İnternet Haber Siteleri Yasa Teklifi, Adalet Komisyonu’nda Kabul Edildi

Dezenformasyonla mücadele gerekçesiyle gündeme getirilen,
kamuoyunda ‘sosyal medya yasası’ olarak bilinen Basın Kanunu ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Adalet Komisyonu’nda
kabul edildi. Teklifle; ‘gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya
elverişli şekilde alenen yayan’ kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla
cezalandırılacak. Basın kartı resmi kimlik belgesi olarak kabul edilecek.

Komisyonda kabul edilen teklife göre, yasal zemine
kavuşturulmaları amacıyla internet haber siteleri ile basın kartına ilişkin
hususlar Basın Kanunu’nun kapsamına alınarak radyo, televizyon, kamu kurum ve
kuruluşlarının yürüttükleri enformasyon hizmetlerinde çalışan kamu personelinin
basın kartı düzenlenmesi bakımından süreli yayın çalışanları gibi
değerlendirileceği öngörülüyor.

Basın Kanunu’nun amaçları arasına basın kartına ilişkin usul
ve esasları belirlemek de ekleniyor. Teklifle, basın kartı talep eden medya
mensupları ve enformasyon görevlileri kanun kapsamına dahil edilecek.

İnternet haber siteleri de süreli yayın tanımı kapsamına
alınacak. Düzenlemede, internet haber sitesi, İletişim Başkanı, İletişim
Başkanlığı, Basın Kartı Komisyonu, medya mensubu, enformasyon görevlisi de
tanımlanıyor.

Süreli yayınların çıkarılması için beyanname Basın İlan
Kurumuna verilecek

İnternet haber sitelerinde faaliyet gösterdiği iş yeri
adresi, ticari unvanı, elektronik posta adresi, iletişim telefonu ve elektronik
tebligat adresi ile yer sağlayıcısının adı ve adresi kendilerine ait internet
ortamında kullanıcıların ana sayfadan doğrudan ulaşabileceği şekilde ve
“iletişim” başlığı altında bulundurulacak.

İnternet haber sitelerinde bir içeriğin ilk kez sunulmaya
başlandığı tarih ile sonraki güncelleme tarihleri, her erişildiğinde
değişmeyecek şekilde içeriğin üzerinde belirtilecek.

Basın duyurularının ve yargı organlarınca verilen yayın
yasağı kararlarının hızlı ve etkin bir şekilde tebliğinin sağlanması amacıyla;
süreli yayınların çıkarılması için, kaydedilmek üzere verilecek beyanname artık
Cumhuriyet Başsavcılığı yerine Basın İlan Kurumuna verilecek.

Kayıt için verilen beyannamede elektronik tebligat adresi de
gösterilecek.

Basın İlan Kurumu yayımın durdurulmasını talep edebilecek

Yayım durdurma müeyyidesi internet haber siteleri bakımından
uygulanmayacak. İnternet haber sitesinin hükme uymaması halinde Basın İlan
Kurumu 2 hafta içinde eksikliğin giderilmesini veya gerçeğe aykırı bilgilerin
düzeltilmesini internet haber sitesinden isteyecek. İstemin yerine
getirilmemesi durumunda Basın İlan Kurumu internet haber sitesi vasfının
kazanılmadığının tespiti amacıyla asliye ceza mahkemesine başvuracak. Mahkeme
en geç 2 hafta içinde kararını verecek.

Başvurunun kabul edilmesi halinde internet haber siteleri
için sağlanabilecek resmi ilan ve reklam ile çalışanlarının basın kartına
ilişkin hakları ortadan kalkacak. İnternet haber sitesi için sağlanan hakların
ortadan kaldırılması, bu Kanun veya ilgili mevzuat uyarınca öngörülen
yaptırımların uygulanmasına engel olmayacak.

‘Teslim ve muhafaza yükümlülüğü’

İnternet haber sitesinde yayımlanan içerikler, gerektiğinde
talep eden Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edilmek üzere doğruluğu ve
bütünlüğü sağlanmış şekilde 2 yıl süre ile muhafaza edilecek.

