerika’nın kendi ekonomilerine olan sultasını
önemli oranda azaltmaya çalışıyorlar.
Bu yüzden Türkiye ekonomisine hakim olan mevcut durum ve bu
ülkenin Amerikan dolarına olan bağlılığı nedeni ile, Amerikan doları yerine
Yuan gibi istikrarlı bir dövize geçmesinin uzun vadede Türkiye ekonomisini
olumlu yönde etkileyeceği söylenebilir. Fakat Ankara yetkilileri bu ticari
yöntemin kısa vadede Türk Lirası-TL’yi kurtarabileceğini beklememeleri
gerekiyor./
