Tahran Üniversitesi Dünya Çalışmaları Fakültesi Dekanı, İran ile ABD arasındaki güç dengelerine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulunarak, savaşın sona ermesi için İran’ın altı müzakere edilemez şartını açıkladı.
- İran’ın Güç Unsurları: Medeniyet, Bilim, Askerî ve Siyasi Yapı
- Halkın Rolü: Sadakat ve Fedakârlık
- Askerî Güç: Çok Katmanlı ve Esnek Yapı
- Savaşın Bitirilmesi İçin Şartlar
- Komşu Ülkelere Mesaj
- Ekonomik Güç ve Küresel Etki
- ABD’nin Küresel Konumu ve Eleştiriler
- Kamuoyu ve Savaş Karşıtı Tepkiler
- Nükleer Silah Tartışması
- Savaşın Sonlandırılması İçin İki Senaryo
- Altı Temel Şart
- Sonuç
Fars Haber Ajansı’na konuşan Saidreza Ameli, İran’ın güç unsurlarını analiz ederek iki taraf arasında stratejik bir denge bulunduğunu vurguladı. Ameli, konuşmasının başında İmam Cafer Sadık’ın şehadetini taziye ederek, son bölgesel gelişmelere değindi ve İran’ın gücünü belirleyen temel unsurları sıraladı.
İran’ın Güç Unsurları: Medeniyet, Bilim, Askerî ve Siyasi Yapı
Ameli’ye göre İran’ın en önemli güç unsuru, medeniyet ve manevi güçtür. İran halkının bilinçli duruşu ve stratejik anlayışı, ülkenin küresel düzeyde güçlü bir imaj ortaya koymasını sağlamıştır. Bu güç; adalet anlayışı, tevhid inancı, başkalarının haklarına saygı ve saldırganlıktan kaçınma gibi değerlere dayanmaktadır.
İran’ın güçlü bir ülke olmasının üç temel dayanağı ise:
- Bilimsel ve teknolojik kapasite,
- Askerî güç,
- Siyasi ve yönetsel yapı olarak ifade edildi.
Ameli, İran’ın insan kaynağı ve mühendislik kapasitesi açısından dünyada üst sıralarda yer aldığını belirterek, bu birikimin ülkenin bilimsel gücünün temelini oluşturduğunu söyledi.
Halkın Rolü: Sadakat ve Fedakârlık
Ameli, İran halkını ülkenin en önemli güç kaynaklarından biri olarak tanımladı. İran halkının tarih boyunca kritik dönemlerde aktif rol aldığını ve ulusal çıkarları savunmada fedakârlık gösterdiğini ifade etti.
Askerî Güç: Çok Katmanlı ve Esnek Yapı
İran’ın askerî gücünün “çok katmanlı, esnek ve dinamik” bir yapıya sahip olduğunu belirten Ameli, bu gücün yalnızca füze ve İHA kapasitesiyle sınırlı olmadığını vurguladı. İran’ın askerî kapasitesinin bölgesel sınırları aşarak küresel caydırıcılık düzeyine ulaştığını ifade etti.
Ayrıca, savaşın devam etmesi halinde bölgesel çatışmanın uluslararası boyuta taşınabileceği uyarısında bulundu.
Savaşın Bitirilmesi İçin Şartlar
Ameli’ye göre İran’ın savaşın sona ermesi için temel şartlarından biri, ABD’nin bölgedeki askerî varlığını sona erdirmesidir. Bölgedeki ABD üslerinin ciddi zarar gördüğünü ve bazı değerlendirmelere göre bu üslerin eski kapasitesine dönmesinin uzun yıllar alabileceğini söyledi.
Komşu Ülkelere Mesaj
Ameli, bölge ülkelerine hitaben İran’ın en güvenilir müttefik olduğunu belirterek, ABD’nin bu ülkeler için gerçek bir koruyucu olmadığını ifade etti. ABD ile iş birliği yapan ülkelerin jeopolitik konumlarının zayıfladığını ve ekonomik açıdan zarar gördüğünü dile getirdi.
Ekonomik Güç ve Küresel Etki
İran’ın ekonomik gücüne de değinen Ameli, savaşın devam etmesi halinde küresel ekonomi üzerinde ciddi etkiler oluşabileceğini belirtti. Uluslararası raporlara atıf yaparak, küresel büyümenin düşebileceği ve enerji fiyatlarının ciddi şekilde artabileceği uyarısında bulundu.
ABD’nin Küresel Konumu ve Eleştiriler
Ameli, ABD’nin son yıllarda askerî, siyasi ve ahlaki açıdan zayıfladığını savundu. ABD’nin savaş politikalarının küresel düzeyde tepki çektiğini ve kamuoyunda desteğin azaldığını ifade etti.
Kamuoyu ve Savaş Karşıtı Tepkiler
ABD ve İsrail’de kamuoyunun savaş politikalarına desteğinin azaldığını belirten Ameli, geniş çaplı savaş karşıtı protestoların düzenlendiğini söyledi.
Nükleer Silah Tartışması
Ameli, ABD’nin nükleer silah kullanma ihtimaline değinerek bunun düşük olduğunu, ancak böyle bir senaryoya karşı İran’ın hazırlıklı olduğunu ifade etti. İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana nükleer silah kullanılmadığını hatırlattı.
Savaşın Sonlandırılması İçin İki Senaryo
Ameli, savaşın sona ermesine ilişkin iki olası senaryo olduğunu belirtti:
- ABD’nin mevcut şartları kabul ederek savaşı sona erdirmesi
- ABD’nin anlaşmalara uymayarak çatışmaları sürdürmesi
İkinci senaryonun daha büyük krizlere yol açacağı uyarısında bulundu.
Altı Temel Şart
Ameli, kalıcı barış için şu altı temel şartı sıraladı:
- Hürmüz Boğazı üzerindeki İran egemenliğinin tanınması
- İran’a savaş tazminatı ödenmesi
- Dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması
- ABD’nin savaşın sorumluluğunu kabul etmesi
- Savaş suçlarının tanınması ve sorumluların yargılanması
- Anlaşmaların bağlayıcı ve uygulanabilir olması
Sonuç
Ameli, mevcut güç dengesinin İran lehine değiştiğini savunarak, savaşın devam etmesi halinde ABD’nin hem ekonomik hem de siyasi açıdan daha büyük zarar göreceğini ifade etti.
