Guardian’da yer alan analiz haberde gücünün sonuna yaklaşan bir başkan olarak Trump’ın konumu, küresel dalganın kendisine karşı yön değiştirdiği bir ortamda, halen eski gerilimleri tırmandırabilir ve yeni krizlerin fitilini ateşleyebilir vurgusunda bulunuldu.
Bu zafer, dünya için de bir zaferdi. Son iki çalkantılı ve korku dolu yıl boyunca Donald Trump’ın elinden acı, zarar ve acımasız aşağılamalara maruz kalan birçok ülkenin halkı, ortak bir kurtuluş ve zafer anını kutladı.
Bu canavar, kendi türünden diğerleri gibi Beyaz Saray’daki altın kaplama saklanma yerinde pusuda beklemeye devam ediyor; aşırı sağ otoriterlik halen birçok ülkenin üzerine karanlık gölgesini yaymış durumda. Ancak ABD’nin en yıkıcı başkanının gücü kırıldı ve uğursuz büyüsü bozuldu. Amerikalı seçmenlerin ara seçimlerdeki zafer çığlığı, demokratik bir direnişin sesiydi; 250 yıl önceki Amerikan Devrimi’ni hatırlatan yankısıyla tüm dünyada tınlayan bir sesti.
İranlılar için Trump’ın seçimde aşağılanması — belki de temelsiz sayılabilecek — bir umut yarattı; Tahran’a karşı başlattığı ölümcül ve bencil savaşın yakında durdurulacağı umudu.
İsrail’de, geçen hafta oylarını değiştiren birçok kişi, Benyamin Netanyahu’nun aşırı koalisyonunun en belirgin destekçisinin zayıflamasını memnuniyetle karşılayacaktır; henüz yenilmemiş bir koalisyon.
Ukraynalılar, Demokratların kontrolündeki Kongre’nin, Vladimir Putin Rusyası ile yürütülen utanç verici taviz politikasını sınırlandıracağı umudunu dile getirdiler.
Avrupa’da da Trump döneminin sonunun başlangıcı bir rahatlama getirdi; MAGA akımının zehrinin müttefikler arası ilişkilerden temizlenebileceği umuduyla birlikte.
Trump’ın iç siyasette olduğu kadar uluslararası alanda da zayıfladığı açıktır. Hayal ürünü inkar etme çabalarına ve suçu başkalarına atmaya yönelik nefret dolu girişimlerine rağmen, Demokratların geniş çaplı zaferleri, seçmenlerin doğrudan Trump’ın şahsını reddettiğini net bir şekilde gösterdi.
Amerika’nın yabancı dostları ve müttefikleri için de, birçok Amerikalı gibi, 2024’ten bu yana Trump’ın etrafında oluşan tehditkar hava ve yenilmezlik halesi nihayet ortadan kalktı.
Trump, Narsisist ve mazoşist bir eylemle, çok düşük olan popülaritesine bakmaksızın seçmenlerden kendisinin de aday olduğunu varsaymalarını istedi. Onlar da büyük sayılarla bu talebe yanıt verdiler ve dünya genelindeki Demokratların temsilcileri sıfatıyla ona büyük bir orta parmak gösterdiler.
Trump’ın zayıflamış bir başkan olarak gerileyen konumu, artık ilgi odağı olmamasının getirdiği düş kırıklığı ile birleştiğinde, eski gerilimleri tırmandırabilir ve yeni patlamalara yol açabilir.
Anlaşma ve uzlaşı hakkında söylediği tüm laflara rağmen, kendisi nadiren uzlaşmaya yanaşır. Bir engelle karşılaştığında öfkelenir, konumunda ısrar eder ve başkalarına saldırır.
İşte bu nedenle İranlıların sevinci erken olabilir. Trump, özellikle Netanyahu iktidarda kaldığı ve onu savaşı sürdürmeye teşvik ettiği sürece, Başkan Yardımcısı JD Vance gibi zayıflamış Cumhuriyetçilerin isteklerinin aksine hareket edebilir; savaşı yeniden başlatabilir veya genişletebilir. Özellikle de Tahran’ın tasarımıyla oluşturulan ve Amerikalı seçmenleri kendisinden bu derece uzaklaştıran Batı Asya petrol şokunun intikamını almak için.
İran’ın nükleer programı üzerindeki on yıllardır süren kilitlenmenin çözülmesi, Trump’ın siyasi mirası için temel meselelerden biridir; tarihteki yerine giderek daha fazla saplantılı hale geldiği bir mesele.
Rusya da onun siyasi mirası için bir diğer önemli meseledir.
Trump, savaş suçlusu Putin’i ödüllendirmek ve saldırıya uğradığı için Ukrayna’yı cezalandırmak adına utanç verici seviyelere varan adımlar atmıştır.
Trump, Ukrayna savaşını Moskova ile ilişkileri normalleştirmenin ve enerji, yatırım ile ticaret alanında karlı ikili anlaşmalar yapmanın önünde bir engel olarak görmektedir.
O halen “Tersine Nixon” adını taşıyan muğlak bir fikre sarılmaktadır; yani Çin’i stratejik olarak zayıflatmak için Rusya ile dost olmak.
Ayrıca Nobel Barış Ödülü’nü istemektedir.
Ancak savaşı sona erdirme motivasyonu, kuşatma altındaki Ukrayna halkını desteklemek değildir. Rus bombalamaları sonucu ölen, sakat kalan veya psikolojik travma geçiren binlerce sivil onun pek umurunda değildir.
Çelişkili bir şekilde, Trump’ın zayıflığı bir ateşkesin hızlanmasına yol açabilir.
