kararıyla Esad’ın liderler zirvesine gitme olasılığı arttı. “Sonuçta Suriye
yenilmedi. Bir sürü tezgâh çevirdiler, yapamadılar” diyen Mahalli, Rusya
destekli Çin arabuluculuğunda İran-Suudi sürecinin sağlıklı işlediğini
belirtti. Mahalli, ABD için “Şaşkın ördek misali, her yerde çuvalladılar” dedi.
ABD’nin rejim değişikliği girişimleriyle
iç savaşı yaşayan Suriye’de bir perde daha kapanıyor. Suudi Arabistan’ın son
dönemdeki ısrarlı diplomasisinin ardından Arap Birliği, kurucu üyesi Suriye’nin
birliğe geri dönmesini kararlaştırdı. Kahire’de düzenlenen Arap Birliği
toplantısının ardından 7 Mayıs itibarıyla Suriye’nin Arap Birliği Konseyi ve
tüm kurumlarının oturumlarına katılması konusunda anlaşmaya varıldığı
duyuruldu. Arap Birliği Genel Sekreteri Ahmed Ebu Gayt, “Suriye Cumhurbaşkanı
isterse Suudi Arabistan’daki Arap zirvesine katılabilir” açıklamasını yaptı. Bu
toplantıya İhvan kanadı olarak görülen Katar’ın katılmaması ise dikkat çekti.
Dikkatler şimdi Arap Birliği’nin 19
Mayıs’ta Suudi Arabistan’da toplanacak olan liderler zirvesine ve Cumhurbaşkanı
Beşşar Esad’ın zirveye gidip gitmeyeceğine çevrildi.
Suriye Dışişleri Bakanlığı, Arap
Birliği’nin kararını ‘ilgiyle karşıladığını’ kaydederken, ‘Arap ülkelerinin
karşı karşıya olduğu zorluklara karşı koymak için diyalog ve ortak eylemin
önemini’ vurguladı. Ülkenin Arap Birliği’nin kurucu üyesi olduğu
anımsatılırken, ‘diyaloga, karşılıklı saygıya ve Arap ulusunun ortak
çıkarlarına dayalı ikili ve kolektif düzeylerde etkili ve yapıcı bir Arap
yaklaşımını gerektirdiğini teyit edildiğinin’ altı çizildi.
Rusya Federasyonu ve Çin Halk Cumhuriyeti,
Suriye’nin Arap Birliği’ne geri dönüşünden duydukları memnuniyeti vurgularken,
sürecin destekçisi olmaya devam edeceklerini belirttiler. ABD ise Araplar
nezdindeki tüm girişimleri ve mesajlarına rağmen Şam’ın Arap Birliği’ndeki
yerini yeniden almasına engel olamamış görünüyor.
Suriye’nin üyeliği 2011’de askıya alınmış,
yerine o dönemdeki Türk hükümetinin de çabalarıyla seçilmemiş İslamcı
muhalefetin oturtulması girişimlerine tanıklık edilmişti.
Diğer yandan daha ziyade Türkiye’deki
seçim çalışmalarına odaklanan Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu Türkiye, Rusya,
İran ve Suriye dışişleri bakanlarının dörtlü zirvesinin 10 Mayıs’ta Moskova’da
yapılacağını öne sürdü.
Gelişmeleri gazeteci ve yazar Hüsnü
Mahalli Sputnik’e değerlendirdi.
‘Rus destekli Çin arabuluculuğunda İran ve
Suudi Arabistan barış süreci sağlıklı bir şekilde işliyor’
Hüsnü Mahalli’ye göre Arap Birliği’nin
Suriye’nin askıya alınan üyeliğine dönmesi kararının ardından Suriye
Cumhurbaşkanı Beşar Esad 19 Mayıs’ta Riyad’daki zirveye gidebilir. Riyad’daki
tutum değişikliğine rağmen Lübnan ve Yemen’deki sorunların da çözümü
gerektiğini belirten Mahalli, İran ile Suudiler arasında Rusya destekli Çin
arabuluculuğunun da sağlıklı işlediği görüşünde:
“Suudi Arabistan Esad’ı davet etti. Suriye
Dışişleri Bakanı Suudi Arabistan’a gitti, Suudi bakan da Şam’a. Esad, Birleşik
Arap Emirlikleri Başkanı Muhammed Bin Zayed ile görüştü. Büyük ihtimalle Arap
Birliği zirvesine gitmekle ilgili görüştü. En azından yüzde 70 gidecek gibi
gözüküyor. Ama gidip gitmemek koşulu direkt Suriye ile ilgili değil. Suudi
Arabistan, Lübnan sorununun baş müsebbibi. Yani, Lübnan’daki iç denge,
cumhurbaşkanlık seçimi yapılamıyor. Bunun nedeni Suudi Arabistan. Yemen
sorununun çözümüne yönelik çabalar var. Bu da Suriye’yi ilgilendiriyor. Çünkü
İran var. İran Cumhurbaşkanı Reisi, geçen hafta Şam’daydı. Erdoğan, Emevi
Camii’ne giremedi ama Reisi, Emevi Camii’nde poz verdi. Türkiye’ye bir mesajdı
sanıyorum. Dolayısıyla Esad gider ve Rus destekli Çin arabuluculuğunda İran ve
Suudi Arabistan barış süreci sağlıklı bir şekilde işliyor diye düşünüyorum.”
