Bahreyn, İran’ın Tazminat Denklemine Dahil Oldu

Betul

Bölgedeki bazı ülkeler İran’dan tazminat talep ederken Tahran da kendi alacaklarının takipçisi olacağını ifade ediyor; bu süreçte Bahreyn, ABD’nin geniş çaplı varlığına ev sahipliği yapması nedeniyle bu siyasi ve ekonomik denklemde dikkat çeken ülkelerden biri konumunda.

48 saatten kısa bir süre içinde İran, Bahreyn’deki ABD radar tesislerinin hedef alındığını iki kez duyurdu; bu iki saldırı, Basra Körfezi kıyısındaki bu küçük ülkenin adını bir kez daha Tahran ile Washington arasındaki gerilimin odağına taşıdı.

Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), 13 Kasım Cuma günü (22 Aban) yaptığı açıklamada, ABD’nin Hürmüzgan eyaletinin Sirik bölgesindeki bir telekomünikasyon kulesine düzenlediği saldırıya yanıt olarak Bahreyn’deki ABD erken uyarı radarının hedef alındığını bildirdi.

Bugün (15 Kasım Pazar / 24 Aban) sabah saatlerinde ise DMO, yanıtının ikinci aşamasında Bahreyn’deki er-Rifa helikopter üssünde bulunan ABD hava savunma radarının DMO Hava-Uzay Kuvvetleri’ne ait altı insansız hava aracı (İHA) ile hedef alındığını duyurdu; ancak bu bilgi haberin hazırlandığı saate kadar ABD’li veya Bahreynli yetkililer tarafından bağımsız olarak doğrulanmadı.

Bahreyn; ABD Beşinci Filo Komuta Merkezine Ev Sahipliği Yapıyor

Bu gelişmelerde Bahreyn’in seçilmesi ülkenin askeri konumuyla doğrudan bağlantılıdır. Manama; ABD Deniz Destek Faaliyeti merkezine, ABD Donanması Beşinci Filo karargâhına ve bölgedeki ABD Deniz Kuvvetleri Komutanlığına ev sahipliği yapmaktadır.

Bu üs, ABD gemilerine ve birliklerine operasyonel destek sağlamanın yanı sıra ABD Deniz Piyadeleri ve Sahil Güvenlik birimlerinin bir kısmının da konuşlandığı yerdir. Halife bin Selman Limanı da bölgede ABD uçak gemilerinin ve büyük deniz araçlarının yanaşmasına imkân tanıyan sayılı limanlardan biridir.

Bu açıdan bakıldığında, ABD’nin komuta, radar ve destek altyapılarına ev sahipliği yapmak, Bahreyn’in İran’ın askeri hesaplamalarındaki öneminin nedenlerinden biri olarak görülebilir; özellikle de Tahran’ın son iki operasyondaki ilan edilmiş hedefinin bağımsız bir ülke olarak Bahreyn toprakları değil, doğrudan ABD askeri tesisleri olduğu göz önüne alındığında.

Körfez İşbirliği Konseyi’nin Tazminat Talebi ve Tahran’ın Karşılığı

Bahreyn, Körfez İşbirliği Konseyi’nin (KİK) altı üyesinden biridir. Konsey Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi, 13 Kasım’da Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi oturumunda İran’ın sorumlu tutulmasını ve bölge ülkelerine tam tazminat ödenmesini talep etmişti. El-Budeyvi, 28 Şubat’tan bu yana konsey üyesi ülkelere yönelik yedi binden fazla füze ve İHA fırlatıldığını; havalimanları, limanlar, petrol ve gaz tesisleri, elektrik santralleri, su arıtma tesisleri ve yerleşim alanlarının hedef alındığını iddia etti. Ayrıca saldırıların durdurulmasını ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığının savaş öncesi koşullara dönmesini istedi.

Ancak Tahran bu talebi reddetti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, tazminat talebine verdiği yanıtta bu iddiayı ciddiye alınamaz olarak nitelendirdi ve İran-Irak savaşında bölgedeki bazı ülkelerin Saddam’a sağladığı mali ve silah desteğine işaret etti. Bekayi ayrıca bölgedeki bazı ülkelerin imkânlarını ve topraklarını ABD ve İsrail’e tahsis ederek İran’a yönelik saldırılara yardımcı olduklarını ve Tahran’ın bu eylemlerden kaynaklanan zararları belgelediğini ifade etti. Bekayi, İran’ın bu konunun takipçisi olacağını ve askeri adımlarını BM Şartı’nın 51. maddesi uyarınca meşru müdafaa hakkı çerçevesinde değerlendirdiğini vurguladı.

Savaşın Rafineriden Alüminyuma ve Dijital Altyapıya Kadar Bahreyn’e Darbeleri

Bu gelişmelerin Bahreyn açısından ekonomik önemi, ülkenin savaş öncesi durumu dikkate alındığında daha net anlaşılmaktadır. Uluslararası Para Fonu (IMF) raporuna göre Bahreyn’in 2024 yılındaki bütçe açığı gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYİH) yaklaşık yüzde 11’i, kamu borcu ise yüzde 134’ü seviyesindeydi. Fonun Ekim 2026 tarihli tahmini ise ekonomide yüzde 11,3’lük bir daralmaya ve devlet borcunun GSYİH’nin yaklaşık yüzde 162,8’ine ulaşacağına işaret etmektedir.

