nesil IR6 santrifüjlerini kullanmaya başladığına dair Uluslararası Atom
Enerjisi Ajansı (UAEA) raporunu doğruladı.
Devlet televizyonuna konuşan İran Atom Enerjisi Kurumu
Sözcüsü Behruz Kemalvendi, uluslararası medyada yayımlanan UAEA raporunu
değerlendirdi. Raporu doğrulayan Kemalvendi, “IR6 santrifüj makinelerinin
yeni zincirine gaz enjekte edilmesine dair bilgiyi iki hafta önce UAEA’ya
bildirmiştik ancak bu durum uluslararası medya tarafından belirli hedefler
doğrultusunda abartılarak yansıtıldı.” dedi.
Kemalvendi, “İki hafta önce Fordo’da kurulan ve gaz verilen
yeni santrifüj makineleri zincirinden yüzde 20 zenginleştirilmiş uranyum elde
edildi. Bu konuda da Ajansı bilgilendirdik.” ifadelerini kullandı.
İran’ın daha hızlı uranyum zenginleştirme imkanı sağlayan
IR6 santrifüjlerini devreye sokma adımı, nükleer anlaşmanın canlandırılmasına
ilişkin müzakerelerde anlaşmaya varma ihtimalinin azalmasının ardından geldi.
İran ile nükleer anlaşma ve müzakere süreci
İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi
üyesi (İngiltere, ABD, Çin, Fransa, Rusya) ve Almanya arasında 2015’te
yaptırımların kaldırılması karşılığında Tahran’ın nükleer faaliyetlerinin
denetim altına alındığı Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak adlandırılan
nükleer anlaşma imzalanmıştı.
Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın 2018’de ülkesini tek
taraflı olarak anlaşmadan çekmesinin ardından Washington İran’a yönelik
yaptırımları yeniden uygulamıştı. Bunun üzerine Tahran yönetimi de 2019
itibarıyla nükleer anlaşmadaki taahhütlerini aşamalı olarak askıya almıştı.
KOEP’in yeniden yürürlüğe konulması için Nisan 2021’de
Avusturya’nın başkenti Viyana’da başlayan görüşmeler, İran ile ABD arasında çözüme
kavuşamayan meseleler nedeniyle 11 Mart’ta askıya alınmıştı.
Bu süreçte UAEA İran’da 3 noktada uranyum parçaları
bulunduğuna dair bir rapor yayımlamıştı. Nükleer anlaşmanın Avrupalı tarafları
İngiltere, Fransa ve Almanya ile ABD, UAEA Yönetim Kuruluna “İran’ın
nükleer programıyla ilgili endişelerinin” yer aldığı bir karar taslağı
sunmuş ve karar 8 Haziran’da kabul edilmişti.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi
Josep Borrell’in 25 Haziran’daki Tahran ziyaretinde, ABD ile İran arasında AB
aracılığıyla yapılan dolaylı görüşmelerin Doha’da sürdürülmesine karar
verilmişti. 29 Haziran’da yapılan görüşmelerde de ilerleme sağlanamadığı
açıklanmıştı.
Reuters haber ajansı dün UAEA’nın bir raporuna dayandırarak
yayımladığı haberde, İran’ın Fordo’daki uranyum zenginleştirme tesisinde daha
hızlı uranyum zenginleştirme imkanı sağlayan yeni nesil IR6 santrifüjlerini
kullanmaya başladığını bildirmişti.
