Muhammed bin Selman’ın Suudi Arabistan’a Suriyeli güçlerin sevk edilmesini talep etmesi, Riyad’ın Yemen’den yüz akıyla (onurlu bir çıkışla) ayrılma çabasının bir göstergesidir.
Suudi Arabistan, son haftalarda Ensarullah’ın beklenmedik ilerleyişlerinin eşlik ettiği bitmek bilmeyen Yemen savaşı bataklığında çırpındıkça daha da derine batmaktadır. Çok sayıda Avrupa, Amerika ve Asya ülkesinden yardım talep edilmesi ve çeşitli paktlar ile koalisyonların kurulması, Riyad’a nihai zaferi getirememiştir.
Artık iş, düne kadar hayal edilmesi bile güç olan bir seçeneğe gelip dayanmıştır: Suriye. Bu “son çareye başvurma” durumu, bizzat Riyad’ın içinde hapsolduğu çıkmazın en açık belgesidir.
Biraz mübalağa ile denilebilir ki dünyada Suudilerin Ensarullah ile savaşta yardım istemediği devlet kalmamıştır; ABD, İngiltere, Türkiye, Pakistan, Mısır ve İsrail’den tutun da bizzat Riyad’ın kurucularından olduğu bölgesel koalisyonlara kadar herkes kapısı çalınanlar arasındadır. 2015 yılında Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar’ın üçlü katılımıyla başlayan Arap Koalisyonu’nun yapısı yıllar içinde köklü değişimlere uğradı; Katar 2017’de koalisyondan ayrıldı, BAE ise yıllar süren varlığının ardından Güney Geçiş Konseyi güçlerinin Güney Yemen’i bölme sürecini hızlandırma ve Suudi Arabistan’a muhalefet etme hedefiyle ilerlemesi üzerine Abu Dabi ile Riyad arasındaki ihtilafların şiddetlenmesiyle güçlerini kademeli olarak Yemen’den çekti. Şimdi ise geleneksel müttefiklerin hiçbirinin savaşa tam kapsamlı girmeye yanaşmadığı bir ortamda sıra, bizzat kendisi yıllarca yıpratıcı bir iç savaşla boğuşmuş ve varlığını sürdürebilmek için dış mali yardımlara muhtaç olan Suriye’ye gelmiştir.
Associated Press (AP) haber ajansı bu hafta başında, Şam’daki mevcut yönetimin Yemen sınırında konuşlandırılmak üzere Suudi Arabistan’a yaklaşık 600 özel kuvvet askeri göndermeye hazırlandığını bildirdi. Habere göre Riyad, bu güçlerin tamamının münhasıran Suriye vatandaşlığına sahip olmasını ve Suriye’de bulunan yabancı savaşçıların bu misyona katılmamasını şart koştu. Ayrıca 82. Tümen Komutanı Halid Hattab başkanlığındaki bir Suriye askeri heyeti Suudi Arabistan’a iki haftalık bir ziyaret gerçekleştirerek Cidde’deki Suudi-Yemen ortak operasyon odasını inceledi.
Reuters haber ajansı da iki Suriyeli askeri kaynağa ve üst düzey bir Amerikalı yetkiliye dayandırdığı haberinde, Suriye’nin Suudi Arabistan’a askeri danışmanlık ve eğitim verdiğini ve sınırlı sayıda askeri personelini bu ülkeye gönderdiğini duyurdu. Agence France-Presse (AFP) ise Yemenli askeri yetkililere atıfla, Suriye’nin Suudi-Yemen sınırının her iki yakasına yüzlerce asker konuşlandırmaya başladığını, hatta ilk aşamada 3.000, sonraki aşamalarda ise 10.000 askerin sevk edilmesine yönelik bir planın bulunduğunu iddia etti.
Ancak diğer taraftan Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, Şam’da Ürdünlü mevkidaşı Eymen es-Safedi ile düzenlediği ortak basın toplantısında bu haberleri “kesin bir dille reddederek”, “Yemen’e hiçbir güç konuşlandırılmamıştır ve yakın gelecekte asker gönderilmesine yönelik herhangi bir plan bulunmamaktadır” dedi. Eş-Şeybani, Suudi Arabistan ile yapılan askeri iş birliği anlaşmasının “Suriye ordusunun yeniden inşası” ve “savunma sanayii” alanındaki iş birliğine odaklandığını, asker sevkiyatını kapsamadığını vurguladı. Saha raporları ile resmi yalanlamalar arasındaki bu çelişki, temel soruyu gündeme getirmektedir: Riyad, yenilgilerini telafi etmek için neden Suriye’ye başvuracak noktaya geldi?
