Trump Nükleer Anlaşma Konusunda Nasıl Bir Yol İzleyecek?

Arap basınında bu hafta, ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’a yönelik uygulayacağı politikalar gündemde önemli yer tuttu. Trump’ın İran ile Nükleer Anlaşma’yı askıya alabileceği belirtilirken, “Şimdi İran için Trump dönemi boyunca yaşayacağı kıtlık yıllarına hazırlık vakti” ifadeleri kullanıldı.Lübnan El Sefir gazetesinden Mustafa Elilbad, Trump’ın İran ile Nükleer Anlaşma’yı askıya almasının imkansız bir durum olduğunu yazdı. Yazara göre, ABD’nin menfaatleri ve durumu ile uluslararası konjonktür anlaşmanın bozulmasına izin verecek durumda değil.Mustafa Elilbad’ın söz konusu analizi şu şekilde:“Trump’ın seçilmesi sonrası iddialar bitmiyor. En önemli soru: Trump seçim kampanyası sırasında ‘kötü bir anlaşma’ olarak nitelendirdiği, İran ile imzalan Nükleer Anlaşma’yı askıya alır mı?5+1 ülkelerinin İran ile yaptığı nükleer ile ilgili anlaşma ABD’nin isteği üzerine yapıldı. Obama ve yönetiminin iyi niyetinden kaynaklanan bir anlaşma değildi. Anlaşma birçok açıdan ABD’nin işine yarıyordu. Obama bu anlaşmayı İran’ın değil ABD’nin çıkarları için yaptı.Anlaşmanın birinci özelliği ABD’nin anlaşma süresince yani 15 yıl İran’ın nükleer silah edinmesinin önüne geçmesi oldu. İkincisi ABD’nin dev şirketleri İran’a girme imkanı yakaladı. İkinci maddeye bağlı olarak da İran pazarını dev ABD şirketlerine açmak, İran ekonomik dengelerini reformcu kanadın lehine değiştirebilir. Diğer bir deyişle bu anlaşma, ABD’ye İran içindeki dengelerin değişmesi çabalarında mükemmel bir enstrüman kazandırdı.Dördüncüsü dile getirilmeyen bir özellik: ABD, aralarında ihtilaflar olsa bile İran’ın bölgedeki gücünü kabul etmiş oldu.Yüzeysel bakıldığında Trump’ın anlaşmayı bozabilmesi kolay görünüyor. Ancak derinlemesine bakıldığında hiç de öyle değil. Birincisi anlaşma sadece ABD-İran anlaşması değil, BM Güvenlik Konseyi’nde kararlaştırılmış ve birçok tarafı olan bir anlaşma.Eğer Trump anlaşmayı bozarsa, tek taraflı bozmuş olacak. Diğer 5 devlet ile (Rusya, Çin, İngiltere, Fransa, Almanya) anlaşma devam edecek.Ama bunların hepsinin ötesinde Amerika bu anlaşmanın (ekonomik) meyvelerini yiyebilir. Mesela sivil uçak filosunun yenilenmesi gibi.Bir an Trump’ın anlaşmayı askıya aldığını düşünelim. Ardından şu soru geliyor: ABD, İran’ın nükleer silah edinmesinin önüne nasıl geçecek? Çekilmek istediği bölgede bulunan İran’a savaş açarak mı?Trump’ın anlaşmayı askıya almayı düşünebilir ama bunun, şu andaki durumda faydalı olmayacağı çok açık ortada.”