ABD’de Donald Trump yönetiminin İran’a yönelik askeri operasyonları, yasal süre tartışmalarıyla yeniden gündeme geldi. Beyaz Saray, ateşkesin çatışmaları ‘sona erdirdiğini’ savunarak Kongre onayı için öngörülen 60 günlük sürenin fiilen durduğunu açıkladı.
1973 tarihli ‘Savaş Yetkileri Yasası’ uyarınca ABD başkanları, Kongre onayı olmadan en fazla 60 gün süreyle ‘askeri operasyon’ yürütebiliyor. Bu sürenin sonunda ya operasyonların sonlandırılması ya da Kongre’den yetki alınması gerekiyor. ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının 28 Şubat’ta başlaması ve Trump’ın 48 saat içinde Kongre’yi bilgilendirmesi nedeniyle söz konusu sürenin 1 Mayıs’ta dolması bekleniyordu.
Ancak Beyaz Saray yetkilileri, 7 Nisan’da devreye giren ateşkesin çatışmaları sona erdirdiğini ve bu nedenle yasal sürenin artık geçerli olmadığını öne sürüyor. İsmini açıklamayan üst düzey bir yönetim yetkilisi, Batı basınına, ateşkesten bu yana ABD ve İran güçleri arasında herhangi bir çatışma yaşanmadığını belirterek, “Bu çerçevede düşmanlıklar sona ermiştir” dedi.
Ek yetki istemesine gerek kalmayabilir
Bu yorum, Trump’ın Kongre’den ek yetki istemesine gerek kalmayabileceği anlamına geliyor. Ancak Demokratlar bu yaklaşımı reddederek, ateşkesin yasal süreyi durdurduğuna dair bir dayanak bulunmadığını savunuyor.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth de Senato’daki bir oturumda yönetimin ateşkesin 60 günlük süreyi ‘duraklattığı’ görüşünde olduğunu ifade etti. Buna karşılık muhalefet, bu yorumun hukuki temelden yoksun olduğunu dile getiriyor.
Senatörler ne diyor?
Cumhuriyetçiler arasında ise farklı görüşler öne çıkıyor. Senato Çoğunluk Lideri John Thune, İran’a yönelik askeri güç kullanımına ilişkin bir oylama planlamadığını belirterek, “Şu aşamada böyle bir adım görmüyorum” dedi.
Kuzey Dakota Senatörü Kevin Cramer ise Trump’ın talep etmesi halinde askeri yetkilendirmeye destek vereceğini açıkladı. Buna karşılık bazı Cumhuriyetçi isimler, daha uzun süreli bir operasyon için Kongre’nin devreye girmesi gerektiğini savunuyor.
Alaska Senatörü Lisa Murkowski ise yönetimin “inandırıcı bir plan” sunmaması halinde sınırlı bir askeri yetki tasarısı hazırlayacağını duyurdu. Murkowski, “Açık uçlu askeri operasyonlara net hesap verebilirlik olmadan girilmemeli” dedi.
Öte yandan savaş ve beraberinde getirdiği maliyetler ABD kamuoyunda giderek daha fazla eleştiriliyor. Bu durumun, yıl içinde yapılacak ara seçimler öncesinde bazı Cumhuriyetçi vekiller üzerinde baskı oluşturduğu değerlendiriliyor.
Her ne kadar ateşkes büyük ölçüde sürse de sahadaki gerilim tamamen sona ermiş değil. İran, Hürmüz Boğazı’ndaki ablukasını sürdürürken, ABD donanması da İran limanlarına yönelik deniz ablukasına devam ediyor. Bu tablo, çatışmaların resmen sona erip ermediğine dair tartışmaları daha da derinleştiriyor.
