Ücret Gerçeği Araştırması’nı güncellenerek ve asgari ücretin kapsamı daha da
detaylandırılarak hazırlandı. Yeni Asgari Ücret Gerçeği raporunun özet bilgileri aşağıda yer
almaktadır:
Türkiye’de 10 milyona yakın işçi asgari ücret civarında
ücretlerle çalışıyor! Asgari ücrete erişemeyen milyonlarca işçi var! Kadın
işçilerin dörtte biri asgari ücret dahi alamıyor! Asgari ücret 25 Cumhuriyet
altınından 7 altına geriledi! –Araştırmanın tam metnine erişmek için tıklayınız.–
2022 yılı asgari
ücreti aralık ayında belirlenecek. Asgari ücretin hızla ortalama ücrete
dönüşmesi ve bu ücretin asgari geçim için oldukça yetersiz kalması nedeniyle
asgari ücrete dönük beklentiler yükseliyor. Asgari ücret tüm çalışanları ve
onların ailelerinin yaşam koşullarını ilgilendiriyor. Pahalılık ve art arda gelen
zamlar nedeniyle alım gücü kaybı karşısında asgari ücret oldukça yetersiz
kalıyor, insan onuruna yaraşır bir yaşam daha da imkânsız hale geliyor.
TL’nin hızla değer kaybetmesi nedeniyle 2021’de Türkiye,
Arnavutluk’tan sonra Avrupa’da en düşük asgari ücretine sahip ikinci ülkedir.
Türkiye, Avrupa Birliği’nde en düşük asgari ücrete sahip ülkelerden biri
olmasının yanı sıra, asgari ücretle çalışan oranının en yüksek olduğu ülkedir.
TL’nin değer kaybetmesini rekabet gücünün artması ve yabancı sermayenin Türkiye’de
yatırım yapacak olması üzerinden açıklayanlar hızla asgari ücretliler toplumuna
dönüşen Türkiye’de emekçi sınıfların her geçen gün ücretlerinin azalması ve
günden güne yoksullaşması karşısında susuyorlar.
Türkiye, hızla asgari ücretliler toplumuna dönüşüyor. Ülke
çapında asgari ücretlileşme süreci hızlanıyor. Asgari ücret ile ortalama
ücretler arasındaki makas kapanıyor. Milyonlarca işçi yasal hakları olmasına
rağmen asgari ücretin altında, hatta yarısının bile altında çalışıyor.
Türkiye’de asgari ücret ortalama ücret haline geliyor!
Türkiye’de milyonlarca işçi asgari geçim için yetersiz olan
asgari ücretle geçinmeye çalışırken, milyonlarca işçi de asgari ücrete
erişemiyor, asgari ücret dahi alamıyor. Giderek artan bir biçimde daha çok
emekçi asgari ücrete yakın ücretlerle çalışır hale geliyor. Türkiye hızla bir
asgari ücretliler ülkesine dönüşüyor.
Asgari ücret ile diğer emek gelirleri arasındaki makas
kapanıyor:
Asgari ücretteki artışın diğer emek gelirlerine yansımaması
hem özel sektörde hem kamuda maaş ile ücret artışlarının en fazla resmi
enflasyon oranında artırılması asgari ücreti ortalama ücret haline
getiriyor. Türkiye’de emek gelirleri
artışının sınırlı bırakılması asgari ücret ile diğer ücretlerin arasındaki
makasın kapanmasına ve asgari ücret civarı bir ücretle çalışanların oranının
artmasına sebep oluyor.
Asgari ücrete erişemeyen milyonlarca işçi var:
3,4 milyon işçi (bütün ücretli çalışanların yüzde 18’i)
asgari ücretin altında bir ücretle çalışıyor. 1.500 TL’den daha az ücretle
çalışan işçi sayısı 1,7 milyon. Asgari ücret ve altında bir ücretle yaşamını
sürdürmek zorunda olan işçilerin sayısı 6,3 milyon (bütün ücretli çalışanların
yüzde 33,8’i) civarındadır.
Türkiye’de 10 milyon civarında işçi asgari ücretli:
Asgari ücretin yüzde 20 fazlası ve altında ücret alan
işçilerin sayısı 9,7 milyondur. Bütün ücretli çalışanların yüzde 50’ye yakını
bu kapsamdadır. Tüm ücretli çalışanların yüzde 64’ü ise (12,5 milyon işçi)
asgari ücretin altı ile asgari ücretin bir buçuk katı arasında bir ücret elde
ediyor.
