Katar Enerjiden Sorumlu Devlet Bakanı, savaş devam ettiği sürece 40 günlük savaşta hasar gören ve onarıma ihtiyacı olan dünyanın en büyük gaz tesisinden ana gaz üretiminin yeniden başlamayacağını ve alınan gazın da durdurulan sevkiyatların yerini tutmayacağını vurguladı.
40 günlük savaş sırasında “Ras Laffan” tesislerine yönelik askeri misillemeler nedeniyle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracat kapasitesinin yaklaşık %17’sini kaybeden ve yılda 20 milyar dolar zarara uğrayan Katar, şimdi Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmaya devam etmesinden ve ihracatındaki aksamaların tekrarlanmasından endişe duyuyor.
Bu doğrultuda QatarEnergy (Katar El-Taka) Şirketi İcra Kurulu Başkanı ve Katar Enerjiden Sorumlu Devlet Bakanı Saad bin Sherida Al-Kaabi, Perşembe günü Reuters haber ajansına verdiği özel röportajda, şirketin ABD’den ve diğer üreticilerden çok yıllı sözleşmelerle sıvılaştırılmış doğal gaz satın almaya yöneldiğini açıkladı; bu strateji, Hürmüz Boğazı’nda gelecekte yaşanabilecek her türlü aksamaya karşı kendini sigortalamak ve ihracatın durması sonucu kaybedilen gelirlerin bir kısmını telafi etmek amacını taşıyor.
Al-Kaabi, Katar’ın spot ve tek kargo alımlar yerine, her yıl ABD veya diğer ülkelerdeki belirli tesislerden belirli miktarda sıvılaştırılmış doğal gaz almasını öngören onlarca yıllık sözleşmeler imzaladığını söylüyor; bu sözleşmeler genellikle 20 ila 25 yıllık süreyi kapsıyor.
Ancak bu tablo, Reuters ve Al Jazeera’nin de itiraf ettiği üzere akıllıca bir çözüm tablosu değil; aksine çaresizliğin bir göstergesidir. Kendisi dünyanın en büyük gaz ihracatçılarından biri olan Katar, tesislerinin zarar görmesi ve Hürmüz’deki güvensizlik nedeniyle, kendi gazını satmak yerine başkalarının gazını uzun vadeli sözleşmelerle satın almak ve fiyat farklarından gelir elde etmek zorunda kalmıştır.
Net bir ifadeyle Katar, Hürmüz üzerinden kendi ihracatına güvenemediği için pratikte dışarıdan bir “can damarı” kiralamıştır.
Katar İhracat Kapasitesinin %17’sini Kaybetti ve Yılda 20 Milyar Dolar Zarar Ediyor
Reuters’ın raporuna göre Ras Laffan tesislerine yapılan saldırılar, yıllık toplam 12.8 milyon ton kapasiteli iki sıvılaştırılmış doğal gaz üretim ünitesine zarar verdi ve Katar’ın ihracat kapasitesinin yaklaşık %17’sini devre dışı bıraktı.
Şirket, bu durmanın yol açtığı gelir kaybını yılda yaklaşık 20 milyar dolar olarak tahmin etti.
QatarEnergy, Reuters raporunda İran’a atfedilen saldırıların ardından Mart başında sıvılaştırılmış doğal gaz üretimini durdurdu ve zarar gören kargolar için “mücbir sebep” ilan etti; yani kendi kontrolü dışındaki koşullar nedeniyle ihracat taahhütlerini yerine getiremediğini ve resmi olarak gecikme zararlarından hukuken sorumlu olmadığını bildirdi. Bu durum 2026 yılının sonuna kadar uzatıldı.
Woodside ile 20 Yıllık Sözleşme; Katar Satıcıdan Alıcıya Dönüştü
QatarEnergy perşembe günü, ABD’deki Woodside şirketinin tesislerinden yıllık 3 milyon ton sıvılaştırılmış doğal gaz satın almak üzere 20 yıllık bir sözleşme imzaladı.
Bu sözleşme, geçen hafta Cheniere Energy şirketiyle 2054 yılına kadar yıllık 4 milyon tona kadar gaz satın almak üzere imzalanan iki anlaşmanın ardından geldi; böylece Katar’ın yeni sözleşmelerinin hacmi iki hafta içinde yıllık 7 milyon tona ulaştı.
Al-Kaabi, QatarEnergy şirketinin 20 ila 25 yıl süreli daha fazla uzun vadeli sözleşme imzalamayı planladığını ve hedeflenen hacmin yıllık 7 milyon tonun çok ötesinde olduğunu vurguladı, ancak nihai rakamı belirtmedi.
