“Nasr 2” operasyonu ile İran Silahlı Kuvvetlerinin bölgedeki ABD mevzilerine yönelik füze ve İHA saldırıları sırasında, bu ülkenin üslerinde konuşlu hava teçhizatının bir kısmı hedef alındı. Bu hedefler arasında ABD ordusunun hava, istihbarat ve lojistik operasyon zincirinde önemli rol oynayan hava araçları yer alıyordu.
Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Muhibbi, İran İslam Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetlerinin 8-22 Temmuz (17-31 Tir) tarihleri arasındaki 15 günlük çatışmalar boyunca “Nasr 2” operasyonu kapsamında düzenlediği eylemlere değinerek, ABD’nin bölgedeki askeri üslerinde konuşlu olan 11 savaş uçağı ve helikopterinin imha edildiğini duyurdu.
Ayrıca ABD’ye ait 17 keşif ve operasyonel İHA’nın imha edildiğini bildiren Devrim Muhafızları Sözcüsü, bu İHA’lardan 8 tanesinin henüz hiç kullanılmamış (sıfır) olduğunu söyledi. Sözcüye göre imha edilen hava araçları arasında sığınak (shelter) içinde bulunan 1 adet F-15 savaş uçağı, 1 adet P-8 deniz karakol uçağı, 1 adet C-17 stratejik nakliye uçağı ve 8 adet tanker uçak yer almaktadır.
* Hangar, İHA ve MQ-9 Kutularının İmha Edilmesi
Bu hava araçlarının özellikleri incelendiğinde, açıklanan listenin sadece savaş uçaklarını kapsamadığı, aynı zamanda ABD Hava Kuvvetlerinin istihbarat ve lojistik destek ağının parçalarını da içerdiği görülmektedir; Washington’ın Batı Asya’daki askeri varlığını sürdürmek için bel bağladığı bir ağ.
ABD’nin askeri mimarisinde savaş uçakları hava gücünün yalnızca bir bölümünü oluşturur. Keşif ve bilgi aktarımı için istihbarat uçakları, operasyon menzilini artırmak için tanker uçaklar, personel ve teçhizat sevkiyatı için nakliye uçakları ve kesintisiz gözetleme ile operasyon için İHA’lar, geniş kapsamlı hava görevlerinin icrasını sağlayan birbirine bağlı bir zincir meydana getirir.
Bu nedenle, hem savaş hem de destek hava araçlarının eş zamanlı olarak hedef alınması, teçhizat hasarının yanı sıra bir hava unsurunun operasyonel kabiliyetini de doğrudan etkileyebilir.
* ABD Ordusu Savaş Uçaklarını Hazırlama Hangarının İmha Edilmesi – El-Azkark (Muvaffak es-Salti) Üssü, Ürdün
F-15 Savaş Uçağı: ABD’nin Hava Üstünlüğünün Simgesi Haline Gelen Uçak
Açıklanan hava araçları arasında F-15, Amerikalıların en çok bilinen savaş uçaklarından biridir; 1970’lerden bu yana hizmette olan ve yaklaşık elli yıl boyunca ABD ile müttefiklerinin hava gücünün ana sütunlarından birini oluşturan bir uçak.
Bu savaş uçağı başlangıçta hava üstünlüğü elde etmek, yani düşman savaş uçaklarıyla mücadele etme ve muharebe sahasının kontrolünü sağlama amacıyla tasarlandı. Zamanla bu uçağın F-15E Strike Eagle gibi daha yeni versiyonları geliştirildi; bunlar hava muharebesinin yanı sıra kara hedeflerine yönelik hassas saldırılar düzenleme kabiliyetine de sahiptir.
F-15 savaş uçağı iki güçlü motordan yararlanır ve ses hızının 2,5 katından fazla bir hızla uçma kabiliyetine sahiptir. Gelişmiş radarlar, çeşitli hava-hava füzeleri ve güdümlü bombalar taşıma kapasitesi, bu savaş uçağını hâlâ ABD’nin en önemli muharebe hava araçlarından biri kılmaktadır.
