Ocak-Nisan dönemi içinde Iraklıları geride bırakarak 2 bin 21 konutla birinci
sıraya yerleşti. Yaşar Üniversitesi Ekonomi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Serpil
Kahraman, Türkiye’nin İran vatandaşları için bir cazibe merkezi olduğunu
söyledi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; 2020
Ocak-Nisan döneminde yabancılara konut satışlarında dikkat çekici bir gelişme
yaşandı. Uzun zamandır Türkiye’de konut alımında Iraklılar birinci sırada yer
alırken bu yılın ilk 4 aylık verilerine bakıldığında İranlıların geçen yılın
aynı dönemine oranla yüzde 58.1’lik artışla 2 bin 21 konut satın alarak birinci
sıraya yükselmesi dikkat çekti.
İranlıların; ev almak, iş kurup ticaret yapmak için
Türkiye’yi ve özellikle İstanbul’u tercih ettiğini ifade eden Yaşar
Üniversitesi İşletme Fakültesi Ekonomi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Serpil
Kahraman, “Eylül 2018’de Türk Vatandaşlığı Kanunu’ndaki değişiklik kapsamında,
gayrimenkul satın alan yabancılara vatandaşlık hakkı tanınmasıyla birlikte iç
piyasada düşüş trendi gösteren konut satışları, yabancı yatırımcı talebiyle
yeniden yukarı yönlü ivme kazandı. Yabancıların Türkiye’ye yönelik yatırımların
önemli bir kısmı gayrimenkul yatırımı olarak yapılırken şirket kurarak yapılan
sermaye yatırımında da son dönemde gözle görülür bir artış dikkati çekiyor. Her
iki alanda da son dönemde İranlılar ilk sırada yer alıyor” şeklinde konuştu.
‘Birinci sıraya yükselen İran’ı Irak ve Rusya Federasyonu
izledi’
Yabancılara konut satışının 2019 yılında bir önceki yıla
göre yaklaşık yüzde 15’lik artışla 45 bin 967 adet ile gerçekleştiğini
hatırlatan Dr. Serpil Kahraman, şunları kaydetti:
“Yılın ilk çeyreği Ocak-Mart döneminde yabancıların konut
alımları, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 13.8 artarak 10 bin 948
adet oldu. Nisan ayında ise Kovid-19 nedeniyle alınan tedbirler, konut
satışlarına da yansıdı ve bu yıl ilk 4 ayda yabancıların aldığı konut sayısı,
geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 12 azalarak toplam 11 bin 738 olarak
gerçekleşti. Bu dönemde dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Uzun zamandır
Iraklılar ülkemizde konut alımında birinci sırada yer alırken bu yılın ilk 4
aylık verilerine bakıldığında İranlıların 2 bin 21 konut alarak birinci sıraya
yükselmesi dikkat çekti. Aynı dönemde İran’ı bin 959 konutla Irak ve 824 konutla
Rusya Federasyonu izledi.”
‘ABD yaptırımları Türkiye’ye eğilimi arttırdı’
İran vatandaşlarının konut alım oranlarında 2018 yılından bu
yana sürekli bir artış yaşandığını belirten Dr. Kahraman, “Şöyle ki 2017
yılında 792, 2018 yılında 3 bin 652 olan sayısı, iki yıl içinde neredeyse 7 kat
artarak 2019 yılında 5 bin 423’e ulaşmış durumdaydı. İranlıların konut alım
sayısı Kovid-19 salgını etkisine rağmen bu yıl ilk 4 ayda geçen yılın yarısına
yaklaşmış durumda. Konut alımı yoluyla vatandaşlık hakkı tanınmasıyla birlikte
İran vatandaşlarının ülkemizdeki konut alımı arttı. Konut alan İran
vatandaşlarının eş ve çocukları da oturma iznine sahip oluyor. Bu noktada
Türkiye, İran vatandaşları için hem yatırım hem de iş potansiyeli dolayısıyla
ayrıca cazibe merkezi. Trump hükümetinin İran’a yönelik ambargoları
derinleştirmesiyle birlikte de Körfez ülkeleriyle ekonomik ve ticari ilişkileri
zayıflayan İran, yasal ve yapısal düzenlemeler, coğrafi yakınlık gibi
tetikleyici unsurların etkisiyle yatırımcısıyla Türkiye’ye yöneltmiş durumda”
ifadelerini kullandı.
Yabancılara yapılan konut satışlarında Nisan ayı verilerine
göre; İzmir’in 4. sırada yer aldığını kaydeden Serpil Kahraman, “İlk üç sırada
İstanbul, Antalya, Ankara yer alıyor. İzmir’de, bu yılın ilk 4 ayında geçen
yılın aynı dönemine oranla yüzde 13 artışla yabancılara 239 adet konut satışı
gerçekleşmiş. İlk 4 ayda Ege Bölgesi’nde İzmir’i, 204 adet konut satışıyla
Muğla takip ediyor” dedi.
İranlılar, yabancı ortak sermayeli kurulan şirketlerde de
ilk sırada
Dr. Serpil Kahraman, “Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
(TOBB) 2019 yılı verilerine göre; İran, yabancı ortak sermayeli kurulan şirket
sayısında 970 şirket ile birinci sırada yer alırken bu yılın ilk 4 aylık
verilerine göre de 255 şirket ve yaklaşık 40 milyon TL ortaklık sermayesi ile
yine birinci sırada yer alıyor. Bu yılın ilk 4 ayında, İran’ı, sırasıyla Suriye
ve Irak ortaklı şirketler izliyor. İran sermayeli şirketlerin faaliyet
alanlarına baktığımızda ise geçen yıl olduğu gibi bu yıl ilk 4 ayda da toptan
ve perakende ticaret alanı ilk sırada yer alıyor” şeklinde konuştu.
‘İran sermayesinin Türkiye’deki payı artarak devam edecek’
İranlıların 2019 verilerine göre yaklaşık 2 milyon 100 bin
turistle, ülkemize gelen turist sayısında da yaklaşık yüzde 5 paya sahip
olduğunu belirten Dr. Kahraman, sözlerini şöyle tamamladı:
“Önümüzdeki birkaç yıl içinde İran vatandaşlarının yaklaşık
5 milyar dolar yatırım yapması bekleniyor. Aslında yalnızca konut alımı,
yatırım, ticaret veya turizm değil eğitim ve tedavi gereksinimi için de
ülkemiz, İran vatandaşları için hatırı sayılır bir cazibe merkezi. Ancak etkin
ve sürdürülebilir nitelikte yabancı yatırımcı çekme politikalarının da
etkisiyle İran sermayesinin ülkemizdeki payı önümüzdeki dönemde de artarak
devam edecektir.”
