destekli teröre karşı ortak tavra işaret etti ve “Acılarımız bir yanıtlarımız
da bir olmalı” dedi
Moskova’daki terör saldırısına ilişkin ‘2 ay önce Kirman’da
89 kişi şehit verdik. Aynı operasyon şimdi Rusya’da tekrarlandı.’
değerlendirmesi yapan Zadeh, Türkiye ve Irak’la diyaloğu memnuniyetle
karşıladıklarını bildirdi
İran’ın Ankara Büyükelçisi, Moskova’daki terör eylemiyle 2
ay önce İran Kirman’dakinin birbirine çok benzediğini bildirdi.
ABD’nin çekilmesinin bölgeyi rahatlatacağını vurgulayan
Büyükelçi, bölge güvenliğini bölge ülkelerinin sağlayacağını ve Türkiye-Irak
diyaloğundan memnuniyet duyduklarını söyledi. İran’ın Ankara Büyükelçisi
Muhammed Hassan Habibullah Zadeh, Büyükelçilikte gazetecilere verdiği iftarda
bölgemizde meydana gelen olaylar ve İran’ın değerlendirmelerine ilişkin olarak
özetle şu mesajları verdi:
RUSYA’DA TERÖR
“2 ay önce Kirman’da 89 kişi şehit verdik. Aynı operasyon
şimdi Rusya’da tekrarlandı. Kirman’da teröristler daha fazla kayıp yaşatmak
için Kasım Süleymani’nin kitlesel anması sırasında saldırı düzenlediler.
Rusya’daki terör eylemi ile İran’daki terör eylemi çok benzer. O saldırıda da
ABD ‘bizim haberimiz vardı ve bildirimde bulunduk’ dedi. Şimdi de Rusya’da
aynısını söylüyorlar. Bizim için soru şu:
ABD saldırıları öncesinde nasıl biliyor? Ve bu saldırılar
neden hep bizim bölgemizde oluyor? Bunlar basit olaylar değil, sırrının ortaya
çıkarılması lazım. Kirman’da da Moskova’da da saldırıyı yapanların milliyetleri
bile benzer. Saldırıların arkasındaki kuvvet kim? Net konuşmak için elimde bir
bilgi yok. Ama baktığınız zaman yöntem aynı, şekil aynı.
BÖLGENİN GÜVENLİĞİ
“Biz ABD’nin Suriye’den çıkmasını memnuniyetle
karşılarız. Çünkü onlar buraya Suriye’nin davetiyle gelmedi. ABD Suriye’nin
Kuzeyi ve Fırat’ın Doğusunda yer alan bölgede karışıklık yaratmak için orayı
kullanıyor. Bir ülkenin 7 bin km öteden gelip bize ‘güvenlik’ sağlamasının bir
anlamı yok. Terörist gruplar İran topraklarına sızdıklarında ellerinde
yakalanan silahlar ABD silahıdır. Biz şuna inanıyoruz ki, bölge güvenliğini
bölge ülkeleri kendileri sağlayabilir. Biz Irak ve Türkiye ile konuşuruz, güvenliğimizi
kendimiz sağlarız. Üçlü mekanizma yaratırız. Yabancı bir ülkenin burada
bulunmasının anlamı yok.
TÜRKİYE-IRAK DİYALOĞU
“Biz her şeyden önce Irak’la yapılan diyalogdan
memnuniyet duyarız. Özellikle konu bir ülkenin güvenliğiyle ilgiliyse. Daha önce
de söylediğim gibi biz şuna inanıyoruz: Bölgenin güvenliğini kesinlikle bölge
ülkeleri ve onların arasında diyalog sayesinde temin edilmesi gerekir. İran,
Türkiye, Irak ve Suriye, bölgenin güvenliği için kesinlikle birbirleriyle
görüşmeleri gerekiyor.
KALKINMA YOLU
“Biz aslında bölgesel işbirliğinin peşindeyiz.
İlişkilerin kurulması, bağlantı yollarının kurulması, güvenlik ve siyasi alanda
işbirliği yapılması bölgenin refahına yarayacaktır. Bu, bölge dışından
gelenlerin ayrışma çabalarına karşı yapılan bir işbirliğidir. İran, Türkiye,
Irak ve Suriye işbirliği çok doğal ve gerçekçi işbirliğidir. Bizim illa
görüşememiz ve illa işbirliği yapmamız lazım, kaderimiz düğümlenmiş
vaziyettedir. Biz bölgenin kalkınma, işbirliği ve bağlantı yollarını sağlayacak
hangi proje varsa destekliyoruz. Bu projeler bütün bölgenin kalkınmasına yarar
sağlayacaktır.
Tabii bir şartla: Yeterki bir proje bir diğer ülkenin
aleyhine olmasın, yararına karşı olmayacak proje olsun, bütün ülkeler
faydalansın. Biz de Türkiye ile transit ve bağlantı yollarını geliştirmek için
görüşmelerimiz var ve bu işbirliği daha da artırma peşindeyiz. Türkiye İran’ın
batıya, İran da Türkiye’nin doğuya açılan kapısıdır. İşbirliği yapmak
zorundayız, ikinci bir yolumuz yok.
