öldüğü Rusya-Ukrayna savaşında ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatının (CIA)
Ukrayna’da 14 gizli üs kurup, ekipman ve istihbarat desteği sağlayarak ciddi
bir rol oynadığını ortaya koydu.
The New York Times (NYT) gazetesinin, Ukraynalı ve Amerikalı
üst düzey istihbarat görevlilerine dayandırdığı haberinde, iki ülke
istihbaratları arasındaki ilişkinin, Şubat 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna
savaşından yaklaşık 8 yıl öncesine dayandığı vurgulandı.
İki ülke arasındaki istihbarat işbirliği Rusya-Ukrayna
savaşında da devam ederken, haberde Washington’ın ülkedeki personelini tahliye
etmesine karşın casuslarını bıraktığına dikkati çekti.
Haberde, CIA’nin, uzun yıllardır Ukrayna istihbarat
birimlerine eğitim, ekipman ve istihbarat desteğinde bulunduğu, 14 gizli üs
kurduğu ve 2022’deki savaşın patlak vermesiyle Ukrayna’nın savunmasına kayda
değer katkı sunduğu kaydedildi.
ABD’NİN UKRAYNA İSTİHBARAT İŞBİRLİĞİ SAVAŞ ÖNCESİNE
UZANIYOR
Habere göre, CIA ile Ukrayna istihbarat birimleri arasındaki
yakınlık savaştan yaklaşık 8 yıl öncesine uzanırken, üç farklı ABD başkanı
döneminde de sürdü.
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından uzunca bir süre
Rusya ile yakın görünen Kiev yönetimi, 2014’te ABD ile yakınlaşmaya başladı.
CIA, 2016’da Rus istihbaratının şifreleme sistemlerini
kırabilmeleri, Rus insansız hava araçlarını ve iletişim ekipmanlarını ele
geçirebilmeleri için Ukraynalı özel komando birliklerini eğitti.
Eğitilen özel komando birliğindeki askerlerden biri olan
General Kirilo Budanov, Ağustos 2020’den bu yana Ukrayna Savunma Bakanlığı
İstihbarat Ana Müdürlüğünü yönetiyor.
Öte yandan, CIA ayrıca Rusya, Avrupa, Küba ve Rusların yoğun
olarak bulunduğu diğer yerlerde faaliyet gösteren Ukraynalı istihbarat
personelinin eğitilmesine de yardımcı oldu.
CIA ajanları, savaş sırasında Rusya’nın saldırmayı
planladığı yerler ve kullanacağı silah sistemlerine dair kritik önemdeki
bilgileri Ukrayna ile paylaşırken, dönemin iç istihbarat birimi Ukrayna
Güvenlik Servisinin (SBU) Başkanı Ivan Bakanov, “Onlar olmadan Rusya’ya
direnmenin ya da yenmenin imkanı olmazdı.” dedi.
Taraflar arasındaki işbirliğinin devamının taahhüdü olarak
CIA direktörü William J. Burns ise savaşın başlangıcından bu yana 10 kez
Ukrayna’yı ziyaret etti.
CIA BAŞLANGIÇTA UKRAYNA İLE İŞBİRLİĞİNE ÇEKİNCELİ
Ukrayna istihbaratı içinde Sovyetler Birliği döneminden
kalma çok fazla isim olduğunu ve bunların Rusya’ya bilgi aktarabileceğini
savunan CIA, ayrıca bu işbirliğinin Rusya’nın tepkisini çekebileceği
endişesiyle Ukrayna’ya temkinli yaklaştı.
Ancak Ukraynalı istihbaratçılar, Rus denizaltıları ve
filolarına dair edindikleri detaylı gizli bilgileri CIA ile paylaşarak ABD’yi
işbirliğine ikna etti. Ukrayna Askeri İstihbarat Başkanı General Valeriy
Kondratiuk bu duruma dair “Güven için koşulları oluşturmamız gerektiğini
anlamıştık.” dedi.
İki ülke istihbarat birimleri arasındaki ilişki Şubat
2014’te Kremlin yanlısı Cumhurbaşkanı Viktor Yanukoviç ve istihbarat şefinin
ülkeyi terk ederek Rusya’ya kaçmasıyla sonuçlanan gösterilerin ardından
filizlendi.
