krizin birçok ülkeye çok kutuplu sistemin dünyada ABD merkezli modelden daha
iyi çalıştığını açıkça gösterdiğini belirtti.
Ukrayna’daki çatışmanın birçok devleti Washington’un
iradesine boyun eğmek yerine kendi çıkarlarını gözetme kararına ittiğini
belirten The National Interest dergisi yazarı Robert Rabil, “Birçoğu ABD’nin
dostu veya müttefiki. Ancak aynı zamanda Ukrayna krizi nedeniyle Rusya ve
Çin’in düşmanı veya muhalifi değiller. Kıt kaynaklar için küresel rekabetin
arttığı bir dönemde, dünyanın en büyük kaynak zengini ülkesi Rusya’ya ve
dünyanın en büyük ikinci ekonomisi ve en büyük döviz rezervi sahibi Çin’e ne
yaptırım uygulayabileceklerini ne de karşı koyabileceklerini biliyorlar. Ama
aynı şekilde ABD ile de ilişkileri bozmak istemiyorlar. Sonuç olarak, Soğuk
Savaş’ın ideolojik ikiliğinden bağımsız olarak kendi çıkarlarını önceleyen
politikalar benimsiyorlar” ifadelerini kullandı.
Bu eğilimin her şeyden önce ABD’nin ‘yumuşak karnı’ olan
doları tehlikeli bir konuma getirebileceğine vurgu yapan yazar, “Kuşkusuz,
doların uluslararası düzeyde kullanılmasının cazibesi kısmen Amerikan
jeopolitiği ve ekonomik gücünde yatıyor. Ancak bu cazibe, parlaklığının bir
kısmını kaybetti. ABD ulusal borcu 31 trilyon doları aştı ve Amerika’nın
küresel etkisi azalıyor. Bazı müttefiklerimizin veya dostlarımızın ticaret ve
döviz rezervlerinde çeşitli para birimlerini kullanmayı veya tutmayı
düşünmeleri tesadüf değil” ifadelerine yer verdi.
Birçok ülkenin devletlerarası ticarette ulusal para
birimlerine geçmeye başladığını ve döviz sepetlerine ABD doları, euro ve
İngiliz sterlini dışında başka ülkelerin para birimlerini de eklemeye
başladıklarını anımsatan yazar, “Bugün Washington, küresel gücünün yavaş yavaş
gerilediğine dair işaretleri kasten görmezden gelerek, dış politikasını çok az
gözetleyerek veya hiç gözetmeden yürütüyor. Irak ve Afganistan’daki savaşlardan
sonra patlak veren Ukrayna krizi, çok kutupluluğun ve çok yönlülüğün dünyaya
daha iyi hizmet verdiği konusundaki küresel görüşü iyice pekiştirdi. Dünyayı üç
geniş kampa bölen NATO’nun körüklediği Ukrayna krizi, ‘tarafsız kampı’ Çin ve
Rusya’ya bir inç daha yaklaştırdı” değerlendirmesinde bulundu.