Saha başarısızlıkları ve derinleşen ekonomik sorunlarla boğuşan Putin, onurlu bir sonuca ulaşmak için en iyi fırsatın Trump halen iktidardayken bir anlaşmaya varmak olduğunu bilmektedir.
Ancak burada Ukrayna ve müttefikleri için ciddi bir tehlike yatmaktadır.
Trump’ın deneyimsiz müzakerecileri, Ukrayna’nın egemenlik haklarına ve Avrupa’nın genel güvenliğine aldırış etmeksizin, Kiev’i toprak tavizleri ve diğer tavizleri kabule zorlamak için baskılarını iki katına çıkarabilirler.
Trump, Kiev’i kendi şartlarına boyun eğdirmek için silah ve istihbarat desteğini kesme veya esirgeme ve geçerli güvenlik garantileri vermekten kaçınma politikasında ısrar edebilir; bunun doğuracağı sonuçlara ve oluşturacağı tehlikeli emsale hiç aldırış etmeksizin.
Trump, Kongre’nin onayına ihtiyaç duymaksızın ABD’nin savunma ve dış politikasını bağımsız olarak yürütme konusunda halen çok geniş bir hareket serbestisine sahiptir.
Ancak Demokratların Ocak ayında Kongre’nin her iki kanadının kontrolünü ele geçirmesinin ardından, Trump ve hükümetinin üst düzey yetkilileri yürütme kararları, bütçeler, yolsuzluk iddiaları ve yetki istismarları konusunda kesinlikle şiddetli bir denetim ve incelemeyle karşı karşıya kalacaklardır.
Siyasi kurbanlardan ilki, Trump’ın favori Savunma Bakanı Pete Hegseth olabilir; her ne kadar halka açık bir infazdan kurtulacak olsa da!
Eğer Trump, bazı Demokratların talep ettiği gibi bir kez daha azledilirse (impeachment), uluslararası mirası hakkında endişelenmek için daha az zamanı olacaktır.
ABD politikalarının çoğu şu andan 2028’e kadar önemli bir değişim göstermeyecektir.
İsrail’de işbaşına gelecek her yeni hükümet, muhtemelen Filistinlileri Gazze ve Batı Şeria’daki temel haklarından mahrum bırakmaya devam edecektir; Washington’ın da az çok desteklediği bir politika.
Trump, gümrük vergisi savaşlarındaki gerilimi düşürerek Avrupa ve Kanada ile ilişkilerini düzeltebilir.
Veya NATO’dan çıkma ve Avrupa’nın ortak savunmasını terk etme yönündeki önceki tehditlerini hayata geçirebilir; bu da onun için siyasi mirasıyla ilgili çarpık meselelerden bir diğeridir.
Trump’ın Venezuela tarzı rejim değişikliği modelini Küba’da da uygulamak istemesi riski bulunmaktadır.
Bu esnada, çok daha zeki bir otokrat olan Şi Cinping, rekabette Trump’ı geride bırakmaya devam edecektir.
Nükleer silahların yayılmasını durdurmak için gerekli anlaşmalar halen ulaşılmaz durumdadır; tıpkı Beyaz Saray’ın iklim acil durumunu inkar etme tutumunun bir sonunun görünmediği gibi.
Diğer taraftan Demokratlar, mali kaynakların ve bütçenin kontrolünü ellerine aldıktan sonra, ABD’nin dış yardım bütçesini hızlıca ve tamamen eski haline getirebilir ve getirmelidirler.
Trump Kendini Düzeltilebilir mi?
Küresel kurtuluşun bu çekici ama son derece belirsiz anında, Trump kendini düzeltebilir ve kaybettiği itibarını geri kazanabilir mi?
Amerikan halkından net ve ezici bir güvensizlik oyu aldıktan ve Amerikan demokrasisini savunma yönündeki güçlü kamu iradesinin yeniden canlandığını gördükten sonra, hatalarından ders çıkaracağını ve yolunu düzelteceğini umabilseydik ne güzel olurdu.
O kadar da zor değil Donald! Rap şarkıcısı Ice-T’nin şu tavsiyesine kulak ver: “Tövbe etmek, sadece hayatında bir değişiklik yapmak ve geçmişte yaptığın yanlışların aksine doğru olanı yapmaya çalışmak demektir.”
Yine de Trump’ın siyasi hayatının bu son evresinde böyle bir dönüşüm pek olası görünmemektedir.
Alışkanlıklarının esiri olan, hiçbir şey öğrenmeyen, asla dinlemeyen, giderek zihinsel gerileme yaşayan, küfürbaz ve müptezel olan, demode taassuplarını rahatlamak için bir battaniye gibi kucaklayan 80 yaşındaki Trump; değişebilmek için yolundan çok fazla sapmış durumdadır.
Önümüzdeki tabloda, başkanlık taşkınlıklarıyla, başka ülkelerin iç işlerine müdahalelerle, dış politikadaki narsist gösterilerle, zararlı ekonomik tartışmalarla ve yurtdışındaki askeri maceracılıklarla geçecek iki yıl daha bulunmaktadır.
Yine de akıntı ona karşı yön değiştirmektedir.
Macaristan, Sırbistan, Brezilya ve şimdi de ABD’deki ilerici güçlerin seçim zaferleri, küresel demokrasiyi yeniden canlandırmış ve ona yeni bir nefes vermiştir.
Bir sonraki durak İspanya ve ardından 2027’de Fransa olacaktır.
Şimdi, Trump ve MAGA akımının yenilmez olduğunu sanan radikal sağ ve aşırı milliyetçi popülistler için daha fazla tarihsel yenilgi, umut verici bir ihtimale dönüşmüştür.
Her şey Trump’ı yenmek üzerinedir.
