Yaklaşık dört aydır süren savaşı sonlandırmak amacıyla Pakistan ve Katar arabuluculuğunda İsviçre’de bir araya gelen ABD ve İran heyetlerinin kritik barış görüşmesi, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı üzerinden savurduğu tehditler nedeniyle çıkmaza girdi. İran heyeti, Trump’ın tehditleri nedeniyle ABD ile görüşmelerin yapıldığı alandan ayrıldı.
ABD ile İran arasında 4 aydır süren savaşı nihai bir barışla sonlandırmak amacıyla İsviçre’de başlayan tarihi Lucerne Gölü Zirvesi, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı ve Hizbullah üzerinden savurduğu sert tehditlerin ardından İran heyetinin masayı protesto ederek terk etmesiyle büyük bir krize dönüştü.
Heyetler Masaya Oturdu
ABD ve İran, Pakistan ile Katar’ın arabuluculuğunda varılan 60 günlük geçici ateşkesi kalıcı bir barış anlaşmasına dönüştürmek üzere İsviçre’nin Buergenstock kentinde bir araya geldi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve İran Meclis Başkanı ve Başmüzakereci Muhammed Bakır Galibaf liderliğindeki üst düzey delegasyonlar, pazar sabahı Lübnan’daki ateşkesin geleceğini ve İran’ın dondurulmuş varlıklarını ele almak üzere masaya oturdu.
Ancak müzakereler, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun dün İsrail’in Lübnan’daki saldırılarına tepki olarak küresel petrol ticaretinin kalbi olan Hürmüz Boğazı’nı kapattığını ilan etmesiyle daha ilk dakikadan gergin bir atmosferde başladı.
Müzakereler Sürerken Trump’tan Hürmüz Tehdidi: Elinizde Geri Dönecek Bir Ülke Kalmaz
Zirvenin seyrini değiştiren hamle ise ABD Başkanı Donald Trump’tan geldi. Fox News kanalına telefonla açıklamalarda bulunan Trump, İranlı yetkililere doğrudan seslenerek, “Hürmüz Boğazı’nı kapatırsanız ondan sonra elinizde bir ülke kalmaz. Ülkenize bile geri dönemezsiniz” tehdidinde bulundu. Trump ayrıca sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran’ın Lübnan’daki vekil güçlerinin (Hizbullah) sorun çıkarmasını derhal engellemesi gerektiğini, aksi takdirde geçen haftakinden çok daha sert bir askeri darbe indireceklerini savundu.
Pezeşkiyan İle Karşılıklı Restleşme
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın “Nükleer zenginleştirme hakkımızdan asla vazgeçmeyeceğiz” yönündeki açıklamalarına da değinen Trump, tehditlerinin dozunu artırdı. Pezeşkiyan’a yanıt veren ABD Başkanı, “Ağzına iyi baksın. Sözlerine dikkat etsin, Tozunu alması lazım, yoksa ülkenin geri kalanını da ele geçiririz” dedi.
İran Masayı Terk Etti
Trump’ın bu sert çıkışına İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’tan yanıt geldi. Ülkesinin tehditlere karşı boyun eğmeyeceğine vurgu yapan Kalibaf, “Tehditleri bir sonuca ulaşsaydı bugünkü çaresizliğe düşmeyeceklerini hiç düşünmüyorlar mı? ABD’lilerin tehditlerini ciddiye almıyoruz.” ifadelerini kullandı. Kalibaf, ABD’li yetkililerin açıklamalarına dikkat etmeleri gerektiğini, İran Silahlı Kuvvetleri’nin tehditlere farklı şekilde karşılık vermeye hazır olduklarını belirtti.
Ardından İran heyeti, Trump’ın tehditkar beyanatlarını protesto etmek amacıyla görüşmelerin yürütüldüğü binayı terk etti.
İran, Trump Özür Dilemeden Masaya Dönmeyecek
Duraksamaya rağmen görüşmelerin henüz sonlanmadığı ve diplomatik tarafların masaya geri dönmesi için kapalı kapılar ardında görüşmelerin sürdüğü kaydedildi. Katar merkezli Al Jazeera, İran heyetinin sürece ilişkin şikayetlerini Katar heyetine ilettiğini ve yetkililerin bu sorunların çözümüne yönelik çalışmalarını sürdürdüğünü iddia etti. Tahran yönetiminin, Trump’ın tehdit içerikli açıklamaları nedeniyle özür dilemesini ve İsrail’in Lübnan’ın güneyinden çekilmesini ön koşul olarak talep ettiği belirtildi.
JD Vance İlerleme Kaydedildiğini Savundu
Yaralanan diplomasi masasına rağmen ABD Başkan Yardımcısı JD Vance iyimserliğini korudu. Basına açıklama yapan Vance, başkanın talimatıyla İran halkıyla ilişkilerde “yeni bir sayfa açmak” istediklerini belirterek, “Son birkaç saat içinde büyük ilerleme kaydettik. Bölgesel çapta tam bir ateşkes sağlanması konusunda kararlıyız” dedi. Vance ayrıca, Hürmüz Boğazı’nın kapalı olduğuna dair sahada somut bir kanıt görmediklerini de sözlerine ekledi.
İsrail, Lübnan’daki Askeri Varlığını Koruyacağını Açıkladı
Müzakerelerin en kritik ayağını oluşturan Lübnan cephesinde ise İsrail ordusu ateşkese taraf olmadığını ve işgal ettiği bölgelerden çekilmeyeceğini duyurdu. Lübnan Sivil Savunma yetkilileri, cumartesi günü düzenlenen İsrail saldırılarında 20 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.
İsrail kamuoyunda ise tepkiler büyüyor; yapılan son anketlere göre İsrail halkının yüzde 92’si bu savaştan ve ortak operasyonlardan İran’ın kazançlı çıktığına inanıyor. Lübnan Sağlık Bakanlığı verileri ise 2 Mart’tan bu yana düzenlenen İsrail saldırılarında hayatını kaybedenlerin sayısının 4 bin 57’ye ulaştığını ortaya koydu.
sondakika
