Rasthaber – Diğer bir mesele de haklardır. Aslında, gasp edilmiş
veya mubah bir şeyin üzerinde kılınan namazın manevî açıdan hiçbir farkı
yoktur. Bunlar, yararı topluma dönen toplumsal akitleri ve uygulamaları temsil
etmektedirler. Bu ilkeyle bizler başkalarının haklarına saygı gösterir,
birbirimizin hukukuna tecavüz etmemiş oluruz. Aksi takdirde bunca maddiyatın muteberliği
yoktur. Haddizatında hakikati temsil etmemektedir ki, sahip olduğu itibar ve
hakikat başka bir itibar ve hakikatin sahip olduğu şeyde olsun. Aksine ibadet hakikatin
ta kendisidir. Yani ibadetteki bu tür şeylerin insan ile Rabbi arasında mevcut
olan ruhî bağ ve ilgi açısından hiçbir tesiri yoktur.
İnsanda gerçekleşen bazı şeyler, ibadetine tesir
eder. Hatta ibadetin özüyle iç içedir. Bunlardan birisi, kişinin bazı bedenî ve
nefsî ıstıraplarla karşılaşmasıdır. Bu arızî şeyler, teveccüh haletinin
gerçekleşmesine engel olur. Özellikle de yukarıda işaret ettiğimiz şeye tesir
noktasında benzemez. Bunun yanında, İslam namaz kılınan mekânın ve abdest için
kullanılan suyun mubah olmasına (gasp edilmemiş olmasına) vurgu yapar. Hatta
suyun içine konulduğu kabın ve namaz esnasında namaz kılanın giydiği elbisenin
da gasp edilmemiş olmasına dikkat eder. Yani bunlar haram olmamalıdır. Çünkü
gasp edilmiş bir ipi dahi içinde barındıran elbiseyle yapılan ibadet makbul
değildir.
İbadet haklarla birlikte zikredilmektedir. Hak Teâlâ
ibadete teşvik ettiği gibi, başkalarının haklarına saygı göstermenin gerekliliğine
de vurgu yapar. Yani toplumun haklarına saygı göstermeyi barındırmadığı
müddetçe yapılan ibadetten hoşnut olmaz. Namaz kılan kişi ilk önce oturduğu evi
düşünmeli, onun gasp eseri olup olmadığına bakmalıdır. Eğer evi gasp edilmiş
ise bilmelidir ki, burada eda ettiği bütün namazlar bâtıldır. Hemen durumunu
düzeltmeli, evin aslî sahibinden ya evi satın almalı veya onu razı etmelidir.
Üzerinde namaz kıldığı sergilerde ve namaz kılarken giydiği elbiselerde de aynı
durum söz konusudur. Özellikle boynunda yoksulların hakları varsa bunlara da
özen göstermeli, zimmetindeki humus ve zekâtı ödemelidir.
