Mariano Grossi, İran’ın nükleer faaliyetleri denetlemek için kullandığı kamera,
çevrim içi ölçüm sistemleri ya da atık denetleme unsurlarının halihazırda
çalışmadığını belirterek, “Bu sistemlerin yeniden işler hale getirilmesi
için uzlaşı sağladık.” dedi.
UAEA’dan yapılan açıklamaya göre, Grossi; Tahran ziyaretinde
İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan ve
İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed İslami ile görüştü.
Görüşmede işbirliğinin güçlendirilmesini sağlama ve güvenlik
denetimine ilişkin mevcut sorunların giderilmesi ele alındı.
İran’la mutabakat
İki tarafın 3 husustan oluşan bir mutabakat üzerinde
anlaştığı belirtilen açıklamada, bu tür önemli uzlaşıların daha geniş
anlaşmaların önünü açabileceği hususunda tarafların hemfikir olduğuna
değinildi.
Söz konusu mutabakata göre, Ajans ile İran arasındaki
etkileşim, bir işbirliği ruhu içinde ve kapsamlı koruma önlemleri anlaşmasına
dayalı olarak, UAEA’nın yetkilerine ve İran’ın hak ve yükümlülüklerine tam uyum
içinde yürütülecek.
Ajans ile İran arasında gerginliğe yol açan Ajans tarafından
nükleer bulguların tespit edildiği 3 yere ilişkin Tahran yönetiminin güvenlik
denetimi açısından çözüme kavuşturulmamış sorularla ilgili işbirliğini
sürdüreceği, bu hususta daha fazla bilgi ve erişim izni vermeye hazır olduğunu
taahhüt ettiği vurgulandı.
İran dönüşü açıklamalar
UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi, İran’da yaptığı üst
düzey temasların ardından Viyana Schwechat Havalimanında basın mensuplarının
sorularını yanıtladı.
Grossi, İran ile Ajans arasında son dönemde bazı hususlarda
yaşanan gelişmeler ve son olarak yüksek saflıkta uranyum parçacıklarının tespit
edilmesi gibi hususları görüşmek, ilişkileri yeniden doğru yörüngeye oturtmak
için bu üst düzey görüşmelerin kendisi açısından önemli olduğunu ifade etti.
Denetim mekanizması aktifleştirilecek
Ajans müfettişlerinin görevlerini yapabilmesi, iki taraf
arasında gerginliğe yol açan 3 yere ilişkin henüz çözüme kavuşturulmamış
soruların Tahran yönetimi tarafından aydınlığa kavuşturulması konuları üzerinde
mutabakata vardıklarını aktaran Grossi, “Çok önemli son husus ise
doğrulama ve gözlem için kullanılan unsurların yeniden kurulmasına olanak
sağlamak ki bu bizim için vazgeçilmez bir husus.” diye konuştu.
Grossi, İran’ın uranyum zenginleştirme oranlarına ilişkin
Ajansa bir açıklama yapmak durumunda olmadığını, kendileri için önemli olanın
Tahran’ın nükleer faaliyetlerini denetleyebilmek olduğunu dile getirdi.
Ajansın, İran’ın nükleer faaliyetleri denetlemek için
kullandığı kamera, çevrim içi ölçüm sistemleri ya da atık denetleme
unsurlarının halihazırda çalışmadığını belirten Grossi, “Bu sistemlerin
yeniden işler hale getirilmesi için uzlaşı sağladık.” dedi.
Grossi, özellikle Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak
adlandırılan İran nükleer anlaşmasının yeniden hayata geçirilmesi olasılığına
ilişkin söz konusu denetim mekanizmasının çok önemli olduğunu vurguladı.
“Eğer bizim, örneğin santrifüjlerin işleyişi ya da
diğer unsurlara ilişkin bilgimiz olmazsa, o zaman hem İran hem de diğer
paydaşlarla yeniden başlamak için gerekli olan temel hususlara yönelik ihtiyaç
duyulan garantiyi vermekte zorlanırız.” görüşünü paylaşan Grossi, nükleer
anlaşmanın yeniden canlandırılması için bilgi akışının sağlıklı şekilde
işlemesinin önemli olduğunun altını çizdi.
Grossi, denetim için kullanılan kamera ve benzeri sistemlerin
nasıl yeniden hayata geçirileceğine ilişkin yöntem üzerine görüşüldüğünü, söz
konusu sistemlerin en kısa sürede işler hale geleceğini söyledi.
Grossi, İran’ın Fordo Nükleer Tesisinde tespit edilen yüzde
83,7 saflıkta zenginleştirilmiş uranyum parçacıklarına ilişkin Tahran
yönetiminden açıklama beklediklerini kaydederek, “Söz konusu saflıkta bir
üretim ya da stok bulunmuyor, bu da çok önemli, insanların yanlış
yönlendirilmemesi gerekiyor.” değerlendirmesinde bulundu.
