Güney’le işbirliğini güçlendirmeye yönelik ‘Doğu’ya bakalım’ dış politikasının
parçası olarak, 10 yıl sonra Afrika’ya adım attı. Kenya, Uganda ve Zimbabveli
mevkidaşları tarafından kırmızı halı serilerek karşılanan Cumhurbaşkanı Reisi,
çok sayıda işbirliği anlaşmasına imza attı.
İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, Kenya, Uganda, Zimbabve’yi
kapsayan Afrika turunu, devlet başkanları, ekonomi-iş dünyasının önde gelen
isimleri ve akademisyenlerle görüşüp en az 21 işbirliği anlaşması imzalayarak
tamamladı.
İran, eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad’ın 2013’te
Benin, Nijer ve Gana’yı kapsayan ziyaretinden 10 yıl sonra Reisi ile Afrika’ya
yeniden adım atarken, Tahran ‘fırsatlar ve zenginlikler kıtasıyla ilişkilerde
yeni bir başlangıç’ açıklamasını yaptı.
Tahran’ın ‘kıtadaki ülkelerle ekonomik bağlarını
çeşitlendirmeye çalıştığını’ belirten İran Dışişleri Bakanlığı, “Afrika
ülkeleriyle daha yakın etkileşimi teşvik etmeyi, İran’ın ihracat noktalarını
çeşitlendirmeyi ve siyasi ve ticari işbirliği için daha fazla zemin yaratmayı
amaçlıyor” dedi.
İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahyan,
“Afrika’nın çeşitli sektörlerdeki maden kaynakları ve ekonomik fırsatları
ile İslam Cumhuriyeti’nin kaynakları ve fırsatları, her iki taraf için de
çıkarlarını geliştirmek ve mevcut kapasitelerden kar elde etmek için önemli bir
zemin sağlıyor” dedi. Reisi’nin yakın gelecekte Güney Afrika’yı da ziyaret
etmesinin beklendiğini sözlerine ekledi.
Çarşamba günü Nairobi’de Reisi’yi kırmızı halıyla karşılayan
Kenya Devlet Başkanı William Ruto, İran’ın Kenya’nın imalat, sağlık ve mavi
ekonomi (denizle ilgili ekonomik faaliyetler) alanlarındaki araştırma ve
teknoloji çabalarını desteklemeyi kabul ettiğini duyurdu.
İki ülke tarım, hayvancılık, kültür ve miras, bilgi ve
iletişim, balıkçılık, konut ve kentsel gelişim alanlarında mutabakat zaptları
imzaladı.
“Kenya, İran ile ticaret hacmini artırmak istiyor”
diyen Ruto, Nairobi’nin tarım ürünlerini ve çayını Tahran’a ihraç edeceğini ve
İran’ın Orta Asya ülkelerine önemli bir giriş noktası görevi göreceğini
söyledi. İran’ın kıyı şehri Mombasa’da bir otomobil fabrikası kuracağını da
duyurdu.
Reisi de “Kenya ile ekonomik ilişkilerimizi 10 kat
artırmayı hedefliyoruz” dedi.
Ardından Uganda’da Devlet Başkanı Yoweri Museveni tarafından
kırmızı halılar serilerek ağırlanan İran Cumhurbaşkanı, vize muafiyeti, tarımsal
işbirliği, hükümetler arası kalıcı bir komisyon kurulması ve ortak bir siyasi
bildiriye imza attı.
Reisi, son durağı Zimbabve’nin başkenti Harare’deki Robert
Gabriel Mugabe Uluslararası Havalimanı’nda Devlet Başkanı Emmerson Mnangagwa
(Mnangoga) ve İran bayrakları sallayıp Batı karşıtı sloganlar atan yüzlerce
kişi tarafından karşılandı.
Mnangagwa, Zimbabve’nin Britanya sömürgeciliğinden
bağımsızlık mücadelesine atıfla Reisi’ye “Savaşa gittiğimizde İran bizim
dostumuzdu… Dayanışma göstermeye geldiğiniz için mutluyum” diye hitap
etti.
‘Zimbabve ile ticari ve ekonomik ilişkilerin dostluk
ölçüsündeki kadar gelişmemesinin kabul edilebilir bir şey olmadığını’ belirten
Reisi de iki ülke arasında pek çok işbirliği kapasitesine dikkat çekerek
“İran, deneyimlerini Zimbabve ile paylaşmaya hazır” mesajını verdi.
Ziyaret vesilesiyle petrol-gaz arıtma, petrokimya, iş ve
istihdam, sağlık ve güvenlik, yüksek öğrenim, araştırma, bilim ve teknoloji
dahil pek çok alanda işbirliği için 12 mutabakat zaptı imzalandı.
Reisi, ortak basın toplantısında şöyle konuştu:
“İran’ın [bize dayatılan] tüm kısıtlamalar ve yaptırımlara
rağmen bu düzeyde ilerleme kaydetmesi, düşmana belki inandırıcı gelmiyor. Ancak
liderlerimiz bize ilerleme yolunda yürümenin ve zirveye ulaşmanın Allah’a
güvenerek, kendine güvenerek ve bir milletin yeteneğine güvenerek mümkün
olduğunu öğretti.”
İran’ın gelişmekte olan ülkelere diplomatik erişimini
genişletme çabasının bir parçası olarak mayısta Endonezya’yı, haziranda Latin
Amerika’da Venezüella, Nikaragua ve Küba’yı ziyaret eden Reisi, gezilerinde
onlarca anlaşma imzaladı. Bu vesileyle Washington’ın eylemlerini, özellikle
İran ile Latin Amerikalı müttefiklerine uyguladığı ağır ekonomik yaptırımları
eleştirdi/sputnik
