İran Dışişleri Bakanı, son günlerde İngiltere, Kıbrıs ve Bulgaristan’daki mevkidaşlarıyla yaptığı telefon görüşmelerinde, İran’a yönelik herhangi bir saldırıya verilecek her türlü desteğe karşı uyarıda bulundu ve İran’a yönelik saldırı suçunun işlenmesine herhangi bir şekilde iştirak eden her tarafın bunun sonuçlarının sorumluluğunu üstlenmesi gerektiğini söyledi.
“Uluslararası hukuka ve saldırının tanımına ilişkin karara göre, saldırgan tarafların başka bir ülkeye hukuka aykırı saldırı düzenlemek amacıyla bir ülkenin topraklarını ve imkânlarını kullanmasına izin verilmesi saldırgan bir eylem sayılır ve saldırıya uğrayan ülkeye meşru müdafaa hakkına başvurma yetkisi verir.” İran Dışişleri Bakanı Seyyid Abbas Irakçi’nin 9 Mordad Cuma günü öğleden sonra İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband ile yaptığı telefon görüşmesinde dile getirdiği ifade buydu.
Irakçi daha önce, 2 Mordad’da Kırgızistan’da düzenlenen Şanghay Dışişleri Bakanları Toplantısı’nda, İran’ın hiçbir savaşın başlatıcısı olmadığını ve olmayacağını belirterek şunları söylemişti: “Uluslararası hukuka uygun olarak meşru müdafaa çerçevesinde gerekli tüm tedbirleri alma hakkımızı saklı tutuyor ve milletimize yönelik her türlü saldırının kaynağını, silahlı kuvvetlerimizin savunma tedbirleri açısından meşru hedef olarak değerlendiriyoruz.”
Kısa süre önce İngiltere’nin yeni Başbakanı Andy Burnham, ABD’nin İran’a yönelik ve bu ülkenin “savunma amaçlı saldırılar” olarak nitelendirdiği operasyonlar için İngiltere’nin askeri üslerini kullanmasını onayladı. Yeni İngiliz hükümetinin bu onayı İran’ın tepkisiyle karşılaştı. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, 5 Mordad Pazartesi günü bu konuda şunları söyledi: “ABD ile Siyonist rejimin İran’a yönelik askeri saldırısı sırasında ABD’nin, İran’a yönelik saldırgan operasyonlarını desteklemek amacıyla İngiltere’deki askeri üsleri kullandığını biliyorduk ve biliyoruz.” Yeni İngiliz hükümetinin önceki hükümete kıyasla daha akılcı davranmasını bekliyorduk; ne yazık ki fiilen aynı yolu izlediğini, hatta belki de daha kötüsünü yaptığını gördük.
İngiltere: İran’la savaşın bir parçası değiliz
Bu konu, Irakçi’nin 9 Mordad Cuma günü İngiliz mevkidaşıyla yaptığı telefon görüşmesinde ele alınan başlıklardan biriydi. Irakçi, Ed Miliband ile yaptığı telefon görüşmesinde, daha önce yapılmış savunma anlaşmaları bahanesiyle dahi olsa saldırganlarla her türlü iş birliğini kabul edilemez olarak nitelendirdi.
İngiltere Dışişleri Bakanı ise yeni hükümetinin yaklaşımını açıklayarak şunları söyledi: “Biz İran’la yürütülen savaşın bir parçası değiliz ve meselelerin çözümü için diplomasiye inanıyoruz.” Ayrıca İran’la diplomatik temasların sürdürülmesinin, ilişkilerin iyileştirilmesi ve bölgedeki gerginliğin azaltılması açısından gerekli olduğunu vurguladı.
Bulgaristan ile telefon görüşmesi
Öte yandan Bulgaristan Parlamentosu kısa süre önce ABD askeri uçaklarının ülkenin Bezmer Hava Üssü’ne konuşlandırılmasını onayladı. Bu konu, Bulgaristan Dışişleri Bakanı Velislava Petrova ile Irakçi arasında 8 Mordad Perşembe günü yapılan telefon görüşmesinin ana gündem maddesiydi.
Irakçi bu telefon görüşmesinde Bulgaristan Parlamentosu’nun aldığı bu kararı Birleşmiş Milletler Şartı’na aykırı olarak nitelendirerek, “Bulgaristan hükümetinin alınan bu kararı acilen gözden geçirmesini bekliyoruz.” dedi. Ayrıca, “İran İslam Cumhuriyeti, ulusal çıkarlarını ve güvenliğini her türlü saldırı ve düşmanca girişime karşı savunma konusunda hiçbir tereddüt göstermeyecek ve İran’a yönelik saldırı suçunun işlenmesine herhangi bir şekilde katılan her taraf mutlaka bunun sonuçlarının sorumluluğunu üstlenmek zorunda kalacaktır.” ifadelerini kullandı.
Bulgaristan Dışişleri Bakanı ise bu telefon görüşmesinde, Bulgaristan’ın İran’a karşı yürütülecek bir savaşa katılma niyetinde olmadığını belirterek diplomasiye ve bölgedeki gerginliğin azaltılmasına verdiği desteği vurguladı.
Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de 5 Mordad Pazartesi günü yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Bulgaristan’ın daha önce ABD uçaklarının İran’a yönelik saldırıyı desteklemek amacıyla konuşlandırılması ve kullanılması için Sofya Havalimanı’nın kullanımına izin verdiğini biliyoruz. Bu girişim, Birleşmiş Milletler Şartı’nın temel ilkelerine ve uluslararası hukukun esaslarına aykırıdır ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 3314 sayılı kararı uyarınca saldırgan bir eylem olarak değerlendirilebilir. Bulgaristan’daki karar alıcılar, ülkelerini fiilen ABD ve Siyonist rejimin İran’a yönelik askeri saldırısında suç ortağı ve iş birlikçisi konumuna düşürebilecek bu haksız ve tehlikeli karar nedeniyle hesap vermelidir.”
Bulgaristan Parlamentosu’nun bu kararı, ülkenin güneydoğusundaki Yambol iline bağlı Bezmer köyü sakinlerinin de tepkisini çekti. Köy sakinleri, ABD ordusunun bu hava üssünü kullanmasına izin verilmesini protesto etmek amacıyla gösteri düzenledi.
Kıbrıs Dışişleri Bakanı ne söyledi?
İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı, telefon diplomasisi kapsamında 8 Mordad Perşembe günü Kıbrıslı mevkidaşıyla da bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi.
Irakçi, Kıbrıs Dışişleri Bakanı Konstantinos Kombos ile yaptığı telefon görüşmesinde, Kıbrıs’ta bulunan yabancı askeri üslerin düşmanca güçler tarafından İran’a yönelik saldırgan eylemler gerçekleştirmek amacıyla kötüye kullanılmasının önlenmesinin gerekliliğini vurguladı.
Kıbrıs Dışişleri Bakanı ise ülkesinin Birleşmiş Milletler Şartı’na ve uluslararası hukuka bağlılığını vurgulayarak, İngiltere hükümetiyle yapılan temaslar sonucunda Kıbrıs’taki yabancı askeri üslerin İran da dâhil olmak üzere hiçbir ülkeye karşı kullanılmayacağı yönünde güvence aldıklarını açıkladı.