Yargı mercileri tarafından yayının soruşturma ve kovuşturma
konusu olduğunun internet haber sitesine yazılı olarak bildirilmesi halinde, bu
işlemlerin sonuçlandığının bildirilmesine kadar soruşturma ve kovuşturma konusu
yayın kaydının saklanması zorunlu olacak.

İnternet haber sitelerinde zarar gören kişinin düzeltme ve
cevap yazısını sorumlu müdür, hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaksızın, yazıyı
aldığı tarihten itibaren en geç bir gün içinde, ilgili yayının yer aldığı sayfa
ve sütunlarda, URL bağlantısı sağlanmak suretiyle, aynı puntolarla ve aynı
şekilde yayımlamak zorunda olacak. Yayın hakkında verilen erişimin engellenmesi
ve/veya içeriğin çıkarılması kararının uygulanması ya da internet haber sitesi
tarafından içeriğin kendiliğinden çıkarılması durumunda, düzeltme ve cevap
metni ilgili yayının yapıldığı internet haber sitesinde ilk 24 saati ana
sayfasında olmak üzere 1 hafta süreyle yayımlanacak.

Basılmış eserler veya internet haber siteleri yoluyla
işlenen veya bu kanunda öngörülen diğer suçlarla ilgili ceza davalarının bir
muhakeme şartı olarak, günlük süreli yayınlar ve internet haber siteleri
yönünden 4 ay, diğer basılmış eserler yönünden 6 ay içinde açılması zorunlu
olacak. Bu süreler basılmış eserlerin Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edildiği
tarihten, internet haber siteleri için ise habere ilişkin suç ihbarının
yapıldığı tarihten başlayacak.

Basın kartı başvurusu, niteliği ve türleri belirlendi

Teklifle basın kartı başvurusu, niteliği ve türleri de
belirlendi. Buna göre, basın kartı başvurusu İletişim Başkanlığına yapılacak.
Basın kartı, resmi nitelikte bir kimlik belgesi olarak kabul edilecek.

Basın kartı türleri şu şekilde belirlendi:

– Göreve bağlı basın kartı: Bir medya kuruluşuna bağlı
olarak çalışan Türk vatandaşı medya mensuplarına ve enformasyon görevlilerine
verilen basın kartını,

– Süreli basın kartı: Görev alanı Türkiye’yi kapsayan
yabancı medya mensuplarına verilen basın kartını,

– Geçici basın kartı: Görev alanı Türkiye’yi kapsamamakla
beraber geçici bir süreyle Türkiye’ye haber amaçlı gelen yabancı medya
mensuplarına verilen basın kartını,

– Serbest basın kartı: Geçici bir süreyle çalışmayan veya
yurt dışında serbest gazetecilik yapan medya mensuplarına verilen basın
kartını,

– Sürekli basın kartı: En az 18 yıl mesleki hizmeti bulunan
medya mensupları ve enformasyon görevlilerine ömür boyu verilen basın kartını
ifade edecek.

Basın kartı, Türkiye’de faaliyet gösteren medya
kuruluşlarının Türk vatandaşı medya mensuplarına, süreli yayınların sahiplerine
veya tüzel kişi temsilcileri ile radyo ve televizyonların yönetim kurulu
başkanlarına, medya kuruluşları adına hareket eden ve görev alanı Türkiye’yi
kapsayan yabancı medya mensupları ile görev alanı Türkiye’yi kapsamamakla
beraber geçici bir süreyle Türkiye’ye haber amaçlı gelen yabancı medya
mensuplarına, yurt dışında yayın yapan medya kuruluşlarının, Türk vatandaşı
sahiplerine ve çalışanlarına, yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk
vatandaşı medya mensuplarına, medya alanında hizmet veren kamu kurum ve
kuruluşlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarının yürüttükleri enformasyon
hizmetlerinde çalışan kamu personeline, medya alanında faaliyet göstermeleri
şartıyla, sendikalar ile kamu yararına faaliyette bulunduğu tespit edilen dernek
ve vakıfların yöneticilerine verilebilecek.