Özel sektör işçilerinin yüzde 70’i asgari ücretli
Özel sektör işçilerinin yüzde 21,8’i asgari ücrete
erişemiyor. Özel sektörde asgari ücret ve altında ücretle çalışanların oranı
yüzde 44 ve asgari ücret civarında çalışanların oranı yüzde 69’dur. 8,4 milyonu
aşkın özel sektör işçisi asgari ücretin yüzde 20’si ve altında ücretlerle
çalışıyor.
Kadınların dörtte biri asgari ücret dahi alamıyor:
Asgari ücrete erişemeyenlerin oranı genelde yüzde 18 iken
kadınlarda bu oran yüzde 25’i aşıyor. Asgari ücret düzeyinde ve daha düşük
ücret alanların oranı genelde yüzde 34 iken, kadınlarda yüzde 43’e yükseliyor.
Asgari ücret civarında bir ücret ile çalışan kadınların oranı yüzde 60!
Asgari değil ortalama ücret:
Ücretler asgari ücret düzeyine geriliyor. 2005 yılında aylık
ortalama ücret ve maaş geliri asgari ücretin 2,2 katı iken, 2019’da asgari
ücretin 1,7 katına geriledi.
Kadınların ücret ortalaması asgari ücrete daha yakın:
2005’te kadınların aylık ortalama ücret ve maaş geliri
asgari ücretin 2 katı düzeyinde iken 2019’da asgari ücretin 1,5 katı düzeyine
geriledi. Buna karşılık erkeklerin aylık ortalama ücret ve maaş gelirleri
kadınlarınkinden daha yüksektir. 2005’te erkeklerin aylık ortalama ücret ve
maaş geliri asgari ücretin 2,2 katı iken, 2019’da 1,8 kata gerilemiştir.
Asgari ücretin kişi başına milli gelire oranı 26 puan
azaldı:
1974’te kişi başına milli gelirin yüzde 80,6’sı düzeyinde
olan asgari ücret, 2021 yılında milli gelirin yüzde 54,5’ine geriledi. Asgari
ücret kişi başına gelire paralel olarak artsaydı brüt asgari ücretin 2021
yılında 3.577 TL değil, 5.645 TL olması gerekirdi.
Brüt asgari ücretin 1.195 TL’si doğrudan ve dolaylı
vergiler ile diğer kesintilere gitmektedir:
Brüt asgari ücretin dolaylı-dolaysız vergi ve kesintilerini
dikkate aldığımızda yüzde 33,4’ü (1.194,9 TL) vergi ve kesintilere gidiyor.
İşçinin eline (Asgari Geçim İndirimi-AGİ dahil) brüt asgari ücretin sadece
yüzde 66,6’sı net harcanabilir gelir olarak geçiyor. İşçi 365 günün 122 günü
vergi ve kesintiler için çalışıyor.
Asgari ücretlinin vergi yükü artıyor:
Asgari ücretle çalışan işçilerden alınan vergi miktarı ilk
vergi dilimi tarifesi düşük tutularak artırıldı. 2002 ve 2003 yıllarında ilk
vergi dilimi tarifesi asgari ücretin 15-16 katı idi. AKP iktidarında vergi
dilimi tarifeleri asgari ücretten ve enflasyondan daha az artırıldı. Böylece
2021 yılında ilk vergi dilimi asgari ücretin 6,7 katına geriledi.
Dolar cinsinden asgari ücret en düşük seviyesinde:
2008’de 371 ABD doları olan asgari ücret 2016’da 430 dolara
yükseldi. Sonra ekonomik ve siyasal istikrarsızlığa bağlı olarak asgari ücret
dolar cinsinden gerilemeye başladı. 2021 yılı ortalama kuruna göre asgari ücret
336 ABD doları iken, Kasım 2021 güncel kurlarına göre 270 dolara düştü. Böylece
Türkiye’de asgari ücret Çin asgari ücretinin altında kaldı.
Asgari ücret 25 Cumhuriyet altınından 7 altına geriledi:
Merkez Bankası’nın yıllık ortalama Cumhuriyet altını
fiyatlarına göre 2003 yılında asgari ücretin yıllık tutarı ile 25 altın
alınabilirken 2021’de yıllık net asgari ücretle sadece 10,4 ve güncel fiyatlara
göre ise 7 Cumhuriyet altını alınabilmektedir.
