Trump, İran’la yürütülen müzakerelerin “iyi gittiğini” söylerken Tahran, Hürmüz Boğazı’nın 48 saat içinde yeniden açılmasını öngören plan üzerinde görüşmeler yürütüyor. Dışişleri Bakanı Fidan ise uluslararası aktörlerin yeni bir ABD-İran çatışması istemediğini belirterek diplomasi çağrısı yaptı.
ABD ile İran arasında haftalardır süren gerilimin ardından diplomatik temaslar yeniden hız kazanırken, Hürmüz Boğazı’nın açılması müzakerelerin temel başlıklarından biri haline geldi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi, Katar merkezli Al Jazeera’ya verdiği röportajda, Katar arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerde boğazın iki gün içinde yeniden açılmasını öngören bir plan üzerinde uzlaşıldığını söyledi. Irakçi’ye göre planın ilk gününde ABD’nin belirli adımları atması, ikinci gününde ise Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılarak deniz trafiğinin eski düzenine dönmesi öngörülüyor.
Irakçi, Tahran’ın daha önce sunduğu yedi günlük planın uygulama takviminin Katar’ın girişimiyle iki güne indirildiğini belirtti. Ancak planın hayata geçirilmesi için ABD’nin İran’ın koşullarını yerine getirmesi gerektiğini vurguladı.
İran’ın koşulları neler?
İran’ın müzakereler için öne sürdüğü koşullar arasında ABD yaptırımlarının kaldırılması, bölgedeki Amerikan askeri varlığının azaltılması, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması ve İran ile Umman’ın Hürmüz Boğazı’nda belirlediği yeni deniz güzergahının resmen tanınması bulunuyor. Tahran ayrıca tüm cephelerde savaşın sona ermesini ve ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırmasını istiyor.
Fidan: Bütün ülkeler yeni çatışmanın önlenmesi konusunda hemfikir
Öte yandan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD’nin Georgia eyaletindeki Atlanta kentinde düzenlenen G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı kapsamında Türk medyasına yaptığı açıklamada, ABD ile İran arasındaki anlaşmazlığın bir an önce çözülmesi gerektiğini söyledi.
Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasına yol açan anlaşmazlığın giderilmesinin kritik ticaret yollarının yeniden açılması açısından önem taşıdığını belirten Fidan, devam eden görüşmelerin nasıl sonuçlanacağının ve yeni bir çatışma yaşanıp yaşanmayacağının uluslararası aktörler tarafından yakından takip edildiğini ifade etti.
Fidan, “Masadaki ülkelerin neredeyse tamamı yeni bir çatışmanın önlenmesi gerektiği ve diplomasiye sürekli fırsat verilmesi konusunda hemfikir” dedi.
Trump: Müzakereler iyi gidiyor
ABD Başkanı Donald Trump ise Florida’daki Mar-a-Lago malikanesinde düzenlenen Cadılar Bayramı etkinliğinde gazetecilerin sorularını yanıtladı.
İran’ın anlaşma yapmak istediğini savunan Trump, müzakerelerin “iyi gittiğini” söyledi. Ancak Tahran’ın güvenilir olmadığını ileri süren Trump, “Bir anlaşma yapıyorlar, sonra geri adım atıyorlar” ifadelerini kullandı.
Müzakerelerin ne zaman sonuçlanabileceğine ilişkin soruya ise “O kadar acelemiz yok” yanıtını verdi.
Trump, İran’ın nükleer tesislerine yönelik yeni saldırı ihtimalini de gündeme getirdi. İran’da geriye kalan bir veya iki nükleer tesisin “10 dakika içinde halledilebileceğini” öne süren Trump, olası yeni saldırılar hakkında karar verip vermediği sorusuna ise doğrudan yanıt vermedi.
Tahran’dan olası ABD saldırısına karşılık verme uyarısı
İran İslam İnkılabı Lideri Ayetullah Seyyid Mücteba Hamaney’in, ABD ve İsrail’den gelebilecek tehditlere coğrafi sınır gözetmeksizin derhal ve etkili karşılık verilmesi talimatı verdiği bildirilmişti.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Komutan Yardımcısı Yadullah Cevani de ABD veya İsrail’in her an saldırabileceği varsayımıyla hareket ettiklerini belirterek, İran ordusunun her türlü senaryoya hazır olduğunu söyledi.
Öte yandan İran Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından gönderilen mektubu incelediğini ve Washington’ın üslubunun önceki mesajlara kıyasla tamamen değiştiğini belirtti. Rızai, bu değişimi “olumlu bir işaret” olarak nitelendirdi.
