Petrol Bakanı, Elektrik Bakanı, Hazine Bakanı, Savunma, Sağlık Bakanları ve
ulusal güvenlik danışmanları da Iraklı makamlar olarak eşlik ediyor.
Bu çerçevede İran
İslam Cumhuriyeti dışişleri bakanı Muhammed Cevad Zarif’in de iki gün önce
Bağdat’a ziyaret gerçekleştirdiği ve bu ziyarette Iraklı üst düzey makamları
ile ikili meseleler ve bölgesel hususlar hakkında görüş teatisinde bulunduğu
hatırlatılmalıdır.
Aslında İran ve Irak
birçok ortak yöne sahipler. Bu bağlar iki ülkenin farklı alanlardaki
ilişkilerini de geliştirmiştir.
Irak, komşuları arasında
en uzun sınır hattını İran ile paylaşmaktadır.
İran’ın Irak için ekonomik meziyetleri de tamamen ortadadır. Özellikle
de stratejik elektrik ve doğalgaz alanında İran’ın Irak için önemi aşikardır. Ancak Amerikalılar bu gerçekleri kabul
etmekte zorluk çekip bu yüzden de geniş çaplı bir şekilde İran ve Irak
stratejik ilişkilerini ve iki milletin kopmaz bağlarını krize sürüklemek
istiyorlar. Halbuki Tahran ve Bağdat’ın
özellikle son dönemdeki tavırları ve yaklaşımları tam bir karşılıklı güven ve parlak
geleceğin göstergesidir. Bu yüzden Irak Başbakanı’nın
üst düzey bir heyetle birlikte Tahran’a ziyareti farklı nedenlerden dolayı
siyasi çevrelerce stratejik bir görüşme olup, Tahran ve Bağdat arasında ciddi
anlaşmaların sağlanması için bir fırsat olarak görülüyor.
İran’ın Irak’taki eski büyükelçisi Hasan Kazımi Kumi ise bu
husustaki notunda şöyle yazmıştır:”
Bugün, İran İslam Cumhuriyeti ve Irak Cumhuriyeti arasındaki ilişkiler
stratejik işbirlikleri düzeyine ulaşmıştır. Doğal olarak bu stratejik düzeydeki
işbirlikleri iki ülkeyi stratejik bağ kurmaya doğru götürebilir. ”
Böyle bir ortamda ise El Kazımi’nin yapılan planlamalara
göre Tahran ziyareti özel kararları ve etkin adımları da beraberinde
getirecektir. Özellikle de iki yıl önce
İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin Bağdat’a ziyaretinde Basra-Hurremşehir
demiryolu hattı, endüstriyel bölgelerin kurulması ve geliştirilmesi, iki ülke
arasındaki vize, sağlık ve gümrük işbirlikleri alanında imzalanan anlaşmalardan
da yola çıkarak bu ziyaret daha da önem kazanıyor. Buna rağmen İran ve komşu
ülkeler arasındaki ilişkilerde görülen çeşitlilik potansiyellerinden
yararlanmak için bölgede istikrar ve güvenliğe ihtiyaç vardır. Bu yüzden güvenlik alanında işbirliği yapmak
İran’ın Irak dahil komşularına yönelik siyasetlerinin başında gelir. İran’ın IŞİD ile mücadeledeki etkin rolü ve
Irak ve Suriye’de direniş ekseninin elde ettiği ardı arkası kesilmeyen zaferler
İran’ın bölgedeki istikrar yaratıcı adımlarını ispatlamıştır.
Mevcut durumda da İran ve Irak arasında ortak çıkarlar ve
hedefler söz konusu olmuştur. Bu
çerçevede güvenlik bileşenlerinin yanı sıra ortak sınırlar ve sınır kapıları, iki
ülkenin kutsal mekanları ve savaş yıkımlarının toparlanması hususunda ikili
işbirlikleri de önem kazanmıştır. Bu
yüzden Iraklı üst düzey yetkilinin İran ziyaretini değerlendirirken üç önemli
noktaya değinmek gerekir.
İlk olarak, iki komşu
ülke arasında mevcut olan çeşitli kapasitelerdir.
İkincisi, İran ve
Irak’ın ortak çıkarlar ve hedefler peşinde olmasıdır. Bu hedeflerin ise mevcut
özel koşullar altında terörizm ile mücadele ve işgalcilik ekseni etrafında
olduğu söylenmelidir.
Üçüncüsü ise, iki
ülke makamlarının milli çıkarları ve bağımsızlık ilkesine esasen ilişkileri
geliştirmek istemeleridir.
Bu nedenlerden dolayı Tahran ve Bağdat ilişkileri mükemmel
seviyede gelişip stratejik işbirliklere doğru ilerleyebilir.
