Yemenli analist, Suudi Arabistan’ın petrol ve havacılık tesislerine yönelik saldırı ile ablukanın günlük maliyetinin yarım milyar doları bulduğunu tahmin ederek, yabancı yatırımcıların bu ülkeden kaçtığını ve Riyad’ın ekonomik projelerinin geleceğinin tehlikede olduğunu vurguladı.
Gazeteci ve ekonomi analisti Raşid el-Haddad, Yemen’in El-Mesire televizyonuna yaptığı açıklamada Yemen’in Suudi hedeflerine yönelik askeri operasyonlarının sonuçlarını ayrıntılarıyla anlatarak, bu operasyonların Suudi ekonomisinin kırılganlığını artırdığını ve yatırımlar ile “2030 Vizyonu” hedeflerini tehdit ettiğini vurguladı.
Aramco Tesisleri ve Havalimanlarının Durması; Güvenli Suudi Yatırımı İmajına Darbe
El-Haddad, Yemen’in Suudi petrol tesislerine, stratejik mevzilerine ve havalimanlarına yönelik operasyonlarının doğrudan hasarın ötesinde sonuçlar doğurduğunu, uluslararası yatırımcıların Riyad’ın varlıkları ve projeleri koruma kabiliyetine olan güvenini sarstığını söyledi.
Sözlerine şöyle devam etti: “Hayati tesislerin hizmet dışı kalması ile hava ablukasıyla eş zamanlı olarak enerji ve ihracatın tekrarlanan şekilde hedef alınması, Riyad’ın yabancı sermaye çekmeye ve küresel bir finans merkezine dönüşmeye çalıştığı bir dönemde Suudi ekonomisinin risklerini artırdı.”
Sözlerinin devamında, Aramco’nun birden fazla stratejik tesisinin durduğunu ve Suudi havalimanlarının hedef alındığını, Kral Halid Havalimanı’nın hizmet dışı kalmasının Suudi Arabistan’da yatırım güvenliğini sağlama kabiliyetine dair olumsuz bir imaj oluşturduğunu belirtti.
Dünya Enerji Kongresi’nin Başarısızlığı ve 2030 Vizyonu’nun Zayıflaması
El-Haddad, El-Mesire’ye yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan’ın ekonomik konumunu ve jeopolitik zorlukları aşma kabiliyetini göstermek amacıyla Dünya Enerji Kongresi’nin bu ayın 11-15 tarihleri arasında geniş bir katılımla Riyad’da düzenlenmesinin planlandığını, ancak ertelenmesi ve birçok katılımcının seyahatini iptal etmesi nedeniyle aylardır süren hazırlıkların boşa gittiğini söyledi.
Sözlerine şunları ekledi: “Bu durum, 2030 Vizyonu’nun ana hedeflerinden biri olan Riyad’ı küresel bir finans merkezi ve girişimcilik kutbuna dönüştürme projesini zayıflattı; zira tekrarlanan saldırılar, güvenlik risklerinin yatırımları koruma kabiliyetiyle çeliştiğini gösterdi.”
El-Haddad’a göre Suudi Arabistan kamu bütçesi, artan borçlar ve daha fazla borçlanma ihtiyacının baskısı altındadır; küresel finans merkezi olmanın gereklilikleri ise Yemen’in güvenliği ve istikrarından bağımsız olarak sürdürülemez.
Suudi yatırımlarının istikrarını Yemen’in ekonomik ve üretim sektörlerinin istikrarına bağlayan El-Haddad, Yemen’deki fabrikaların ve ekonomik altyapının hedef alınmasını eleştirdi.
500 ila 600 Uçuşun İptal Olması; Havacılık Sektöründe Günlük 50 Milyon Dolarlık Zayiat
Verilere değinen El-Haddad, ana Suudi havalimanlarının hava trafiğinin yüzde 80’inden fazlasını elinde tuttuğunu, hava taşımacılığının büyük bir düşüş, yüzlerce uçuşun durması ve şirketlerin operasyonlarını askıya alması veya azaltmasıyla karşı karşıya kaldığını vurguladı.
El-Haddad, El-Mesire’ye verdiği mülakatta şunları ekledi: “Tek bir günde 500 ila 600 uçuş durduruldu ve daha önce yaklaşık 2 bin 700 olan günlük uçuş sayısı geriledi. Bu aksama sadece havacılık sektörüne ve havalimanlarına zarar vermekle kalmadı, aynı zamanda turizme, hizmet sektörüne ve hava taşımacılığına bağlı finansal sektörlere de darbe vurdu.”
