nedeniyle geçen yıl yasal düzenlemeye gidildi ve kira artışına bir yıl süreyle
yüzde 25 zam sınırı getirildi. Uygulamanın sona ermesine sayılı günler kala
Adalet Bakanı Yılmaz Tunç sürecinin uzatılacağını açıkladı. Peki yeni dönemde
ev sahibi ve kiracıların yasal hakları neler?
Kiralara yüzde
25 zam sınırı getiren düzenlemenin uzatılıp uzatılmayacağı merak ediliyordu.
Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, kira artış oranını yüzde 25’le sınırlandıran ve
süresi 1 Temmuz 2023’te dolacak düzenlemeye ilişkin çalıştıklarını bildirdi.
Yeni dönem ile
ilgili ayrıntılar Hürriyet’te Gülistan Alagöz’ün haberine göre şu şekilde:
1. Yeni zam
sınırı dönemi ne zaman başlayacak, nasıl uygulanacak?
Kiraya zam
TÜİK’in açıkladığı 12 aylık TÜFE ortalamasına göre yapılıyordu. Örneğin son
açıklanan oran yüzde 63.72 oldu. Ancak geçen yıl yapılan düzenleme ile tavan
zam oran belirlendi ve “11 Haziran 2022 ile 1 Temmuz 2023 tarihleri arasında (1
Temmuz dahil) yenilenen sözleşmelerde, kiracıya yüzde 25’in üzerinde zam
yapılamayacak” denildi. Önümüzdeki günlerde yasalaşacak düzenleme ile sürenin
bir yıl daha uzaması bekleniyor. Bu durumda temmuz ve sonrasındaki aylarda
sözleşme yenileme döneminde konut kirasında yıllık artış yüzde 25 olacak.
(Farklı bir oran belirlenmezse) Yani son enflasyon rakamlarını baz aldığımızda
3 bin lira olan kira 4 bin 912 bin liraya çıkacakken, sınırlama ile 3 bin 750
lira olabilecek.
2. Ev sahibi
ara zam isteyebilir mi?
Kira sınırından
sonra kimi ev sahipleri yüzde 25’i yeterli bulmadığı için ara zam istemeye
başladı. Kiracısı ile yeni rakam için uzlaşanlar da ‘ilk 6 ay için bu rakam’
pazarlığına girdi. Ancak kirada ara zam istenilmesi yasal değil. Kiraya zam
yılda bir kez ve sözleşme yenileme döneminde yapılır.
3. 5 yılı
dolduran kiracılar için süreç nasıl ilerleyecek?
Mevcut sistemde
ev sahibi 5 yılı dolduran kiracısı için kira tespit davası açabiliyor. Bu yolla
‘kira bedeli düşük kaldı, mahkemece yeniden belirlensin’ diyor. Hukukçular uzun
süren dava süreçleri nedeniyle taraflara uzlaşmasını tavsiye etse de mümkün
olmuyor. Çünkü eski kira ile talep edilen rakam arasında makas ciddi oranda
açıldı. Kiracının 5 bin lira, ev sahibinin 10 bin kira dediği yerde 7-8 bin
liradan el sıkışılıyordu. Şimdi 5 bin kira ödenen evde ev sahibi 30-40 bin lira
istediği için orta yol bulunamıyor. Peki bu durumdaki kiracı ne yapacak? Eğer
bir uzlaşma yoksa ve dava açıldıysa kiracı yasal oranda zam yaparak devam
edebilir. Ta ki mahkeme sonuçlanana kadar. Dava sonucunda kiracının yeni kira
bedelinden ödeme yapması, eğer karar verildiyse geçmiş dönem zam farkını da
ödemesi gerekir.
4. Zam oranını
beğenmeyen tahliye isteyebilir mi?
Kira
piyasasında son yıllarda yaşanan en büyük sorun haksız tahliyeler. Ev sahibi
evi daha yüksek fiyatla başkasına kiralamak için türlü bahanelerle ‘Evimden
çık’ diyor. Ancak daha yüksek kira için hiçbir kiracı tahliye edilemez. Ancak
ev sahibi kendisinin ya da bakmakla yükümlü olduğu birinin ihtiyacı varsa,
ihtiyaç nedeniyle tahliye isteyebilir. Böyle bir durumda da evi üç yıl başkasına
kiralayamaz, kiralarsa eski kiracısına tazminat öder. Bir de 10 yıl sözleşme
uzama süresi dolan kiracılar için gerekçe göstermeden tahliye istenebilir.
5. Ev satılırsa
kiracı ne yapacak?
Eski kiracısı
olan ve istediği orandan zam yapamayan kimi ev sahipleri mülklerini satma
yolunu seçiyor. Evi yeni alan kişi de rakamı düşük bulduğu için eski kiracıyı
çıkarıp, yeni rakamla yeni kiracı bulmak istiyor. Ancak kişinin kiracılı bir ev
alması her şartta kiracıyı tahliye etme hakkı vermez. Yeni malikin kendisinin
veya ailesinin taşınmaza ihtiyacı olduğunu ispat etmesi gerekiyor. Eğer yeni
malik kiracıyı haksız yere tahliye ederse üçüncü kişilere üç süre ile kiraya
vermesi yasak. Ayrıca evin satılması durumunda kiracının yeni Ev Sahibi ile
ayrıca bir Sözleşme yapması da zorunlu değil. Kiracı yasal oranda zam yapıp
yeni ev sahibine düzenli kira ödediğinde sorumluluğunu yerine getirmiş olur.
