Vesti Kavkaza gazetesi Arabistan’ın İran ve Rusya ile olan ilişkileri ile ilgili bir haber yayınladı ve şu iddiada bulundu: Yakın gelecekte İran ile Suudi Arabistan arasındaki gerginlikler yeniden şiddetlenecektir.
Bu Rus gazetesinin haberine göre İran ile Suudi Arabistan arasındaki şiddetli ihtilaflar şuan itibariyle dünya krizleri sıralamasında ikinci sırada öneme sahiptir. Ama resmi veriler bunun aksini göstermektedir. Her iki ülke de şiddetle donanımlarını artırmaktadır ve bu arada bu iki ülkenin asli silahı petrol üretimidir ki bu alandaki üretim paylarını artırarak yeni rekorlar kırmaktadırlar.
Vesti Kavkaza yayınladığı makalede şunlara yer vermiştir:
İran ile Suudi Arabistan arasındaki şiddetli ihtilaflar şuan itibariyle dünya krizleri sıralamasında ikinci sırada öneme sahiptir. Ama resmi veriler bunun aksini göstermektedir. Her iki ülke de şiddetle donanımlarını artırmaktadır ve bu arada bu iki ülkenin asli silahı petrol üretimidir ki bu alandaki üretim paylarını artırarak yeni rekorlar kırmaktadırlar. Şuan itibariyle hem İran’da ve hem Suudi Arabistan’da petrol üretimi geçmiş yıllara göre sabıkasız bir hadde ulaşmıştır. Suudiler hatta Haziran ayında yeni bir tarihi rekora ulaştı. Fazla petrol üretimi petrolün varil fiyatını aşağı çekmektedir.
Petrol istihracıyla ilgili veriler, bu güçlerin bölgede nüfuzlarını ne kadar artırmak ve ekonomik araçlar vasıtasıyla rakiplerine galip gelmek istediklerini göstermektedir. Salim akıl, ham petrol üretiminin haddinden fazla artırılmamasının her iki ülkenin de menfaatine bilmektedir; zira üretim fazlası petrol onların zararınadır ve petrol fiyatını düşürerek gelirlerinin azalmasına neden olmaktadır. Ama bu iki ülke daha üst hedefler için mali zarara katlanmayı göze almış durumdalar.
Fransız bankası Natixis’in analisti Abyeşk Deşpan diyor ki: “Suudiler, İran’ın petrol hamlelerine rağmen petrol pazarlarındaki paylarını korumak istiyorlar.” Opec’in bu iki petrol devi üyesinin faaliyet şekli yakın zamanda petrol istihracının hacminin azalma beklentisinin boşuna olduğunu gösteriyor. Kasım ayında OPEC’in dönemsel görüşmelerinin Cezayir’de yapılması planlanıyor. Deşpan bu görüşmelerde belirli bir kararın alınmasını beklemiyor. Bu sebepten dolayı analistler petrol fiyatları hakkındaki öngörülerini yüzde 15 aşağı çektiler. Diğer bir ibaretle petrol fiyatları süratle 50 dolara ulaşamayacaktır.
İran’ın ham petrol istihraç maliyetleri oldukça yüksektir. Riyad biliyor ki İran kalıcı petrol istihracı rüştünü aşağı fiyatlarda koruyamaz. Ekonomist Laşus diyor ki: “Uzun yıllar süren yaptırımların kaldırılmasından sonra İran’ın teknolojisini yenilemek için süratle paraya ihtiyacı var.” İran yalnızca milyar dolarlık yatırımlardan sonra petrol alt yapısını yenileyip petrol istihracını önemli miktarda artırabilir. İran ancak petrol tesislerindeki alt yapısını modernize ettikten sonra petrol pazarındaki pay noktasında gerçek bir rakip olabilir.
Bu yılın başlarında İran Cumhurbaşkanı Ruhani ekonomik hedeflere ulaşabilmek için ülkesinin yıllık olarak 30 ila 50 milyar dolarlık yabancı yatırıma ihtiyacı olduğunu bildirdi. Bu yatırımların büyük bir bölümünün petrol alanına ayrılması gerekmektedir.
Bu sebepten dolayı, son zamanlarda İran, Rusya ile yakınlaşma peşindedir. Rusya’da da görüşmeler için hazır olduklarına dair haberler verilmektedir; özellikle bu yılın Nisan ayında Suudiler sabıkasız bir şekilde Kremlin Sarayını baypas etmeye kalkıştıktan sonra. Riyad son anda OPEC’in petrol istihracını dondurma kararına uymaktan kaçındı. Moskova, tarih boyunca düşük petrol fiyatlarından şiddetle etkilenmiştir, bu anlaşma üzerinde hesap yapmış idi.
Gururlu Rusların cevabı fazla gecikmedi. Bu tokattan birkaç saat sonra Kremlin Sarayı, İran’a 5 milyar dolar kredi vereceğini açıkladı. Bu sinyalin bir tek manası vardı. Eğer Arap şeyhleri, petrol istihracını azaltmayla ilgili anlaşma üzerindeki blokeleri üzerinde bundan fazla inat ederlerse, bu surette Moskova İran ile işbirliğinde ve ekonomisini canlandırmada yeni bir aşamaya geçecektir.
O zamandan beridir, Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin, İran’ı Euro Asya ekonomik işbirliği grubuna çekmeye çalışmaktadır. Temmuz ayının başlarında Bakü’de Ruhani ve İlham Aliyev ile görüştü. Bu görüşmede karşılıklı ekonomik işbirliği konusunda bu ülkeler arasında anlaşmaya varıldı. Bu ülkeler arasında ticaretin korunması için Rusya ile İran arasında Azerbaycan üzerinden koridor açılacaktır. Moskova, bu yolla Asya pazarına daha kolay ulaşmayı hedeflemektedir. Ayrıca Ruslar, İran’da Atom Reaktörü yapacaktır.
Rusların İran’a doğru dönüşü açık olarak bir konu üzerinde etkisini gösterecektir: Yakın zamanda İran ile Suudi Arabistan arasındaki gerginlikler yeniden şiddetlenecektir.
abna
