‘duayeni’ olarak anılan Kissinger, ABD-Çin ilişkilerindeki gerilim için
‘felaketin eşiğinde’ uyarısını yaptı.
ABD’nin Sovyetler Birliği ile yumuşama politikası ve Çin
Halk Cumhuriyeti ile resmi ilişkiler kurmasının mimarı olan eski Dışişleri
Bakanı ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Henry Kissinger (100), Bloomberg’e verdiği
röportajda, ABD ve Çin’in mevcut politikalarını sürdürmeleri halinde açık bir
askeri çatışmaya girebileceklerine dair uyardı.
Çin’in yakın gelecekte Tayvan’ı geri almaya teşebbüs edip
etmeyeceği sorusuna kesin bir yanıt vermeyen Kissinger, “İlişkilerin mevcut
gidişatına göre, bazı askeri çatışmaların olası olduğunu düşünüyorum”
dedi.
Çin-ABD ilişkilerinin, her iki ülkenin de birbirine derin
bir şüpheyle bakmasıyla ‘benzersiz bir duruma’ ulaştığını öne süren Kissinger,
“Çin’e yönelik en büyük tehdit, onların algısına göre Amerika’dır ve aynı
şey [ABD’de] burada da geçerli” vurgusunu yaptı.
“Öte yandan, savaşlar ya kazanılamaz hale geldi ya da
sadece orantısız maliyetlerle kazanılabilir hale geldi” ikazında bulunan
eski diplomat, ‘her iki ülkenin de artık uçurumun tepesinden geri adım atması
gerektiği’ çağrısını yaptı.
Kissinger, şu vurguyu yaptı:
“İlişkilerin mevcut gidişatında bazı askeri
çatışmaların muhtemel olduğunu düşünüyorum. İlişkilerin mevcut gidişatı
değiştirilmelidir.”
Her iki tarafın da gerginliği azaltma arayışında olduğuna
dair işaretler bulunduğunu, ama gerilimleri yatıştırıp yatıştıramayacağının
tartışmalı olduğunu dile getiren eski diplomat, ABD Dışişleri Bakanı Antony
Blinken’in Çin’e yapacağı ziyarete atıfla, “Henüz önerdiğim türden diyaloglara
fiilen girmediler. Ancak buna doğru ilerlediklerini düşünüyorum” dedi.
Dönüm noktası niteliğindeki ziyaret, en ihtilaflı konulardan
biri olan Tayvan üzerinden gerilim rüzgarları estiği dönemde geliyor. Kendi
kendini yöneten adayı, egemen topraklarının parçası olarak gördüğü ‘Tek Çin’
politikasını uygulayan Pekin, Washington’ın sürekli olarak Taipei’ye silah
satması, bölgeye asker ve gemi göndermesi, Tayvan hükümetiyle karşılıklı
ziyaret ve görüşmelerde bulunmasına sert tepki gösteriyor. Washington’ın Çin
politikasını belirleyen Pekin’le ortak bildirilerinde de ‘Tek Çin’ ilkesi kabul
ediliyor.
Son dönemde Çin’in en üst düzeyinden yapılan açıklamalarda,
‘Tayvan ile barışçı yeniden birleşmenin tercih edildiği, ancak bu amaca ulaşmak
için güç kullanımının göz ardı edilmediği’ dile getirildi.
Kissinger, Amerikan politikasındaki aşırılıkları da
eleştirerek şöyle dedi:
“İçinde bulunduğumuz dönemde, tartışma, aşırı uçlara
kaymıştır; ‘önce Amerika’ diye aşırı bir Amerika teorisi var, her iki tarafta
da uygulanıyor, ancak küresel çıkarlara değil, Amerikan çıkarlarına çok fazla
odaklanacak şekilde.”
“Bu bir meydan okuma. Ama ciddi bir Amerikan dış
politikası yürütmek isteyen herkes bu ikisini dengeleyebilmeli, yoksa Amerika
tecrit olacak.”