“Onur Devrimi” olarak bilinen gösterilerin
ardından kurulan Batı yanlısı hükümetin istihbarat direktörü Valentyn
Nalyvaiçenko, CIA ve MI6’dan istihbaratın yeniden yapılandırılması ve
geliştirilmesinde yardım istedi.
Nalyvaiçenko, Mart 2014’te ise Rusya’nın Kırım’ı ilhakı
sırasında bölgenin savunulması için CIA’den uydu görüntüleri ve istihbarat
paylaşımı talep etti.
Kırım merkezli çatışmaların şiddetlenmesiyle dönemin CIA
direktörü John O. Brennan, Kiev’e yaptığı ziyarette muhataplarına
“kendilerinin istediği seviyede işbirliğine hazır olduklarını”
iletti.
Amerikalı bir yetkili, bu işbirliğini “Ukraynalılar
bizden balık istediler ve bazı politikalar gereği balık veremiyorduk ama
ekipman sağlamaya ve balık tutmayı öğretmeye hazırdık.” ifadelerini
kullandı
CIA bu kapsamda 2016’da gizli iletişim kanallarını
çözebilecek ekipmanlar göndermeye başladı. Rusya sınırındaki 12 gizli üsse
bilgi toplama ekipmanları kurulurken, buradaki Ukraynalı casuslara Rus
güçlerine karşı saldırılar için eğitimler verildi.
CIA’NİN UKRAYNA’YA DESTEĞİ TRUMP DÖNEMİNDE DE SÜRDÜ
Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın söylemlerinin aksine Mike
Pompeo direktörlüğündeki CIA, Ukrayna’ya desteğini artırarak bölgedeki üsleri
takviye etti.
Bu dönemde CIA’in işbirliği amaçlarından biri olarak
Rusya’nın ABD seçimlerine müdahalesinin önüne geçilmesi girişimleri öne çıktı.
Zelenskiy’in 2020’de Ukrayna Dış İstihbarat Teşkilatı
direktörlüğüne atadığı General Budanov ise bu dönemdeki işbirliğine dair
“Sadece güçlendi. Sistematik olarak büyüdü. İşbirliği başka alanlarda
gelişti ve daha kapsamlı hale geldi.” şeklinde konuştu.
Öte yandan, CIA’in Rusya’ya karşı yürütülen faaliyetleri
idare eden “Rusya Evi” dairesi de Hollanda’nın Lahey kentinde
İngiltere ve Almanya başta olmak üzere bazı Batılı ülkelerle Ukraynalı
istihbaratçıları bir araya getirerek işbirliğini geliştirdi.
RUSYA-UKRAYNA SAVAŞIYLA CIA’NİN DESTEĞİ ARTTI
Rusya-Ukrayna savaşının başlamasıyla ABD Başkanı Joe Biden
yönetimi istihbarat ekiplerine Ukrayna’nın Rusya’ya karşı saldırılarında destek
sağlanması talimatı verdi.
Bu kapsamda CIA, Rusya’nın Ukraynalı liderlere yönelik
suikast planlarına dair bilgi paylaştı.
CIA ayrıca savaşın başlamasının hemen ardından Ukraynalılara
destek için çok sayıda yeni ajan gönderirken, Amerikalı bir yetkili
“Tetiği mi çekiyorlar? Hayır. Hedef tespitine yardım mı ediyorlar?
Evet.” dedi.
Öte yandan Temmuz 2022’de Ukrayna güçleri İngiliz
istihbaratı MI6’nın sağladığı gerçek zamanlı uydu görüntülerle Dnipro Nehri’ni
geçmeye çalışan Rus konvoyunu vurdu.
Üst düzey istihbarat yetkilisi General Serhii Dvoretskiy
ayrıca halihazırda sığınaklarda Alman yapımı uçaksavarların Rusya’nın
saldırılarına karşı savunma pozisyonunda olduğunu ifade etti.
Ayrıca CIA şefi Burns’ün Kiev’e yaptığı geçen haftaki
ziyarete dair bir CIA yetkilisi, “Yıllar boyunca Ukrayna’ya açıkça
bağlılığımızı gösterdik ve bu ziyaret bunun devam edeceğinin diğer bir güçlü
işaretidir.” diye konuştu.
