Siyonist analist, bölgedeki son gelişmelerde İran’ın zaferini kabul ederek, İran’ın nükleer gücünün askeri güçle dahi yok edilmesinin imkânsız olduğunu vurguladı.
Savaşın 266. gününde Siyonist analistlerin İran karşısındaki askeri acizliği itiraf etmesi, Washington için savaşın astronomik maliyetlerinin ortaya çıkması, Avrupa’daki ekonomik yansımalar ve Amerikalı yetkililerin askeri üslere sığınması; ABD ve Siyonist rejimin stratejik çıkmazının yeni boyutlarını gözler önüne serdi.
İbranice yayımlanan «Maariv» gazetesinin askeri meseleler analisti Avi Aşkenazi, kaleme aldığı analiz yazısında İran’ın bölgedeki son gelişmelerde elde ettiği zaferi kabul ederek, şu anda bu süreçte yalnızca tek bir kazanan bulunduğunu ve bunun ne İsrail ne de ABD, aksine İran olduğunu açıkça belirtti; ona göre tüm aktörlerin idrak etmesi ve hesaplarını buna göre yeniden düzenlemesi gereken bir gerçeklik.
Tahran’ın stratejik kabiliyetine dikkat çeken Aşkenazi şöyle yazdı: «İranlılar satranç ustasıdır ve rakiplerinin hamlelerini nasıl okuyacaklarını bilirler; tıpkı ABD Başkanı ile oynadıkları son iki oyunda yaptıkları gibi. Hürmüz Boğazı denklemini kurguladılar, benzin fiyatlarını etkilediler, ABD’deki Cumhuriyetçi Parti’yi çöküşe sürüklediler, ABD Başkanı’nı görevlerini yerine getiremez hale getirdiler ve kabinesinin tüm üyelerini ABD askeri üslerinin içindeki sığınaklara gönderdiler.»
Siyonist analist, İran’ın nükleer altyapısına karşı askeri seçeneğin işlevsizliğini vurgulayarak şunları ekledi: «İsrail ve ABD üçüncü, dördüncü ve beşinci saldırı turlarına başvursalar dahi, İran’ı hava saldırılarıyla yenmek ve yerin derinliklerine gömülü nükleer programı hava bombardımanıyla yok etmek imkânsızdır. Baskı altına alınabilir veya hızı yavaşlatılabilir; ancak askeri gücün elinden gelen tek şey budur.»
ABD’nin İran’a yönelik saldırganlığının faturası 48 milyar dolara ulaştı
Savaşın mali cephesinde, ABD ekonomisine ve askeri bütçesine yüklenen maliyetlerin boyutları her zamankinden daha belirgin hale geldi. Anadolu Ajansı’nın haberine göre; ABD Deniz Kuvvetleri Mali Yönetimden Sorumlu Bakan Yardımcılığı görevine aday gösterilen «Arthur Miller», Senato Silahlı Hizmetler Komitesi’ndeki onay oturumunda, Donald Trump yönetiminin İran’a karşı başlattığı tercihli savaşın şubat ayı sonundaki başlangıcından bu yana yaklaşık 48,3 milyar dolar maliyete yol açtığını açıkladı.
Miller, Senatör Richard Blumenthal’in sorularını yanıtlarken, bu rakamın yalnızca mühimmat maliyetini, teçhizat ikamesini ve operasyonel giderleri kapsadığını; ABD’nin Batı Asya’daki üslerine, radar ve hava savunma sistemlerine verilen ağır hasarları ve bunların yeniden inşa maliyetlerini içermediğini belirtti.
Doğrudan askeri maliyetlerin yanı sıra, İran’ın ulusal egemenliğinin ihlaline yanıt olarak Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişlerini kontrol kurallarını uygulamaya koyması; dünya genelinde akaryakıt fiyatlarında eşi görülmemiş bir sıçramaya, tarımsal gübre kıtlığına ve hane halkı giderlerinde keskin bir artışa yol açtı. Bu geçim baskıları ABD içinde de Cumhuriyetçi Parti’nin Kongre ara seçimlerinde tarihi bir yenilgi almasına ve 3 Ocak itibarıyla Senato ile Temsilciler Meclisi çoğunluğunun Demokratlara geçmesine neden oldu. Beyaz Saray yetkililerinin bu yenilgide savaştan kaynaklanan ekonomik hoşnutsuzlukların rolünü kabul etmesine rağmen, Washington hâlâ yaklaşım değişikliği ve gerilimi düşürme yönünde bir işaret vermedi.
Almanya Şansölyesi’nin İran ve Hürmüz hayali
Diplomatik düzeyde Avrupalı yetkililerin açıklamaları da Hürmüz Boğazı’ndaki krizin sürmesinden duyulan derin endişeleri yansıtıyor. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, Washington ve Tel Aviv ile paralel tutumlar sergileyerek, İran’a karşı gerçekleştirilen askeri eylemleri desteklemekle birlikte, Tahran’ın yakın gelecekte tüm nükleer faaliyetlerini durdurmasını ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını umduğunu dile getirdi.
