Washington yönetiminden habersiz İran ile gizli görüşmeler yaptığını ve
görüşmelerin ocak ayı başında ABD saldırısında öldürülen Süleymani tarafından
planlandığını yazdı.
ABD’nin Körfez’deki müttefikleri, özellikle İran
karşıtlığıyla bilinen ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton’un Eylül
2019’un başlarında Başkan Donald Trump tarafından görevden alınması ve Suudi
Arabistan’ın petrol tesislerine saldırıların ardından Washington’un İran’la
askeri çatışmadan kaçınması üzerine Trump yönetiminin bu ülkeye yönelik
“azami baskı” politikasını sorgulamaya başladı.
Bunun üzerine BAE, ABD’nin onayı olmadan İran ile gizli
görüşmelere başladı. Eylül ayı sonunda BAE’nin başkenti Abu Dabi’ye gelen
İranlı üst düzey yetkililer ile BAE arasında bölgedeki gerginliğin düşürülmesi
adına görüşmeler yapıldı.
Benzer görüşmelerin aynı dönemde Irak ve Pakistan arabuluculuğunda
Suudi Arabistan ile İran arasında da yapıldığını yazan NYT, söz konusu
görüşmelerin 3 Ocak’ta Bağdat Havalimanından çıkışı sırasında ABD saldırısına
uğrayan İranlı general Süleymani tarafından organize edildiğini aktardı.
“İran ile ABD’nin Körfez’deki müttefikleri arasındaki
görüşmeler, ABD ve İsrail’i endişelendirdi”
Bölgede İran’a karşı ABD ile birlikte hareket eden BAE’nin
Tahran ile görüşmelere başlamasının öğrenilmesi Washington yönetiminde İran’a
karşı “azami baskı” politikasının çökeceği endişesini doğurdu.
NYT, bir istihbarat yetkilisine dayandırarak, konunun ABD
Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’nun ekim ayında İsrail’i ziyaretinde İsrail
İstihbarat Servisi Mossad’ın Başkanı Yossi Cohen ile görüşmesinde gündeme
geldiğini ve Cohen’in İran karşıtı koalisyonun çökeceğine yönelik endişesini
Pompeo’ya aktardığını yazdı.
İran’ın bölgedeki askeri-istihbari operasyonlarının
başındaki isim olarak bilinen İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı Kudüs
Gücü’nün eski komutanı Kasım Süleymani ve Haşdi Şabi Başkan Yardımcısı Ebu
Mehdi el-Mühendis’in de aralarında bulunduğu 10 kişi, 3 Ocak’taki ABD
saldırısında hayatını kaybetmişti.
ABD Başkanı Trump, Süleymani’nin bölgedeki dört ABD
Büyükelçiliğine saldırı düzenlemeyi planladığı için öldürüldüğünü öne sürmüş
ancak ABD Savunma Bakanı Mark Esper, bu konuda kesin bilgi olmadığını
açıklamıştı.
Irak Başbakanı Adil Abdülmehdi ise Süleymani’nin kendisine
İran’dan Suudi Arabistan’a bir mesajı iletmek için Bağdat’a davet edildiğini
belirterek, “Kendisiyle, öldürüldüğü sabah buluşacaktım. Suudi
Arabistan’dan İran’a gönderilmesine aracılık ettiğimiz bir mesajın yanıtını
getiriyordu.” demişti.
Süleymani’nin öldürülmesinin ardından İran 8 Ocak’ta ABD’nin
Irak’taki Ayn el-Esed Hava Üssü’nü balistik füzelerle hedef almıştı. Saldırıda
ABD askerlerinin kayıp vermediğini duyuran ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon),
daha sonra saldırıyla ilgili 109 ABD askerine “travmatik beyin
hasarı” teşhisi konulduğunu açıklamıştı.