Hava taşımacılığı ve turizmle bağlantılı yatırımların değerini yaklaşık 51 milyar dolar olarak tahmin eden El-Haddad, hava yolu şirketleri ve havalimanlarının günlük zararının 50 milyon dolardan fazla olduğunu; bu rakama turizm sektörü ve diğer sektörlerin kayıplarının dahil edilmediğini bildirdi.
Yabancı Yatırımların Düşüşü ve El-Gavar Yangını; Günlük Yarım Milyar Dolar Zarar
El-Haddad, Suudi Arabistan’daki doğrudan yabancı yatırımların 2017’nin ilk çeyreğindeki yüzde 27’lik düşüşün ardından, bu yılın ikinci çeyreğinde Yemen saldırılarının şiddetlenmesiyle daha da sert bir düşüş yaşadığını söyledi.
Sözlerine şöyle devam etti: “Saldırıların tekrarlanması, yatırım riskini şirketlerin kararlarında ana etken haline getirdi ve bölgesel merkezleri Dubai’den Riyad’a taşıma çabaları, 2030 Vizyonu Finans Merkezi de dahil olmak üzere devasa projelere rağmen sonuç vermedi.”
Bazı yöneticilerin ve mühendislerin ayrılması veya ayrılma kararı alması, anlaşmaların gözden geçirilmesi ya da iptal edilmesi ihtimalini artırmış, daha fazla finansal ve güvenlik garantisi talebini doğurmuştur.
İcrasının eşiğindeki yatırımların durduğunu belirten El-Haddad; Patriot gibi hava savunma sistemleri ile Amerikan, Yunan, Fransız ve İngiliz sistemlerinin saldırıların stratejik mevzilere ulaşmasını engelleyemediğini kaydetti.
Aramco’nun üretiminin ve Suudi petrol ihracatının omurgası olan El-Gavar petrol sahasındaki yangına dikkat çeken El-Haddad, buranın hedef alınmasının küresel şirketlere, Asyalı ve Avrupalı petrol alıcılarına Suudi enerji arzının risk altında olduğu mesajını ilettiğini söyledi.
Petrol Tesislerinden Suudi Arabistan’a Günlük Yarım Milyar Dolardan Fazla Zarar
El-Haddad, petrol tesislerinin zarar görmesinden kaynaklanan Suudi Arabistan’ın günlük kaybını en az yarım milyar dolardan fazla olarak niteleyerek şöyle konuştu: “Bu zarar, petrol, gaz ve petrol ürünleri üretiminin ve ihracatının durması ya da azalmasıyla ilgilidir. Bu çerçevede yaklaşık 296 bin ton sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ihracatı durdu; motorin, gaz yağı (gazyağı) ve benzin dâhil olmak üzere yaklaşık 1 milyon varil petrol ürünü etkilendi. Ayrıca her biri 400 bin varil kapasiteli Cizan ve Rabigh rafinerileri ile 130 bin varil kapasiteli Riyad Rafinerisi zarar gördü.”
El-Haddad, Fars Körfezi ve Kızıldeniz güzergâhından petrol üretimi ve ihracatı zincirindeki önemli halkalardan biri olan Abkayk petrol bölgesindeki hidrojen kırma (hidrokraking) ünitesinin de hedef alındığını sözlerine ekledi.
El-Haddad, El-Mesire ile yaptığı söyleşinin sonunda, Suudi Arabistan’ın Yemen’e yönelik tırmandırdığı saldırıların devam etmesi halinde kayıpların daha da artacağını vurguladı. El-Haddad’a göre Yemen’in operasyonları, Yemenlileri, altyapılarını, hizmetlerini ve sivil merkezlerini hedef alan saldırılara bir yanıttır. “Gerilime karşı gerilim, ablukaya karşı abluka” denkleminin sürmesinin Suudi Arabistan üzerindeki ekonomik baskıyı katlayacağını ifade etti.
El-Haddad krizden çıkış yolunu; saldırıların durdurulması, ablukanın kaldırılması ve Yemen’in kamu çalışanlarının maaşlarının ödenmesi, yabancı güçlerin çekilmesi ve Yemen’in iç işlerine müdahale edilmemesi gibi taleplerinin yerine getirilmesi olarak gördü.
Aksi takdirde Suudi yatırımlarının ve ekonomik projelerinin artan bir risk altında kalmaya devam edeceğini bildirdi. Krizden çıkışın, bölgesel ve uluslararası anlayış ve arabuluculuk kulvarına dönülmesini ve varılan anlaşmaların uygulanmasını gerektirdiğini belirtti.
