Gelişmeleri Raporu’na göre, ocakta yıllık enflasyonu enerji dışındaki alt
gruplarda gerilerken, enerji enflasyonundaki belirgin artışta ise bir önceki
yılın aynı dönemindeki düşük baz etkili oldu.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) ocak ayında Tüketici
Fiyat Endeksi’nin (TÜFE) yüzde 1.35 arttığını ve yıllık enflasyonun 0.31 puan
yükselerek 12.15 olduğunu açıklamasının ardından, TCMB’nin ‘Ocak Ayı Fiyat
Gelişmeleri Raporu’ da yayımlandı.
Rapora göre, bu dönemde yıllık enflasyon enerji dışındaki
alt gruplarda geriledi. Enerji enflasyonundaki belirgin artışta ise bir önceki
yılın aynı dönemindeki düşük baz etkili oldu. Bu dönemde gıda fiyatları
mevsimsel olarak yüksek bir artış gösterse de grup yıllık enflasyonu baz
etkisiyle geriledi.
Temel mal ve hizmet gruplarında yıllık enflasyon sınırlı bir
oranda gerilerken, temel mal enflasyonundaki düşüşü KDV indirimine bağlı olarak
dayanıklı tüketim grubu sürükledi. Bu görünüm altında, B ve C göstergelerinin
yıllık enflasyonu görece yatay seyrederken, eğilimi bir miktar yükseldi.
Sağlık, bakım-onarım ve eğitim alt kalemlerindeki fiyat
gelişmeleri
Alt grupların yıllık tüketici enflasyonuna katkıları
incelendiğinde, bir önceki aya göre enerji, altın ve hizmet gruplarının
katkıları sırasıyla 0.66, 0.06 ve 0.05 puan artarken, gıda, temel mal ve
alkol-tütün gruplarının katkıları sırasıyla 0.34, 0.07 ve 0.05 puan azaldı.
Mevsimsellikten arındırılmış verilerle üç aylık ortalamalara
göre B ve C göstergelerinin eğilimi bir miktar yükseldi. Bu dönemde hizmet
grubunun eğilimi artarken, temel mal grubu eğilimi mobilya ürünlerindeki KDV indirimi
nedeniyle düştü. B göstergesinin eğilimindeki yukarı yönlü seyirde işlenmiş
gıda fiyat gelişmeleri de etkili oldu.
Ocak ayında hizmet fiyatları yüzde 2 arttı, grup yıllık
enflasyonu sınırlı bir oranda gerileyerek yüzde 12.20 oldu. Bu dönemde, yıllık
enflasyon kira, ulaştırma ve haberleşme gruplarında geriledi, lokanta-otel
grubunda sınırlı bir miktar arttı, diğer hizmetlerde ise görece yatay seyretti.
Aylık fiyat gelişmelerine bakıldığında, diğer hizmetler
grubunda, geçmişe endeksleme eğilimi gösteren, döviz kuru etkilerini yansıtan
ve yeniden değerleme oranına göre belirlenen kalemlerin fiyatlarında belirgin
artışlar gözlendi.
Bu dönemde, özellikle sağlık, bakım-onarım ve eğitim alt
kalemlerindeki fiyat gelişmeleri dikkati çekti. Lokanta-otel grubunda fiyatlar
gerek konaklama gerekse yemek hizmetlerinde yükseldi. Geçmişe endeksleme
davranışının izlendiği kira grubunda aylık fiyat artışı yüzde 1.14 oranında
gerçekleşti ve eğilim önceki aylara kıyasla güçlendi.
‘Giyim ve ayakkabı grubunda sezon indirimi bir önceki yıla
kıyasla daha sınırlı bir oranda gerçekleşti’
Temel mal grubu yıllık enflasyonu ocak ayında 0.13 puan
gerileyerek yüzde 7.35 oldu. Bu dönemde yıllık enflasyon dayanıklı mal grubunda
gerilerken, giyim ve ayakkabı grubunda yükseldi, diğer temel mallar grubunda
ise yatay bir seyir izledi. Mobilya ürünlerinde KDV indiriminin (yüzde 18’den
yüzde 8’e) etkisi fiyatlara büyük ölçüde yansıdı, bu doğrultuda dayanıklı mal
fiyatları yüzde 0.94 geriledi. Diğer taraftan, giyim ve ayakkabı grubunda sezon
indirimi bir önceki yıla kıyasla daha sınırlı bir oranda gerçekleşti.
Enerji fiyatları ocak ayında aylık yüzde 1.11 arttı. Bu
gelişmede şebeke suyu fiyatlarında gözlenen yüzde 5.97’lik yükseliş belirleyici
oldu. Uluslararası petrol fiyatlarındaki düşüşe karşın, döviz kuru gelişmeleri
nedeniyle akaryakıt fiyatları yüzde 0.55 arttı. Enerji yıllık enflasyonu bir
önceki yılın aynı döneminde elektrik, doğalgaz ve şebeke suyu fiyatlarındaki
indirimlere bağlı düşük baz etkisiyle 6.16 puan artarak yüzde 17.14’e yükseldi.
‘Kırmızı et, patates ve yumurta fiyatlarındaki artışlar öne
çıktı’
Gıda ve alkolsüz içecekler yıllık enflasyonu ocak ayında
1.85 puan azalarak yüzde 9.04 oldu. Bu gelişmede bir önceki yıldan gelen yüksek
baz etkisiyle yıllık enflasyonu gerileyen işlenmemiş gıda fiyatları belirleyici
olurken, yıllık enflasyon işlenmiş gıdada bir miktar arttı.
İşlenmemiş gıda fiyatları temelde taze meyve-sebze
fiyatlarının etkisiyle mevsimsel olarak güçlü bir artış gösterdi, ancak yüksek
baz ile grup yıllık enflasyonu 3.88 puan azalarak yüzde 2.22 olarak
gerçekleşti.
Diğer işlenmemiş gıda grubunda ise kırmızı et, patates ve
yumurta fiyatlarındaki artışlar öne çıktı. Ocak ayında işlenmiş gıda grubunda
aylık fiyat artışı yüzde 1.48 ile ekmek ve tahıllar ile süt ürünleri
öncülüğünde yüksek artış eğilimini devam ettirdi, grup yıllık enflasyonu yüzde
16.08’e yükseldi.
Bu gelişmelerle, taze meyve ve sebze dışı gıda grubunda
yıllık enflasyon yüzde 12.92’ye yükseldi. Ocak ayında, alkol-tütün ürünleri
fiyatları otomatik mekanizma çerçevesinde maktu ÖTV’de öngörülen artışın ilk
altı ay için yapılmamasının etkisiyle yatay seyretti.
Üretici enflasyonundaki artış
Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, yıllık enflasyon
enerji grubunda belirgin olmak üzere tüm alt gruplarda arttı. Ara malı grubu
fiyatlarındaki artış alt kalemler geneline yayılırken, sermaye mallarında metal
yapı ürünleri, motorlu kara taşıtları ve parça ve aksesuarları ile makineler
etkili oldu.
Dayanıksız tüketim mallarında gıda imalatı fiyat artışları
ön plana çıkarken, dayanıklı tüketim malları grubunda ulaşım araçları ve
mücevherat kalemlerindeki fiyat artışları belirleyici oldu. Enerji grubunda
petrol ürünleri ile elektrik ve su fiyatlarındaki artışlar dikkati çekti.
Sonuç olarak, tüketici enflasyonu üzerinde üretici fiyatları
kaynaklı baskıların geçmiş aylara kıyasla bir miktar arttığı izlendi.
