aşamasının 2024 yılı sonuna kadar tamamlanacağını duyurdu.
Geçen yıllarda İslam İnkılabı Lideri İmam Hamanei, İran’ın güneydoğusunda yer alan Makran sahillerini “gizli hazine” olarak
nitelendirmişti. İslam İnkılabı Lideri bu ifade ile Makran bölgesinin önemine
dikkati çekerek, hükümetlerin bu bölgenin kalkınmasını ön planda tutması
gerektiğini vurguladı.
İmam Hamanei, güvenliğin sağlanması açısından ve ülkenin
ekonomisine sunacağı fırsatlardan dolayı Makran bölgesinin kalkınmasına her
zaman vurgu yapmıştır.
Aralık 2012’de İran Ordusu Deniz Kuvvetleri yetkililerine
hitap eden İmam Hamanei, Umman Denizi kıyılarının özellikle Makran bölgesinin
büyük bir milli zenginlik olduğunu ifade etti ve “Eğer hükümet ve diğer
yetkililer deniz kıyısı bölgelerine stratejik bakış açısıyla ilgilenirlerse
Makran bölgesi İran İslam Cumhuriyeti için birçok imkan yaratabilir.” dedi.
Reisi hükümetinden önce Makran bölgesinin geliştirilmesi
için ilk tedbirler alındı ancak devamı gelmedi. Ancak Reisi hükümeti iktidara
geldikten sonra bu yönde büyük adımlar atıldı, bunlardan biri de “Çabahar
Ulusal Uzay Üssü”nün uygulama sürecinin başlangıcıdır.
Çabahar Uzay Üssü aslında İran’ın Ulusal Uydu Fırlatma
Üssü’nün adı, proje hazırlama sürecinin başladığı haberini ilk kez İran Uzay
Teşkilatı’nın eski başkanı Hamid Fazıli Ulusal 20 Nisan 2012’de Uzay
Teknolojisi Günü’nde duyurdu.
Sivil uydu fırlatma merkezi olarak planlanan bu üs, canlı
organizmaların fırlatılması, algılama uydularının ve iletişim uydularının yer ve güneş merkezli yörüngelere
fırlatılması alanında faaliyet göstermesi öngörülüyor. Bu tür fırlatma
işlemleri özel koşullar gerektirir. Fırlatma maliyetlerinin en aza indirilmesi
için ekvator bölgesine yakın koşullarda gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Çabahar Üssü, Hint Okyanusu ve ekvatora en yakın noktadır.
Bu, Makran bölgesini ülkenin uzay fırlatma faaliyetleri için ideal bir nokta
haline getirebilir; 2010 yılında İran’ın yeni ulusal uzay üssünün Sistan ve
Belucistan eyaletinin güneydoğusundaki Çabahar şehrinde inşa edileceği
açıklandı. Bu bölgede uzay üssü oluşturulmasının nedenlerinden biri de Hint
Okyanusu’na yakınlığı ve nüfusunun seyrek olmasıdır.
Dünya kendi etrafında dönmektedir. Dünya’ya Kuzey yarım
küreden bakıldığında saat yönüne tersine döner. Güneş’e göre kendi ekseni
etrafındaki bu tam dönüş 24 saatlik bir süreyi ifade eder. Bu dönüş için geçen
süreye 1 gün denir. Dünyamız kendi etrafında dönmekle birlikte aynı zamanda
Güneş’in etrafında dönmektedir.
Dünya her yerde aynı hızla dönmüyor, yani İran’da yaşayan
bir insan, Avrupa’da yaşayan bir insana göre daha hızlı dönüyor. Koordinatlara
göre en yüksek dönüş hızını ekvatorda görüyoruz.
Yeni uzay üssünün Çabahar’da inşa edilmesinin diğer en
önemli nedenleri arasında daha ağır yüklerin yörüngeye aktarılması meselesi yer
alıyor. Google Earth’e göre İmam Humeyni (r.a) Uzay Üssü 35 derece kuzeyde yer
alıyor, bu üste yerin hızı saniyede 308 metre, ancak Çabahar üssü 25 derece
kuzeyde bulunuyor ve bunun için elde edilen dönüş hızı saniyede 421 metre.
