Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı Başkanı
Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, koronavirüs salgını ile mücadelede Türkiye’nin çok
kritik bir dönemde olduğunu söyledi.
Prof. Dr. Ceyhan, şu anda oldukça ciddi bir vaka artış
hızıyla ilerlediklerini ifade ederek şunları söyledi:
“Dolayısıyla kontrol etmemiz gereken vaka sayısı
gittikçe de artıyor. Yani 9-10 bin vaka varken olayı kontrol altına almakla
100-150 bin vaka olduğu zaman kontrol altına almak çok farklı. Ve önümüzdeki
5-6 günlük sürede tedbirlere yeteri kadar uymazsak o sürenin sonunda artık çok
uğraşsak da bu durumu kontrol altına almamız çok zorlaşabilir. O yüzden ilk
olarak bu vaka artış hızını yavaşlatmak zorundayız. Aksi takdirde hem çok kayıp
verebiliriz hem de sağlık sistemine çok ciddi bir yük biner ve sistem bunu
taşıyamayabilir. Dolayısıyla önümüzdeki 5-6 günlük sürede o ciddi tedbirleri
almazsak sıkıntı doğacaktır. Fakat bu dediklerim de yanlış anlaşılmasın. Bunu
hastalığa karşı ‘5-6 gün sonra gevşeyebiliriz’ anlamında demiyorum. Bu iş daha
uzun sürecek; ama bu 5-6 günde bu tedbirlere sıkı bir şekilde uymalıyız.”
‘En ufak bir gevşemede ikinci dalga gelebilir’
Prof. Dr. Ceyhan, dünyada son vaka görülene kadar salgın
riskinin koronavirüsü kontrol altına almış ülkelerde de devam edeceğini şu
şekilde açıkladı:
“Örneğin Çin, Güney Kore, Japonya bu işi kontrol altına
almaya başladı; ama en ufak bir şekilde gevşerlerse ve diğer ülkelerde de vaka
görüldüğü için virüs çok rahatlıkla oraya girip 2’nci bir salgın dalgası
başlatabilir. Bu bizim için de geçerli. Biz ülkemizde kontrol altına alsak bile
diğer ülkelerde salgın devam ediyorsa biz yine eski hayatımıza, 11 Mart
öncesine dönmeyeceğiz. Yine kontrollü bir şekilde yaşamaya devam edeceğiz.
Belki bazı şeyler biraz daha gevşetilecek; ama kontrollü yaşama devam edeceğiz,
bu da çok kısa bir süre gibi görünmüyor. Biz bunu birkaç ayda kontrol altına
aldık diyelim; ama dünyada bu virüs mutasyona uğrayıp bulaşıcılık özelliğini
kaybetmezse 1 yıla yakın bir süreden önce olması mümkün değil gibi
görünüyor.”
‘1 yıldan önce bitmesi zor’
Prof. Dr. Ceyhan, salgının bitmesinin 3 yolu olduğunu ifade
ederek, “Bunlardan biri salgın çok hızlı yayılır ve insanlığın yarısı
hastalığı belirtili ya da belirtisiz bir şekilde geçirir ve bağışıklık kazanır,
o zaman bitebilir. 2’nci olarak bir aşı bulunabilir. Son yol da virüsün bu
arada bir mutasyona uğrayıp, bulaşıcılık özelliğini kaybetmesidir ki bu bazı
grip salgınlarında görüldü. Örneğin bu mutasyon nedeniyle sars virüsü 8 ayda
bitmişti. Eğer mutasyon olmazsa bu virüste bu işin bütün dünyada koronavirüs
vakalarının bitmesi 1 yıldan önce kolay gibi de görünmüyor” diye konuştu.
‘Bulunanlar aşı değil bir aşı adayıdır’
Prof. Dr. Ceyhan, aşı geliştirmenin yıllar içinde olabilecek
bir şey olduğunu söyleyerek şöyle konuştu:
“Örneğin bazen haberler çıkıyor ‘aşı bulundu’ diye.
Aslında orada bahsedilen ‘biz bir molekül bulduk ve bu bir aşı adayı’ demek.
Onun arkasından hayvan deneyleri yapılacak, 4 fazda insan deneyleri yapılacak,
bunların sonuçları alınacak; ancak etkin ve güvenilir olduğu gösterilirse
insanlara uygun bir aşı haline gelecek ve sonra da bu üretilecek. Pandemi
hastalıklarla da en büyük sıkıntılardan biri bütün dünyanın aynı ilaca ihtiyaç
duymasıdır. Dolayısıyla bütün dünyaya yetecek şekilde aşı geliştirilmesi daha
uzun bir zaman da alabilir. ‘Aşı kesinlikle bulunacak’ diye bir garanti yok;
çünkü bulunamayabilir, bulunsa bile bunun 1 sene önceden insanlara uygulanması
ve bütün ülkelerde birden uygulanması mümkün değil.”
‘Devletin yaptıkları bir yerde yetmez, bireysel koruma
önemli’
Türkiye’nin salgının başında çok iyi bir mücadele verdiğini
de ifade eden Prof. Dr. Ceyhan bireysek çabanın virüse karşı önemini açıkladı:
“Türkiye baştan beri yani savaşın ön cephesinde iyi bir
mücadele verdi. Dolayısıyla biz virüsü ülkeye geç soktuk ve bu bize 2 avantaj
sağlamış oldu. İlk olarak arka planda daha iyi hazırlanma şansımız oldu, ikinci
olarak diğer ülkelerin deneyimlerini gözleme ve onlardan ders alma şansı
sağladı; fakat bu ikinci cephede iş çok daha zor. Çünkü 1’nci cephede tamamen
devletin yaptıkları önemliydi ama 2’nci cephe daha zor çünkü orada devletin
yaptıkları yetmiyor. Bireysel koruma önlemleri lazım, kurumsal önlemler lazım,
belediyelerin yapacakları lazım ve medya önemli, bütün bunların hep birlikte
uyum içinde çalışması lazım.”
“‘Bu bizde gerçekleşti mi?’ diye bakarsak vaka artış
hızlarına bakarsak çok iyi bir sınav vermiyoruz şu anda. Fakat son 1-2 gündür
sokağa çıkmaların azaldığını görüyoruz. Eğer bu konuda daha duyarlı hale
geldiysek bunun da etkisini 1 hafta sonra göreceğiz. Örneğin bugün virüsü
alanlar ortalama 5-6 günden sonra belirtileri çıkacak. Biz şu anda 1 hafta önce
bulaşan vakaları görüyoruz. O halde demek ki 5-6 gün bu artış devam edecek. Biz
şu an geri dönülmez bir yolda değiliz. Eğer tedbirleri iyi alırsak vaka artış
hızımız yavaşlar ve düzeliriz.”