Basın kartı talep edenlerin başvuruda bulunabilmeleri için
18 yaşını bitirmiş olması, en az lise veya dengi bir eğitim kurumundan mezun
olması, kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmaması şartı aranacak.

Ayrıca basın kartı talep edenlerin başvuruda bulunabilmesi
için Türk Ceza Kanunu’nun 53’üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa
bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı 5 yıl veya daha fazla süreyle hapis
cezasına ya da şantaj, hırsızlık, sahtecilik, dolandırıcılık, güveni kötüye
kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, iftira, suç uydurma, müstehcenlik,
fuhuş, hileli iflas, zimmet, irtikap, rüşvet, kaçakçılık, ihaleye fesat
karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı
değerlerini aklama suçları ile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, kamu
barışına karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,
milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar, casusluk suçları
ve terör suçlarından hüküm giymemiş olması gerekiyor.

Kart talep edenlerde, Basın Mesleğinde Çalışanlarla
Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun hükümlerine
uygun sözleşme yapmış olması ve mücbir sebepler dışında işten ayrıldığı
tarihten itibaren 1 aydan fazla olmamak üzere ara vermeden çalışması, medya
faaliyeti dışında ticari faaliyette bulunmaması şartı da aranacak.

Basın kartı talep eden süreli yayın sahipleri veya tüzel
kişi temsilcileri ile radyo ve televizyonların yönetim kurulu başkanlarında,
kamu kurum ve kuruluşlarında basın kartı alabilecek çalışanlarda ve yabancı
basın-yayın kuruluşlarında çalışan Türk vatandaşı medya mensuplarından basın
kartı talep edenlerde “Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar
Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun hükümlerine uygun sözleşme
yapmış olması ve mücbir sebepler dışında işten ayrıldığı tarihten itibaren 1
aydan fazla olmamak üzere ara vermeden çalışması, medya faaliyeti dışında
ticari faaliyette bulunmaması” şartları aranmayacak.

Sürekli ve serbest basın kartı talep edenler ile Türkiye
Radyo Televizyon Kurumu (TRT) aracılığıyla göreve bağlı basın kartı talep
edenlerde ise “Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki
Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun hükümlerine uygun sözleşme yapmış olması
ve mücbir sebepler dışında işten ayrıldığı tarihten itibaren 1 aydan fazla
olmamak üzere ara vermeden çalışması” şartı aranmayacak.

Basın kartı talep eden yabancı medya mensuplarına, medya
kuruluşu tarafından görevlendirildiklerini belgelendirmeleri, Uluslararası
İşgücü Kanunu uyarınca çalışma izinlerinin olması, bağlı bulundukları kuruluşun
idare merkezinin bulunduğu ülkenin Türkiye’deki büyükelçilik, elçilik veya
konsolosluklarından aldıkları takdim mektubunu ibraz etmeleri halinde,
karşılıklılık esası da gözetilerek Başkanlıkça basın kartı verilebilecek.

Basın Kartı Komisyonu 9 üyeden oluşacak. Komisyonda,
Başkanlığı temsilen 2 üyenin yanı sıra işçi sendikası şeklinde faaliyet
gösteren sendikalardan basın kartı sahibi üyesi en fazla olan sendika tarafından
belirlenecek bir üye ile iletişim fakültesi dekanları veya basın kartı sahibi
gazeteciler arasından Başkanlıkça belirlenecek bir üye de yer alacak. Üyelerin
görev süresi 2 yıl olacak. Süresi dolan üyeler yeniden seçilebilecek.

Komisyon; başvuru sahibinin niteliklerini, mesleki
çalışmalarını, eserlerini, ödüllerini değerlendirerek basın kartı taşıyıp
taşımayacağına karar verecek.