TÜRKİYE’NİN GÜVENLİĞİ İRAN’IN GÜVENLİĞİDİR
“Türkiye’nin güvenliği İran’ın güvenliğidir. Başka bir
düşünceye sahip değiliz. Yıllardır karışıklık ve terörist grupların
sınırlarımızı sızma girişimiyle mücadele ediyoruz. Karakollarımıza saldırıyor,
devriye gezen araçlarımıza bombalı tuzaklar kuruyorlar. Birçok şehit verdik.
Geçen yıl İran’daki karışıklıklarda çok fazla sayıda silah bu gruplar
tarafından İran’a geçirildi. O yüzden güvenlik biz ve Türkiye için ortaktır.
Bölgede herhangi bir diyalog eğer güvenliği artırmak veya istikrarı sağlamak
içinse biz ya orada bulunuyor ya da destekliyoruz. Türkiye ile de devamlı ve
çok geniş bir şekilde güvenlik konusunda çalışmalarımız sürüyor. Güvenlikle
ilgili daimi komiteler kurulmuştur ve düzenli bir şekilde çalışıyor. Siz basın
alanındasınız ve çıkan haberlerden etkileniyor olabilirsiniz ama ben gerçekleri
ve bilgim dahilinde olan konuları size aktarıyorum burada.
ZENGEZUR KORİDORU
“Biz en başından bu yana Azerbaycan’ın toprak
bütünlüğünden yana olduğumuzu söyledik Karabağ’ın Azerbaycan’a dönmesinden çok
mutluyuz. Azerbaycan toprak bütünlüğüne kavuştu. Aynı şekilde Ermenistan’ın da
toprak bütünlüğünden yanayız. Bu bölgede varolan bağlantı yollarının tekrardan
ihya edilmesi veya kurulmasından da yanayız. Nasıl ki İran-Türkiye sınırında
ekonomik kalkınma, refah ve güvenlikten yanaysak, Güney Kafkasya’da da aynı
şekilde yanayız. İran’ın karşı olduğu şey, bölgenin jeopolitiğinin
değişmesidir. Şuna inanıyoruz, sınırların değişmemesi gerekiyor. Ekonomik ve
refah kalkınmasının bölgenin jeopolitiğinin değişmesiyle elde edilmemesi
gerekir. Ama bağlantı yollarının yapılmasından yanayız, İran’ın kendisi de bu bağlantı
yollarıyla şebekeye bağlanmış olacaktır. Biz Türkiye’yle demiryollarımızın
Kars’a bağlantısını sağlamak için konuşuyoruz. Çünkü şuna inanıyoruz: Bağlantı
yollarının kurulması ve transit yolların sağlanması bölgenin refah ve
kalkınmasına yarayacaktır. Eğer bir demiryolu ya da yol çekilecekse bu, bir
ülkenin başka bir ülkeyle bağlantısını kesmesin.
6’LI MEKANİZMA
“Ülkeler bazı noktalarda farklı, bazı noktalarda ortak
bakış açısına sahip olabilir. Sınır komşusuyuz, yüzlerce yıldır birlikte
yaşadık, mutlu olduğumuz zamanlar da oldu mutsuz olduğumuz zamanlar da.
İran-Türkiye ilişkilerin geleceğiyle ilgili son derece iyimserim. Kötümser
olacak hiçbir şey yok. Eğer bir sorunumuz varsa görüşüyoruz. Kafkas bölgesinde
bir 6’lı mekanizma var İran, Türkiye, Rusya, Azerbaycan ve Ermenistan’ın içinde
olduğu. Bu mekanizmanın ikinci toplantısı Ekim ayında dışişleri bakan
yardımcıları düzeyinde Tahran da yapıldı. Bu mekanizmalarda itilaflarımızı
azaltıp, ortak noktalarımızı artırmayı amaçlıyoruz.”
SINIR KAPILARIMIZIN SAYISINI 5’E ÇIKARIYORUZ
“İran ve Türkiye, çeşitli düzeylerde devamlı görüşme
halinde. Çeşitli güvenlik komiteleri mevcut. İki ülke bakan yardımcıları
seviyesinde ‘Daimi Güvenlik Komitesi’ var. Aynı şekilde sınır illerinde
güvenlik komiteleri mevcut. Türkiye ile 550 km’lik ortak sınırımız var.
İstikrarlı ve güvenli sınırlarımızdan biri ve 500 yıldır değişiklik olmamış.
Biz bu sınırı kalkınma ve refah sınırına dönüştürmek arzusundayız. 3 kara sınır
kapımız var ve artan ticaret hacminden dolayı bu sayıyı 5 sınır kapısına
çıkarma kararı aldık. Dördüncü kapı Van sınırında Gelincik Guzereş’te ve yapım
aşamasında.”/aydınlık