F-15’lerin ABD’nin bölgesel üslerinde konuşlandırılması genellikle hızlı tepki kabiliyeti oluşturmak, birliklerin hava korumasını sağlamak ve vurucu operasyonlar düzenlemek amacıyla yapılır. Bu nedenle, bu savaş uçaklarından birinin kaybedilmesi sadece bir uçağın eksilmesi anlamına gelmez, aynı zamanda bir hava birliğinin muharebe kapasitesinin bir kısmının azalması demektir.
P-8 Poseidon Uçağı: ABD’nin Denizler Üzerindeki İstihbarat Gözü
Açıklanan bir diğer hava aracı P-8 Poseidon uçağıdır; ABD Deniz Kuvvetlerinin keşif, deniz karakol ve denizaltısavar harp görevlerinde önemli rol oynayan bir sistem.
Boeing firması tarafından üretilen bu uçak, Boeing 737 yolcu uçağı temel alınarak geliştirilmiş ancak tamamen askeri teçhizatla donatılmıştır. P-8; gelişmiş radarlara, elektronik harp sistemlerine, haberleşme teçhizatına ve deniz sahalarının geniş kapsamlı izlenmesini sağlayan sensörlere sahiptir.
Bu uçağın temel görevi denizaltıları tespit ve takip etmek, deniz faaliyetlerini teşhis etmek, savaş filolarına istihbarat desteği sağlamak ve deniz rotalarını gözetlemektir.
P-8’in Batı Asya bölgesindeki önemi, ABD Deniz Kuvvetlerinin Basra Körfezi, Umman Denizi ve Hint Okyanusu’ndaki geniş varlığı nedeniyle artmıştır. Bu uçak, deniz ve hava operasyonlarında karar alma süreçlerine temel oluşturan verileri üretebilir.
Dolayısıyla böyle bir sistemin hedef alınması sadece bir keşif uçağının devre dışı kalması değil, ABD’nin bölgedeki istihbarat kabiliyetinin bir kısmının zayıflamasıdır.
C-17 Uçağı: ABD’nin Lojistik Kabiliyetini Ayakta Tutan Uçak
C-17 Globemaster III stratejik nakliye uçağı, bu operasyonda açıklanan bir diğer önemli hava aracıdır. Bu uçak savaş uçaklarının aksine doğrudan saldırı için tasarlanmamıştır ancak ABD’nin askeri operasyonlarındaki rolü son derece hayatidir.
Bu uçak; birlikleri, teçhizatı, askeri araçları ve ağır yükleri hızla taşıma kabiliyetine sahip olup yaklaşık 77 ton yük taşıyabilir. Daha kısa pistlerde faaliyet gösterebilme yeteneği sayesinde teçhizatın doğrudan operasyon bölgelerine nakledilmesine de imkân tanır.
ABD ordusu C-17’yi sınır ötesi operasyonları desteklemek, üsler arasında personel taşımak ve ağır teçhizat sevkiyatı yapmak için kullanır.
Batı Asya bölgesinde bu uçaklar, ABD’nin farklı üsler arasındaki lojistik akışı sürdürmek için kullandığı ana araçlardan biridir; dolayısıyla bunlara verilecek bir hasar, personel ve teçhizat naklinin hızını etkileyebilir.
Tanker Uçaklar: ABD Hava Gücünün Gizli Halkası
ABD hava ağının en önemli unsurlarından biri tanker uçaklardır; belki savaş uçaklarından daha az görünen ancak uzun menzilli operasyonların icrası için rolleri son derece kritik olan hava araçları.
Devrim Muhafızları Sözcüsünün 8 adet tanker uçağın imha edildiğini açıklaması doğrultusunda, aşağıda bunların en önemli iki tipi tanıtılmaktadır.
KC-135 Stratotanker ve KC-46 Pegasus gibi uçaklar; savaş uçaklarına, keşif uçaklarına ve diğer hava araçlarına havada yakıt ikmali yapma görevini üstlenir.
* KC-135 Tanker Uçağı
ABD’nin bölgedeki hava operasyonları, üsler ile görev sahaları arasındaki mesafelerin fazla olması nedeniyle büyük ölçüde havada yakıt ikmaline bağımlıdır. F-15, F-16 ve F-35 gibi savaş uçaklarının operasyon bölgesinde daha uzun süre kalabilmesi için bu uçakların desteğine ihtiyacı vardır.
