Ortak sınırlara sahip olan Batı Azerbaycan eyaleti, dış ticaretin ve mal transitinin geliştirilmesi için eşsiz bir potansiyele sahiptir. Salmas’taki Kuzereş gibi yeni sınır kapılarının açılmasıyla bu potansiyel; ihracatın artmasına, yatırım çekilmesine, üretimin canlanmasına ve ülkenin kuzeybatısında kalıcı istihdam yaratılmasına yol açabilir.
Batı Azerbaycan için sınır, yalnızca ülke çeperindeki coğrafi bir çizgi değil, bölgesel pazarlara erişim konusunda özel bir konuma sahip olan eyaletin en önemli ekonomik avantajlarından biridir.
Böyle bir ortamda, Salmas ilçesindeki Kuzereş sınır kapısı ile Hoy ve Türkiye arasındaki ortak serbest bölge gibi yeni sınır projelerinin planlanması, atıl durumdaki sınır kapasitelerinden yararlanma konusunu bir kez daha eyaletin ekonomik kalkınma eksenlerinden biri haline getirmiştir.
Eyaletin yeni sınır projeleri arasında Salmas’taki Kuzereş sınır kapısı, coğrafi konumu ve Türkiye ile olan doğrudan bağlantısı nedeniyle özel bir öneme sahiptir. Batı Azerbaycan Valisi Rıza Rahmani, Gelincik–Kuzereş hattının ticaret ve yolcu geçişi için resmi sınır kapısına dönüştürülmesi adına gerekli altyapı çalışmalarının hızlandırılması gerektiğini vurguladı. Şu anda bu sınır kapısının altyapı hazırlıkları ülke içinde takip edilmekte olup, Türk tarafıyla koordinasyon sağlanması da sınırın faaliyete geçmesinin temel gereklilikleri arasında yer almaktadır.
Salmas Kaymakamı Muhammed Fethi konuya ilişkin yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“İçişleri Bakanı ve Batı Azerbaycan Valisi’nin Türkiye ziyareti ve bu ülkenin yetkilileriyle yapılan görüşmeler sırasında Kuzereş sınır kapısının onaylanması dikkate alınarak, bu terminalin faaliyete geçirilmesi için gerekli altyapı hazırlıkları ciddiyetle sürdürülmektedir.”
Fethi sözlerine şöyle devam etti: “Bu doğrultuda, sınır terminalinin geçici sahasının inşasına önümüzdeki günlerde başlanacak; kalıcı terminal binalarına geçiş sürecinde yaşanabilecek aksaklıkların önlenmesi, yolcu geçişlerinin kolaylaştırılması ve gerekli imkânların sağlanması amacıyla mevcut geçici yapıların güçlendirilmesi ve artırılması da gündemde yer almaktadır.”
Bu geçiş noktasının geliştirilmesinin yürütme ve hizmet birimleri arasında sürekli koordinasyon gerektirdiğini belirten Fethi, yolcu geçişlerini kolaylaştırmak ve sınırın faaliyetini sağlamak için ilçenin tüm kapasite ve imkânlarının Kuzereş sınır terminalinin hazırlanması, geliştirilmesi ve donatılması için seferber edildiğini ekledi.
Hoy Ortak Serbest Bölgesi ve Çaldıran Sınır Projeleri
Batı Azerbaycan’ın kuzeyinde yer alan Hoy ilçesi, İran ve Türkiye arasındaki ulaşım güzergâhındaki coğrafi konumu sayesinde Türkiye ile ticaret, transit ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi açısından ülkenin en önemli sınır noktalarından biri sayılmaktadır. Hoy bölgesinde İran-Türkiye ortak serbest bölgesinin kurulması meselesi, iki ülke arasında Razi ve Kapıköy sınırlarındaki ekonomik iş birliğinde yeni bir aşama başlatabilir.
Serbest ve Özel Ekonomik Bölgeler Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Hüseyin Furuzan, Hoy bölgesinde İran-Türkiye ortak serbest bölgesinin kurulmasına yönelik yürütülen çalışmalara değinerek, bu bölgenin faaliyete geçirilmesi için İran tarafınca gerekli adımların atıldığını ifade etti. Konunun şu anda ortak takip ve koordinasyon aşamasında olduğunu belirten Furuzan, İran’ın bu projenin hayata geçirilmesi için Türk tarafının adım atmasını beklediğini söyledi. Furuzan, ortak serbest bölgenin kurulmasının iki ülkenin ekonomik ve ticari kapasitesini her zamankinden daha fazla harekete geçirebileceğini vurguladı.
Çaldıran ilçesi de eyalette yeni sınır kapılarının geliştirilmesine yönelik açıklanan programlar arasında yer almaktadır. Bu ilçede yeni bir sınır kapısının açılması, altyapının tamamlanması ve ikili anlaşmaların nihayete ermesi halinde yerel ticaretin gelişmesine, ticari faaliyetlerin güçlenmesine ve sınır bölgelerinin hedef pazarlara erişiminin artmasına katkı sağlayabilir.
Eyalette yeni sınır kapılarının açılması; ticaret hacminin artmasına, taşımacılık hizmetlerinin gelişmesine, yatırım çekilmesine ve yeni iş alanlarının oluşturulmasına zemin hazırlayabilir. Ancak bu potansiyelden ekonomik olarak yararlanılabilmesi; altyapının tamamlanmasına, komşu ülkelerle koordinasyona ve sınırı üretim ile pazara bağlayacak net bir programın hazırlanmasına bağlıdır. Bu projelerin başarısı, açılan sınır kapılarının sayısıyla değil; ihracatın ne kadar arttığı, ticaret maliyetlerinin ne ölçüde düştüğü, çekilen yatırım miktarı, yerel işletmelerin gelir artışı ve yaratılan kalıcı istihdam ile ölçülecektir.