Almanya Şansölyesi ayrıca Katar Emiri ile yaptığı istişarelere değinerek, Doha’nın Batı Asya’daki gerilimi sona erdirmek için arabulucu olarak rolünü merkezi bir konumda tanımladı ve Berlin’in Katar ile savunma, güvenlik ve ekonomik iş birliğini güçlendirme planını duyurdu.
The Atlantic: Trump, İran karşısında hangisini seçecek: Füze mi, İsviçre peyniri mi?
Bu arada Amerikalı «The Atlantic» dergisi yayımladığı bir analizde Beyaz Saray’ın stratejik çıkmazını ele alarak, Washington’ın deniz ablukası ve yaptırımlara dayanarak baskı kaldıracını elinde tuttuğunu sandığını, ancak Tahran’ın ABD’deki kasım ayı ara seçim sonuçlarını yakından izleyerek artık daha güçlü bir konumda bulunduğunu yazdı.
Bu raporda Quincy Enstitüsü kurucularından «Trita Parsi»ye atıfla, mevcut senaryonun artan maliyetler nedeniyle fazlasıyla istikrarsız, tehlikeli ve masraflı olduğu ve sürdürülemeyeceği belirtildi. Parsi, ABD yönetiminin önündeki muhtemel senaryolardan birini «İsviçre peyniri çözümü» olarak tanımlıyor; Washington’ın resmi bir anlaşmaya varmadan, yaptırımları ve ablukayı kâğıt üzerinde korurken çatışmanın şiddetini ve yaptırımların fiili uygulamasını kademeli ve gizli bir şekilde azalttığı bir model.
Bu analize göre, yaptırımların etrafından dolanmak için bolca kaçış yolu barındıracak olan böyle bir strateji, ABD’nin savaş gemilerini bölgeden çekmesine, Hürmüz Boğazı’ndan petrol tankerlerinin geçişinin kademeli olarak yeniden başlamasına ve Fars Körfezi kıyısındaki ülkelerin de misilleme saldırılarından korunmak amacıyla Tahran ile bağımsız güvenlik düzenlemeleri müzakere etmesine olanak tanıyarak nihayetinde bölgede bir tür «yeni denge» oluşmasını sağlayacaktır.
İran’a karşı savaşın sonucu; Lufthansa şirketi bin kişiyi işten çıkarıyor
İran savaşının ekonomik sonuçları hızla Avrupa hava taşımacılığı sektörüne de sıçradı. Alman havacılık endüstrisinin amiral gemisi olan «Lufthansa» hava yolu şirketi, çalışanlarına gönderdiği mektupta mali durumun kötüleşmesi nedeniyle Frankfurt ve Münih havalimanlarında bin tam zamanlı pozisyonu (40 bin kişilik toplam iş gücünün yaklaşık yüzde 2,5’ini) tasfiye etmeyi planladığını duyurdu.
Mektupta, «Lufthansa»nın içinde bulunduğumuz miladi yılın ilk 9 ayında aylık ortalama 20 milyon avro zarar ettiği; Batı Asya’daki savaşın, fahiş yakıt maliyetlerinin ve çalışanların 9 günlük grevinin şirketin mali yeniden yapılanma sürecini durdurduğu açıkça belirtildi. Tahminler, Lufthansa Grubu’nun yıllık yakıt maliyetinin İran’a karşı savaşın sonuçları nedeniyle bu yıl 2025 yılına kıyasla 2 milyar avro daha fazla olacağını gösteriyor; bu baskı, gruba bağlı diğer şirketlerin (Avusturya, İsviçre ve Brüksel Hava Yolları gibi) business ve first-class uçuş segmentlerinin kârlılığını bile gölgede bıraktı.
ABD Hazine Bakanı: Hâlâ bir askeri üste yaşıyorum!
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de «CNBC» kanalına verdiği röportajda, güvenlik tehditleri nedeniyle hâlâ bir askeri üste ikamet etmek zorunda kaldığını doğruladı.
Bessent, «Wall Street Journal» gazetesini özel konutunun bir fotoğrafını coğrafi konum verileriyle birlikte yayımladığı için sert bir dille eleştirerek, bu koşullardan korkmadığını iddia etti ve askeri üste bulunmasını İran’ın baskı altında olmasının bir göstergesi olarak değerlendirdi.
ABD Hazine Bakanı tutumunun devamında, Tahran’ın sularda satışa hazır bekleyen hiçbir yüzer petrol sevkiyatının bulunmadığını ve çatışmaların başlangıcından bu yana en yüksek miktarda ham petrolün Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini öne sürdü. Bessent ayrıca Washington, Moskova ve Pekin’in İran’ın nükleer silaha ulaşmasının engellenmesi ve Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünün güvence altına alınması konusunda görüş birliğine sahip olduğunu iddia etti. Bu açıklamalar, savaşın ekonomik sonuçlarının bizzat Donald Trump’ın popülaritesini ve ABD yönetiminin performansına yönelik kamuoyu memnuniyetini en düşük seviyesine indirdiği bir dönemde gündeme geldi.