Bu sorunun cevabı savaş meydanındaki gelişmelerde açıkça görülmektedir. Suudi ordusu, milyarlarca dolarlık alımlara ve Batılı silahlara sahip olmasına rağmen bugüne kadar Ensarullah’a üstünlük sağlayamamış, hatta Aramco petrol tesisleri ağır darbeler almıştır. Analistler, Riyad’ın temel sorununun teçhizat eksikliği değil, etkin bir kara gücünden yoksun olması olduğunu vurgulamaktadır.
Suudi ordusu savaşa kendi kara birliklerini sürmek yerine yabancı paralı askerlere bel bağlamıştır ve bazıları bu durumu ordunun savaşma konusundaki yapısal acziyetinin bir işareti olarak değerlendirmektedir. Öte yandan Suudi Arabistan’ın önleyici hava savunma füzesi stokları ciddi oranda azalmıştır. Raporlar, Riyad’ın Patriot füzelerinin yaklaşık yüzde 86’sını tükettiğini ve Eylül 2026’da Fransa, İngiltere, Pakistan ve Mısır’dan hava savunma yardımı talep ettiğini göstermektedir. Riyad’ın ana silah tedarikçisi olan ABD de İran ile altı ay süren savaşın ardından önleyici füze sıkıntısı yaşamaktadır ve fazla yardım edebilecek durumda değildir. Bu durum, Suudi Arabistan’ın yüksek maliyetli petrol tesislerini Ensarullah füzeleri karşısında daha da savunmasız bırakmıştır. Böylesi bir tabloda bir yandan kara gücü eksikliği, diğer yandan hava savunmasının boşalmasıyla karşı karşıya kalan Riyad, “hazır bir seçenek” arayışına girmiştir.
Görünüşe göre Riyad; ABD, İngiltere, Pakistan, Türkiye, Mısır ve İsrail’in desteğini arkasına alma konusunda başarısız olduktan sonra, yenilginin ağırlığını hafifletmek ve onurlu bir çıkış yolu bulmak umuduyla Şam’ın kapısını çalmıştır. Diğer müttefiklerin aksine mevcut Suriye yönetimi Suudi Arabistan’a “borçludur”: Riyad, Suriye’deki çatışma yılları boyunca Beşşar Esed muhaliflerine mali ve siyasi destek sağlamış olup, bugün de Suriye’nin yeniden inşasına yardım edecek ciddi bir seçenek olarak görülmektedir. Bu bağımlılık, Şam’ı Riyad için “ulaşılabilir” bir alternatif haline getirmiştir. Her ne kadar Suriye Dışişleri Bakanı Suudi Arabistan’a asker gönderildiğini tamamen yalanlasa da gelen raporlar Riyad’a Suriyeli danışmanların gönderildiğine işaret etmektedir; bu durum Şam’a, Yemen savaşına müdahil olmama görüntüsünü korurken Suudi Arabistan’a yardım etme imkanı tanımaktadır.
Bununla birlikte Suriye, bu krizde “güvenilmez” bir seçenek olarak öne çıkmaktadır. Suriyeli savaşçılar muharebe tecrübesine sahip olabilirler; ancak siyasi motivasyonları ve Riyad’a olan sadakatleri, kendi vatan topraklarını savunan Yemenli güçlerle kıyaslanamaz. Bizzat Suudi Arabistan da Suriye’deki çok uluslu gruplara güvenmemekte ve AP’nin haberine göre Şam yönetimiyle yapılan müzakerelerde gönderilecek birliklerin mutlaka Suriye vatandaşı olmasını şart koşmaktadır. Ensarullah yetkililerinden Muhammed el-Buhayti de “Tekfirci unsurlar dahil olmak üzere Suriye’den gelecek hiçbir gücün girişi savaşın sonucunu etkilemeyecektir” vurgusunu yaparak Yemenlilerin DEAŞ ve El-Kaide ile çatışma tecrübesine sahip olduğunu hatırlatmıştır.
Sonuç olarak, Batı medyasının haberleri doğru olsa dahi Suriyeli güçlerin savaşa müdahil olmasının denklemi Suudi Arabistan lehine değiştirmesi uzak bir ihtimal olarak görünmektedir. Riyad, Yemen’de zafer değil, onurlu bir çıkış yolu aramaktadır; ancak çıkış için seçtiği her alternatif onu bataklığın daha da derinine çekmektedir. Suriye, bu çıkmazın çözümü değil; aksine Muhammed bin Selman ve el-Yemame Sarayı yöneticileri nezdinde Yemen krizinin ne denli derinleştiğinin bir göstergesidir. Milyarlarca dolarlık silah alımlarına ve geniş koalisyonlara rağmen Ensarullah ile başa çıkamayan bir ülke, şimdi yıllarca yıpratıcı bir iç savaş yaşamış ve ayakta kalmak için dış mali yardıma muhtaç olan üçüncü bir ülkeye medet ummaktadır. Şam tercihi yeni bir askeri strateji değil, Suudi Arabistan’ın Yemen krizine yönelik daha önceki tüm başarısız seçeneklerinin acı bir itirafıdır.