Dönüş hızı Çabahar’da ekvatora yakınlık açısından daha fazladır, Dolayısıyla
üssün ekvatora yakınlığı açısından yüksek hıza sahip roketlere ihtiyaç azalır ve daha ağır yükler uzaya gönderilebilir.
İran’ın uzay fırlatmalarının yapıldığı İmam Humeyni (r.a)
Üssü, Semnan bölgesinde bulunuyor. Aslında uçuş çöl üzerinde gerçekleşiyor bu
da Allah’ın ülkemize bir lütfudur ama fırlatmamızın eğim açısı ve yörüngeye
yerleştirilen uyduların eğim açısı bu üsten 55 derecedir. İran ülkenin uçuş
koridorunun güvenli olması için farklı açılardan da fırlatma yapması gerekiyor
ve ülkede bu özelliğe sahip olan tek nokta Çabahar bölgesidir.
Öte yandan yeryüzünden 35 bin kilometre yükseklikteki Yer
Sabit Yörünge’ye uydu fırlatma işleminde güneye ve ekvatora ne kadar
yaklaşılırsa o kadar az enerjiye ihtiyaç duyulacak; Bu özellik Çabahar
bölgesinin uzaya uydu fırlatmaları için uygun bir bölge olarak seçilmesini
sağlamıştır.
‘Çabahar Üssünü Faaliyete Geçirmeyi Planlıyoruz’
İran Uzay Teşkilatı Başkanı Hasan Salariye geçen sene
yaptığı bir açıklamada, ‘’Nihai amacı uydu yapmak olan bir ülkenin, uydu
tasarımını, testini ve yapımını ilerletmek için iyi donanımlı laboratuvarlara
sahip olması gerekir. Bir diğer önemli konu ise yeni uzay üssü yapmaktır. Şu
anda Çabahar Üssünü faaliyete geçirmeyi
planlıyoruz.’’ dedi.
Hasan Salariye, ‘’Çabahar Uzay Üssü’nün uluslararası
hizmetler de sunabilmesini amaçlıyoruz.’’ açıklamasını yaptı.
Çabahar Uzay Üssü’nün tamamlanmasıyla birlikte bu bölge
yerli ve milli teknolojinin merkezi
haline gelecek.
İran’ın İlk Uzay Üssü Gelecek Yıl Tamamlanacak
İran Uzay Teşkilatı Sözcüsü Hüseyin Deliriyan “ilk
yerli uzay fırlatılış üssünün, güneş eş zamanlı yörünge temelli uyduları, katı
yakıt taktiksel fırlatma füzeleri ile yörüngeye gönderme kabiliyetine sahip
olacak.” dedi.
İranlı yetkili ayrıca “Çabahar üssü, İran Uzay
Teşkilatı tarafından yönetilen en önemli projelerden olup mega proje
sayılmaktadır. Bu proje hükümetin onayıyla 11 yıllık aranın ardından tekrar
başlatıldı. Bütçenin ayrılması ile beraber yapım aşamasına geçildi. Çabahar
yerli üssümüzün üç fazı ve etabı olacak.
Mevcutta birinci etabın ortasındayız. Gelecek senenin ilk 6 ayında
birinci etabın tamamlanacağını umut ediyoruz. Bu üs, Güneş Eş Zamanlı Yörünge
temelli uyduları, katı yakıt taktiksel fırlatma füzeleri ile yörüngeye gönderme
kabiliyetine sahip olacak.” dedi.
İran Uzay Teşkilatı Sözcüsü, “Bu üssün ilk aşaması olan
alçak yörünge fırlatmaları platformunun gelecek sene tamamlanmasına şahit
olmayı umuyoruz. Planlara ve 10 yıllık uzay programındaki görevlerimize göre,
çeşitli yörüngelere erişim için özel bir pencere sağlayan bu üssün stratejik
konumu da dikkate alındığında, yaklaşık 8 yıl içerisinde uluslararası
fırlatılışları da bu üsten gerçekleştirmek istiyoruz. Çevre ülkelerini de bu
üste oluşturulacak kapasite ve altyapıyı kullanmaya ve fırlatmalarını bu üstten
başlatmaya davet ediyoruz.” ifadelerini
kullandı.
14 bin hektarlık bir alanda inşa edilecek Çabahar Uzay
Üssü’nde en az 1000 bilim insanı ve uzmanın çalışması bekleniyor/tesnim
