Siyonist İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu döneminde art arda yaşanan çatışmaların ekonomik bilançosu giderek ağırlaşıyor. Son değerlendirmelere göre, 2023’ten bu yana süren savaşların toplam maliyetinin yaklaşık 112 milyar dolara ulaştığı tahmin ediliyor.
İran’la yaklaşık 40 gün süren son çatışma dalgası, bu yükü daha da artırdı. Başlangıçta bazı çevrelerde savunma harcamalarının azalabileceği yönünde beklentiler bulunsa da, gelinen noktada askeri bütçenin ciddi şekilde yükselmesi gündemde. İsrail Savunma Bakanlığı’nın ek kaynak talepleriyle birlikte askeri harcamaların 46 milyar doların üzerine çıktığı belirtiliyor.
Ekonomik etkinin yalnızca savunma alanıyla sınırlı kalmadığı görülüyor. Sivil alanda da binlerce tazminat başvurusu yapılırken, bu ödemelerin milyarlarca dolarlık ek yük oluşturduğu ifade ediliyor. Uzmanlar, toplam sivil maliyetlerin bütçe planlamasını zorlayacak seviyeye ulaştığına dikkat çekiyor.
Maliye yönetimi ise ekonomik faaliyetlerdeki yavaşlamanın ciddi sonuçlar doğurduğunu vurguluyor. Yetkililere göre, ekonominin durma noktasına geldiği her hafta milyarlarca dolarlık kayba neden oluyor. Bu durum, işletmeler üzerinde baskıyı artırırken kamu bütçesinde de ek açık riskini beraberinde getiriyor.
Makroekonomik göstergeler de bu tabloyu destekliyor. Büyüme beklentilerinde aşağı yönlü revizyonlar yapılırken, kamu borcunun milli gelire oranının önümüzdeki yıllarda artabileceği öngörülüyor. Savaş öncesinde daha yüksek olması beklenen büyüme oranlarının ise belirgin şekilde gerilediği ifade ediliyor.
Öte yandan, askeri operasyonların doğrudan maliyetinin yanı sıra; yatırımların ertelenmesi, altyapı projelerinin yavaşlaması ve enflasyon baskısı gibi dolaylı etkiler de ekonomiyi zorluyor. Bazı tahminlere göre yalnızca son operasyonların doğrudan askeri ve sivil maliyeti on milyarlarca doları bulmuş durumda.
Tüm bu gelişmelere rağmen İsrail ordusunun ek bütçe talepleri sürerken, yeni harcamaların finansmanı için bütçe açığının artırılması veya kamu harcamalarında kesintiye gidilmesi seçenekleri tartışılıyor. Bu kapsamda bazı büyük altyapı projelerinin ertelenmesi de gündeme gelmiş durumda.
Merkez Bankası raporları ise uzun vadeli risklere işaret ediyor. Mevcut harcamaların sürdürülebilmesi için önümüzdeki yıllarda vergi gelirlerinde artış gerekeceği, aksi halde kamu borcunun kontrol altına alınmasının zorlaşacağı belirtiliyor.
Genel tablo, devam eden çatışmaların yalnızca güvenlik alanında değil, ekonomik dengeler üzerinde de kalıcı etkiler yarattığını ortaya koyuyor.