‘Sonuçta Suriye yenilmedi; bir sürü tezgah
çevirdiler, yapamadılar’
Arap Birliği’nin Suriye yönetimine
koltuğunu ‘iade eden’ açıklamasını ‘saçmalık’ diye niteleyen Mahalli, Suriye’de
yaratılan terör ortamından zaten Arapların, özellikle siyasal İslamcıların
sorumlu olduğunu anımsattı:
“Arap Birliği açıklama metni saçma sapan
bir metin. Suriye’de terör olayını anlatıyor. Teröre neden olan zaten Arap
Birliği üyesi ülkelerin çoğunluğu. Körfez ülkeleri, Mısır, Tunus’ta
İslamcıların olduğu bölümleri. Suriye toprak bütünlüğünden söz ediliyor. Bunu
zedeleyen yine onlar. Suriye’de şu anda terör örgütleri var, nedeni yine onlar.
Sanki kendileri hiçbir şey yapmamış gibi, namusu kurtarmak denilen hikaye,
‘Böyle oldu’ gibi… Bu sadece Suriye bağlamında bir konu değil. Bölgede
İran-Suudi barışması var. Rusya’nın Ukrayna’ya girmesi, Körfez ülkelerindeki
garip gelişmeler var. Bunların hepsini yan yana getirdiğinde Suriye bunun
nedeni midir, sonucu mudur diye sorgulamamız gerekiyor. Sonuçta Suriye
yenilmedi. Bir sürü tezgah çevirdiler, yapamadılar. Ama iç politikada Körfez
dağınık bir şekilde. Amerika-Suudi Arabistan ilişkileri berbat. Mısır’ın kendi
iç dengeleri berbat, Sudan karışmış. En azından en büyük siyasi hikayeden
başlayıp bitirelim bu işi diye düşünmüşlerdir. Onlara göre en büyük siyasi
hikaye Suudiler-İran.”
‘Sadece Suriye değil Arap Birliği de
seçimleri bekliyor’
Mahalli, Suriye-Türkiye normalleşmesini
seçimden önce olası görmüyor. Şam’ın masaya oturmak için koşullarının belli
olduğunu anımatan Mahalli, sadece Suriye’nin değil Arap Birliği’nin de
Türkiye’deki seçimlerin sonucunu beklediklerini vurguladı:
“Hiçbir yerde hiçbir şey görmedim. Mevlüt
Çavuşoğlu’nun söyledikleri haber olarak vardı. Kimse kesinleştirmiyor, hele
hele Suriye’de böyle bir havadis yok. Esad zaten söyledi, ‘Bizim koşullarımız
var, bunlar yapılmazsa hiçbir şekilde Erdoğan ile buluşmayız’. Dolayısıyla
bölgede ‘Seçimden önce hiçbir şey yok, bizi uğraştırma, seçimden sonra gel
konuşalım’ gibi bir hava esiyor. Arap liderlerinin de havası bu. Arap liderleri
de 19 Mayıs’ta karar aldılar, yani seçimden 5 gün sonrasına Suudi Arabistan’da
liderler zirvesi var. Bunu bundan dolayı böyle yaptılar, seçimi bekliyorlar.”
‘Amerika şaşkın ördek misali, her yerde
çuvalladılar’
Mahalli, Ortadoğu’daki gelişmelerin
ABD’nin her yerde başarısız olduğunu gösterdiği görüşünde. Mahalli’ye göre,
ABD’nin elinde sadece Fırat’ın doğusunda PYD/YPG kartı ile Suriye ve Irak’taki
IŞİD artıkları kaldı.
“Amerikalılar şaşkın ördek misali, her
yerde çuvalladılar. Dolayısıyla Amerika’nın Suriye’nin Arap Birliği’ne dönüşü,
İran-Suudi Arabistan barışması, Lübnan sorununun çözülmesiyle ilgili olarak
olumlu sinyallerin gelişi dahil hepsi Amerikalıların çaresiz, şaşkın,
beceriksiz gibi aklına gelen bütün söylemleri ortada. Ellerinde bir tek kart
var, o da Fırat’ın doğusunda PYD/YPG. Şam, Beyrut ve Bağdat’taki arkadaşlarımla
sohbet ediyoruz. Genel beklenti şöyle. PYD ile Şam arasında çok ciddi
görüşmeler var. En azından bir yıl önceki sıkıntıların büyük bölümü giderilmiş
gibi. Bu süreç de olumlu gelişirse Amerika’nın elinde bir tek silah kalıyor, o
da Suriye ve Irak’taki kamplardaki IŞİD artıklarını kullanabilirler. Onun
dışında da bir şey yapamazlar.”/sputnik
