Avrupalı araştırma şirketi Kpler’in verilerine göre, Hindistan ve diğer ülkelerin alımlarını artırmasıyla, İran ve Rusya’nın mart ayındaki ham petrol ihracatı, önceki 12 ayın ortalamasına kıyasla her biri yüzde 5’ten fazla yükseldi; bu artış ABD Başkanı Donald Trump’ın bu ülkelerin gelir kaynaklarını sıkıştırma çabalarına rağmen oldu.
Kpler verileri, İran’ın ham petrol ihracatının mart ayında günlük 1,84 milyon varile ulaştığını, bunun da önceki 12 ayın ortalamasına göre yüzde 7 artış anlamına geldiğini gösteriyor.
Bu artıştan endişelenen ABD Donanması, İran limanlarına giren ve çıkan gemilere abluka uyguladı. Pazar günü Trump, ablukayı yarmaya çalışan İran bayraklı bir yük gemisine el konulduğunu açıkladı.
Hindistan, 2019’da başlayan askıya almanın ardından şubat ayında İran ham petrolü ithalatına yeniden başladı; mart ayındaki ithalat ise şubata göre yaklaşık yüzde 80 artarak günlük 130.000 varile çıktı. Daha önce petrol ithalatının büyük bölümünü oluşturan Irak ve Suudi Arabistan’dan sevkiyatlar Orta Doğu’daki çatışma nedeniyle aksayınca, kaynakların hızla çeşitlendirilmesi zorunlu hale geldi.
Hürmüz Boğazı üzerinden çeşitli ülkeler tarafından ihraç edilen ham petrol miktarı, mart ayında şubata kıyasla yüzde 86 düşerek günlük 2,07 milyon varile geriledi. Suudi Arabistan’ın toplam ham petrol ihracatı da mart ayında, önceki 12 ayın ortalamasına göre yüzde 31 azalarak günlük 4,32 milyon varile düştü. Kpler verileri, 6 Mart’tan bu yana Hürmüz Boğazı üzerinden herhangi bir petrol ihracatı göstermiyor.
Suudi Arabistan, petrolünü boru hattıyla batı kıyısına taşıdıktan sonra Kızıldeniz’in çıkış noktası olan Babülmendep Boğazı üzerinden gemilerle sevk ederek ihracatını sürdürdü; buradan da petrol Asya’ya gönderildi. Bu boğazdan geçen ham petrol miktarı, mart ayında şubata kıyasla yüzde 90 arttı.
Financial Times’ın haberine göre Suudi Arabistan yeni boru hattı kapasitesi eklemeyi değerlendiriyor; İran ise Babülmendep Boğazı’nı abluka altına almakla tehdit etti. Bu enerji geçiş darboğazları, küresel piyasa üzerinde önemli bir etki yaratmayı sürdürecek.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin toplam ihracatı mart ayında yüzde 37, Kuveyt’in ihracatı ise yüzde 80 düştü. Asya ülkelerinin Orta Doğu ham petrolü ithalatı da mart ayında belirgin şekilde geriledi.
Uluslararası Enerji Ajansı, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının sürmesi halinde, İran savaşı öncesine kıyasla günlük 13 milyon varilden fazla ham petrol arzının kaybedileceğini tahmin ediyor. Bu miktar, toplam küresel arzın yüzde 10’undan fazlasına karşılık geliyor.
Rusya, ihracatını artırmak için bu kargaşadan yararlandı; mart ayında ihracatı günlük 5,31 milyon varile ulaştı. Bu, önceki 12 ayın ortalamasına kıyasla yüzde 6’lık bir artış anlamına geliyor.
ABD, ham petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı hafifletmek amacıyla Rus ham petrolü alımına yönelik yaptırımları kısmen gevşetti. Güney Kore, Korea National Oil Corp. verilerinin işaret ettiğine göre 2022’den bu yana ilk alım olabilecek bir Rus petrolü ithalatını değerlendiriyor.
Güneydoğu Asya ülkeleri de alternatif olarak Rus petrolünü değerlendiriyor. Endonezya Devlet Başkanı Prabowo Subianto, petrol ürünleri tedariki talep etmek için 13 Nisan’da Rusya’yı ziyaret etti.
Kpler baş piyasa analisti Yui Torikata, “Batı Rusya’dan Rus ve Kazak ham petrolü sevkiyatları nisan ayının başından bu yana keskin biçimde arttı” dedi.
Talepteki artış nedeniyle Rus petrolünün fiyatları yükseliyor. İhracatta kullanılan başlıca tür olan Rusya’nın Urals petrolünün fiyatı, LSEG verilerine göre pazartesi günü varil başına yaklaşık 98 dolar seviyesindeydi. Bu, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılar başlatmasından hemen önceki 27 Şubat’a kıyasla yüzde 70 daha yüksek.
Rus ham petrolü fiyatları artık yaklaşık 90 dolar seviyesindeki West Texas Intermediate ham petrol vadeli işlemlerinin ve yaklaşık 95 dolar seviyesindeki Brent ham petrol vadeli işlemlerinin üzerine çıkmış durumda.
Daha önce Batı’nın Rus ham petrolüne uyguladığı ambargo ve buna katılmayan ülkeler için G7’nin getirdiği fiyat tavanları nedeniyle, Rus ham petrolü ABD ve Avrupa petrolüne kıyasla belirgin biçimde daha ucuzdu.
Batı Yarımküre’deki petrol üreticisi ülkelerin ihracatı da son dönemde arttı. Brezilya’nın ihracatı mart ayında yüzde 20 yükselirken, Guyana ve ABD’nin ihracatı da arttı. Panama Kanalı’ndan geçen ham petrol miktarı mart ayında şubata kıyasla yüzde 170 arttı.
Kpler’e göre ABD ham petrol ihracatının nisan ayında aylık bazda yüzde 40 ila yüzde 50 artması bekleniyor. Washington, büyük petrol şirketlerine üretimi artırmaları çağrısında bulundu. Ancak ülkenin süpertankerleri kabul edebilecek liman kapasitesi sınırlı olduğu için, Asya talebini ne ölçüde karşılayabileceği belirsizliğini koruyor.
harici