Bahreyn’in enerji sektörü en kırılgan alanlardan biridir. Günlük 405 bin varil kapasiteli Sitra Rafinerisi, geçtiğimiz mart ayında yaşanan saldırının ardından devlet şirketi Bapco Energies tarafından mücbir sebep (force majeure) ilan edilmesiyle karşı karşıya kaldı. Dünya Bankası da mart ile ağustos ayları arasında Bahreyn’in ham petrol ve rafine ürün üretiminde düşüş yaşandığını bildirdi.

Alüminyum sektöründe ise yıllık yaklaşık 1,62 milyon ton kapasiteye sahip Alba şirketi, Hürmüz Boğazı’ndan hammadde sevkiyatında yaşanan aksamalar nedeniyle üretim hatlarının bir kısmını durdurdu ve 28 Mart’ta tesislerine yönelik bir saldırı gerçekleştiğini duyurdu.

Teknoloji sektöründe ise Amerikan şirketi Amazon Web Services’in (AWS) Bahreyn’deki altyapısına verilen zarar, yerel bir kesintinin ötesinde sonuçlar doğurdu. Şirket, eylül ayında yaptığı açıklamada, çeşitli erişilebilirlik bölgelerindeki hasarın bu bölgede bulunan bazı veri ve kaynakların kurtarılmasını imkânsız kılacak boyutta olduğunu bildirdi.

İran’ın Menzilindeki Yeni Amerikan Varlıkları

ABD’ye ev sahipliği yapmanın maliyeti yalnızca Beşinci Filo üssünün uğrayabileceği olası hasarlarla sınırlı değildir. ABD Kongresi Araştırma Servisi raporu, Bahreyn’deki ABD Deniz Destek tesislerine verilen ilk hasarı en az 400 milyon dolar olarak tahmin etmiş; komuta binası, iki uydu iletişim istasyonu, depolar ve yaklaşık bir düzine diğer binanın zarar gördüğünü bildirmiştir. Rapor ayrıca üssün işleyişindeki aksamaların ABD Donanmasını yaklaşık 2.200 mil uzaklıktaki Diego Garcia destek merkezini daha fazla kullanmaya zorladığını belirtmektedir.

Bu askeri varlığın yanı sıra Amazon’un bulut altyapısı, Bahreyn’deki bir Amerikan şirketinin ekonomik varlığına örnek teşkil etmektedir; bu altyapıdaki aksamalar bölgedeki müşterileri ve ekonomik faaliyetleri de etkileyebilmektedir. Sitra Rafinerisi ve Alba ise Bahreyn’in ekonomik yapısına ait olmaları ve ABD varlığı sayılmamaları gerekse de enerji, hammadde ve küresel ticaret yolları üzerinden uluslararası ekonomik zincirlere bağımlıdır.

Ayrıca Bahreyn’de ABD ortaklığıyla yürütülen önemli projeler arasında, Halife bin Selman Limanı ve “Hidd” bölgesi lojistik tesislerinin yakınındaki Selman Sanayi Şehri’nde yer alan ABD Ticaret Bölgesi (USTZ) bulunmaktadır. Yaklaşık 1,11 milyon metrekarelik ilk alan ve tahmini 75 milyon Bahreyn dinarı yatırımla 2022 yılında inşasına başlanan bu bölgenin yollar ve kanalizasyon şebekesi gibi temel altyapıları içeren ilk aşaması tamamlanarak Amerikan şirketlerinin yerleşimine hazır hale getirilmiş olup sonraki aşamaların geliştirilmesi planlanmaktadır.

Temmuz 2025 anlaşmaları kapsamında ağ ekipmanları ve bilgi teknolojileri alanında faaliyet gösteren Amerikan şirketi Cisco, Bahreyn hükümetinin dijital ve telekomünikasyon altyapısını geliştirmek üzere iş birliği anlaşması imzaladı. Ayrıca Bahreyn Ulusal Varlık Fonu (Mumtalakat), alüminyum alt sanayileri alanında Amerikan şirketleriyle 2 milyar dolar değerinde anlaşmalar yaptı.

Bu uyarılar, İslam İnkılabı Rehberi Ayetullah Seyyid Mücteba Hamenei’nin 31 Ekim’de (9 Aban), ABD ve Siyonist rejimin askeri saldırganlığının tekrarlanması halinde İran’ın yanıtının coğrafi bir sınırı olmayacağını ve ABD ile İsrail’in maddi ve gayrimaddi varlıklarının silahlı kuvvetlerin hedef listesinde yer alacağını ilan ettiği bir dönemde gündeme gelmektedir. Dolayısıyla Bahreyn’in askeri konumu ve Washington ile olan ekonomik bağları, ABD varlığına ev sahipliği yapmanın maliyetinin tek bir askeri üssün sınırlarını aşabileceğini ve ülke ekonomisinin farklı sektörlerini belirsizlik ve baskı altına sokabileceğini göstermektedir.

 

Bu Haberi Paylaş
Yorum Bırakın