Birden fazla tanker uçağının kaybedilmesi; gerçekleştirilebilecek uçuş sayısının azalmasına, kalan uçakların üzerindeki yükün artmasına ve hava birliklerinin operasyonel kabiliyetinin kısıtlanmasına yol açabilir.
* KC-46 Tanker Uçağı
İHA’lar: ABD’nin Daimî Keşif ve Operasyon Kolu
Mürettebatlı uçakların yanı sıra İHA’lar da son yıllarda ABD’nin en önemli askeri araçlarından biri haline gelmiştir.
Devrim Muhafızları’nın açıklamasına göre ABD’ye ait 17 keşif ve operasyonel İHA hedef alınmıştır. ABD’nin bölgedeki İHA filosunun önemli bir kısmını MQ-9 Reaper gibi sistemler oluşturmaktadır; uzun süreli uçuş, bilgi toplama, gözetleme ve bazı modellerinde hassas saldırı icra etme kabiliyetine sahip İHA’lar.
MQ-9 İHA’sı görev bölgesinde saatlerce kalabilir; gelişmiş kameralar, kızılötesi sistemler ve radar kullanarak muharebe sahasından anlık istihbarat sağlayabilir.
ABD son yıllarda keşif görevlerinin önemli bir kısmını İHA’lara devretmiştir; çünkü bu sistemler mürettebatlı uçaklara kıyasla daha düşük operasyonel maliyete ve havada daha uzun kalış süresine sahiptir.
Helikopterler: ABD Birliklerinin Hızlı Reaksiyon Kabiliyeti
Sabit kanatlı uçakların yanı sıra helikopterler de ABD’nin bölgesel üslerdeki hava gücünün önemli bir bölümünü teşkil eder.
Devrim Muhafızları Sözcüsünün bölgede çok sayıda Amerikan helikopterinin imha edildiğini bildirmesi üzerine, aşağıda bunların en önemli iki türü tanıtılmaktadır.
* AH-64 Apache Helikopteri
AH-64 Apache gibi taarruz helikopterleri, kara birliklerine yakın hava desteği sağlamak ve zırhlı hedeflere saldırmak üzere tasarlanmıştır.
* UH-60 Black Hawk Helikopteri
Buna karşılık UH-60 Black Hawk ve CH-47 Chinook gibi helikopterler personel taşıma, teçhizat nakli ve yaralı tahliyesi görevlerini yürütür.
* CH-47 Chinook Helikopteri
Bu helikopterler, büyük uçakların kullanılmasının mümkün olmadığı alanlarda birlik nakline imkân tanıdığı için özellikle kara operasyonlarında ve hızlı reaksiyon süreçlerinde büyük önem taşır.
Hava Araçlarının Karadayken İmha Edilmesi Neden Önemlidir?
Hava operasyonlarında askeri üsler her zaman en önemli hedeflerden biri sayılır; çünkü hava araçları karada konuşlu olduklarında yakıt, mühimmat, bakım teçhizatı ve destek sistemleri gibi diğer donanımlarla bir arada bulunur.
ABD, uçaklarının kırılganlığını azaltmak için beton sığınaklar (shelter), dayanıklı hangarlar ve intikal/dağıtım planları kullanır; ancak hava araçlarının üste hedef alınması, uçağın kendisinin eksilmesinin yanı sıra bir birliğin hazırlık ve operasyon döngüsünü de sekteye uğratabilir.
* Ateşkes Mutabakatı Öncesindeki Kırk Gün Savaşı Sırasında ABD’nin Kayıplarından Bir Örnek
Sadece Birkaç Uçağa Değil, Hava Ağına İndirilen Darbe
ABD’nin bölgedeki hava gücü birbirine entegre bir bütündür; savaş uçakları görev yapmak için tankerlere muhtaçtır, muharebe uçakları karar almak için P-8 ve İHA’ların sağladığı istihbarata bağımlıdır, personel ve teçhizat akışı ise nakliye uçaklarına dayanmaktadır.
Bu nedenle—açıklamanın doğruluğu müvacehesinde—savaş uçağı, keşif uçağı, nakliye uçağı, tanker ve İHA’ların aynı anda hedef alınması sadece birkaç hava aracının eksilmesi değil, ABD’nin Batı Asya’da askeri varlığını sürdürmek için onlarca yıldır inşa ettiği operasyonel zincirin halkalarına baskı uygulanması anlamına gelmektedir.