Bu satın alma hacminin kendisi sorunun derinliğini göstermektedir: Yıllarca kendi gazıyla dünya pazarını besleyen bir ülke, şimdi kaybolan ihracatın bir kısmını telafi etmek için Amerikalı rakibinden onlarca yıllık gaz alım sözleşmeleri imzalamaktadır.
ABD ve Avrupa Arasındaki Fiyat Farkının 200 Tankerlik Filoyla Kullanılması
Al-Kaabi, bu stratejinin ABD ile Avrupa arasındaki gaz fiyatı farkından, şirketin ticari kabiliyetinden ve yaklaşık 200 LNG tankerine sahip filosundan yararlandığını, boru hattı veya üretim tesisi inşası için ek yatırıma ihtiyaç duymadığını açıkladı. Ancak bu durum da Reuters’ın tabiriyle bir güç göstergesi değildir; Katar kendi gazı Hürmüz’den geçemediği için, başkalarının gazını taşımak ve zararların bir kısmını karşılayacak gelir elde etmek üzere filosunu devreye sokmuştur.
Hasarlı Ünitelerin Onarımı 3 Yıl Sürecek / Üretim Eski Seviyenin %83’üne Ulaşacak
Al-Kaabi, bu iki ünitenin onarımının yaklaşık 3 yıl süreceğini ve Katar’ın (İran ile ABD arasında iddia edilen) bir barış anlaşmasına varılmasından bir hafta sonra, tankerlerin temin edilmesi şartıyla sağlam ünitelerden üretime yeniden başlayabileceğini söyledi; ancak toplam üretim, onarımlar tamamlanana kadar önceki seviyenin yaklaşık %83’ünde kalacaktır. Yani en iyimser senaryoda bile Katar üç yıl boyunca eksik kapasiteyle çalışacak ve bu durum ithal gaza olan bağımlılığını sabitleyecektir.
Kapasiteyi 142 Milyon Tona Çıkarma Planı Değişmedi
Al-Kaabi, Katar’ın LNG üretim kapasitesini yıllık 142 milyon tona çıkarma planının değişmediğini ve Kuzey Sahası genişletme projelerinin, bölge enerji ihracatının karşı karşıya olduğu aksamalara rağmen devam ettiğini vurguladı. Ancak bu plan, savaşın ve Hürmüz’deki güvensizliğin gölgesinde parlak bir ufka sahip değil ve Katar da bunun gerçekleşmesinin ihracat güzergahlarının sakinleşmesine bağlı olduğunu biliyor.
ABD Gazı Katar Kargolarının Yerini Almıyor; Ana Hedef Gelirleri Sigortalamaktır
Al-Kaabi, sözleşmesi yapılan ABD gazının otomatik olarak Katar’ın durdurulan gazının yerini alamayacağını bizzat itiraf etti ve nedeni de basittir: Sözleşmede bu gazın belirli ihracat tesislerinden teslim edilmesi gerektiği yazılıdır ve her yere gönderilemez. Dolayısıyla Katar bu gazı alıp Katar kargolarını bekleyen müşterilere veremez.
Al-Kaabi’ye göre bu yeni alımların ana hedefi tek bir şeydir: Gelirleri sigortalamak ve Katar’ın parasını korumak. Bu ifade, Katar’ın ABD’den gaz satın alarak kaybolan ihracatının yerini tamamen doldurmak istemediği, sadece savaş zararının bir kısmını telafi etmek istediği anlamına geliyor. Çünkü başka çaresi yoktur ve Hürmüz üzerinden kendi ihracatı durmuştur.
Bloomberg raporlarına göre, dünyanın en büyük LNG üretim kompleksi olan Ras Laffan tesisleri, saldırıların ardından tam kapasiteyle çalışmıyor ve üretimi ciddi şekilde düşmüş durumda.
QatarEnergy alıcılarına, Hürmüz Boğazı’nın güvenli bir şekilde yeniden açılmasından bir ay sonra üretimi kapasitenin yaklaşık %50’sine, iki ay içinde ise yaklaşık %80’ine çıkarmayı beklediğini bildirdi; yani mevcut üretim bu rakamların çok altındadır ve şiddetle Hürmüz’ün açılmasına bağlıdır.
Aynı zamanda, hasar gören iki ünitenin (4 ve 6 numaralı trenler) onarımı üç ila beş yıl sürecektir, bu nedenle ihracat engelleri tamamen kaldırılsa bile Katar’ın üretim kapasitesinin yaklaşık %17’si uzun yıllar boyunca kayıp kalmaya devam edecektir.
