Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde aldığı ağır yenilgi ve İran ile yaşanan savaşın sonuçları, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’i 2028 başkanlık seçimlerinde aday olup olmama konusunda tereddüde düşürdü.
CNN’e konuşan Vance’e yakın kaynaklar, ABD Başkanı Donald Trump’ın yardımcısı JD Vance’in, Cumhuriyetçilerin Kongre ara seçimlerindeki felaket boyutundaki yenilgisinin ardından 2028 başkanlık seçimlerinde aday olup olmamayı ciddi şekilde değerlendirdiğini belirtti.
Kaynaklar, Vance’in henüz nihai kararını vermediğini ancak müttefikleri ve danışmanlarıyla yaptığı görüşmelerin, siyasi hırsları, MAGA (“Amerika’yı Yeniden Harika Yap”) koalisyonunun çöküşü ve babalık sorumlulukları arasında bir iç çatışma yaşadığını gösterdiğini ifade ediyor. Vance’in 2024’te zafer kazanan hareketi yeniden inşa etmeye derin bir bağlılık duyduğu, ancak bu harekete bizzat liderlik edip etmemesi gerektiğinden henüz emin olmadığı aktarılıyor.
Söz konusu kaynaklardan biri durumu şu sözlerle değerlendirdi: “Alacağı hiçbir karara şaşırmam. Henüz 42 yaşında. Mevcut koşullar başarıyı imkansız kılarsa gelecekte geri dönebilecek kadar genç. Belki de onun için sadece doğru zaman değildir.”
Bir dönem Cumhuriyetçilerin 2028 seçimleri için kesin ve önde gelen adayı olarak görülen Vance, karar vermek için henüz belirli bir takvim belirlemedi ve başkanlık adaylığı hala ciddi bir seçenek olarak masada duruyor. Bazı müttefikleri, aday olma ihtimalinin çekilme ihtimalinden daha yüksek olduğuna kesin gözüyle bakıyor.
Vance’in destekçileri, ara seçimlerin ertesi sabahı sosyal medya platformu X’te yayımladığı kapsamlı mesajdan cesaret aldı. Vance bu mesajda, Cumhuriyetçilerin büyük yenilgisinin ana nedeni olarak İran’a karşı yürütülen savaşı göstermişti. Destekçileri bu mesajın olası bir başkanlık kampanyası için düşünsel çerçevesini yansıttığına inanırken, bu açıklamalar Trump’ı rahatsız etti.
Trump’ın Yarattığı Tahribatla Bir Cumhuriyetçinin Kazanması Mümkün mü?
Vance’e yakın isimler, onun bu yılın başından beri adaylık konusunda henüz bir karar vermediğini vurguluyor. Bu yaz dördüncü çocuğunun dünyaya gelmesi de Beyaz Saray’da başkanlık hırslarını geçici olarak rafa kaldırabileceğine dair spekülasyonlara yol açmıştı.
Bununla birlikte son haftalarda Vance’in düşünceleri tek bir temel soru etrafında yoğunlaştı: Kendisi veya esasen herhangi bir Cumhuriyetçi aday, Trump’ın yarattığı bu siyasi atmosferde kazanabilir mi?
CNN, İran’a karşı savaşın tüm bu hesapların üzerine gölge düşürdüğünü ve Vance’in müttefiklerinin bu savaşı onun siyasi hırslarının önündeki belki de en büyük engel olarak gördüğünü yazdı. Birçok mesele, Trump’ın Beyaz Saray’a duyulan kamuoyu güvenini daha fazla zedelemeden bu sevilmeyen çatışmayı hızla sona erdirip erdiremeyeceğine bağlı.
Vance’in müttefiklerinden biri, “Mesele JD’nin bunu yapıp yapamayacağı değil. Mesele, İran savaşı devam ederse esasen herhangi bir Cumhuriyetçi adayın kazanıp kazanamayacağıdır. İran savaşını bitirmezlerse 2028’de hiçbir Cumhuriyetçinin şansı olmayacak” dedi.
Vance’in en sıkı müttefiklerinden bazıları ara seçim sonuçlarının onun moralini pek etkilemediğini savunuyor. İki yılın uzun bir süre olduğunu ve siyasi koşulların yeniden lehine dönebileceğini söyleyen bu isimler, Vance’in 2028 yarışına girmesi halinde Cumhuriyetçi ön seçimlerde rakiplerini rahatlıkla geride bırakacağına inanmaya devam ediyor.
Bu arada sahneye çıkmak için fırsatı uygun gören diğer bazı Cumhuriyetçiler, şimdiden kendilerini 2028 seçimleri için aday olarak öne çıkarmaya yönelik adımlar atmaya başladı. Bu isimler arasında Florida Valisi Ron DeSantis, Teksas Senatörü Ted Cruz ve Georgia Valisi Brian Kemp yer alıyor.
Vance’in müttefikleri ise bu muhtemel rakiplerin varlık göstermesinden endişe duymadıklarını söylüyor. 2016 ve 2024 yıllarında Cumhuriyetçi yarış alanındaki bölünmüşlüğün Trump’ın parti adaylığını kazanmasına yardımcı olduğunu hatırlatıyorlar.
“MAGA Öldü”
Vance için acil öncelik, kısa sürede dağılmış gibi görünen MAGA koalisyonunu yeniden inşa etmek ve canlandırmak.
Bu çabasında artık daha güçlü bir müttefiki daha var: Bu hafta Beyaz Saray Özel Kalem Müdürlüğü’ne atanan Trump sadıklarından Stephen Miller. Miller’ın da Vance gibi yönetimi, Trump’ın birçok destekçisini hareketine çeken seçim vaatlerini gerçekleştirmeye yönlendirmek istediği belirtiliyor. Her iki isim de her şeyden önce savaştan hızlı bir çıkış yolu bulmaları gerektiğini biliyor; ancak Trump yönetimi şu ana kadar bu konuda sürekli başarısız oldu.
Anketler, 2024’te Trump’ın seçilmesine yardımcı olan erkekler, gençler, Latin kökenliler ve üniversite eğitimi olmayan beyazlar dahil olmak üzere neredeyse tüm grupların bu yıl ondan ciddi şekilde uzaklaştığını gösteriyor. Beyaz Saray yetkilileri ile Trump ve Vance’in danışmanları, bu seçmenleri geri dönmeye ikna etmenin zor bir iş olacağını kabul ediyor.
Kamuoyu analisti Rich Baris, “Verilen zarar seçmenlerin olağan memnuniyetsizliğinden daha derin; Trump’ın birçok destekçisi hayatı kendileri için daha uygun maliyetli hale getiremediği ve yeni dış savaşlar başlatmama sözüne sadık kalmadığı için başkanın kendilerine ihanet ettiğini hissediyor” değerlendirmesinde bulundu.
Baris, Vance’in bu hareketin dağılmış parçalarını bir araya getirme şansı en yüksek Cumhuriyetçi olmaya devam ettiğini, ancak bunun yeni bir popülist koalisyon kurmayı gerektirebileceğini düşünüyor. Baris şu ifadeleri kullandı: “MAGA öldü. Vance’in sorunu, MAGA seçmenlerini yeniden harekete geçirmek ve tekrar inanmaya ikna etmek olacak; çünkü Cumhuriyetçi markasının itibarı onların gözünde tamamen yok oldu.”
Trump, Vance’e Oldukça Öfkeli
CNN’in raporuna göre, Vance’in bu yeni siyasi manzarayla nasıl yüzleşebileceğinin en net işareti ara seçimlerin ertesi sabahı ortaya çıktı; Vance o sabah Cumhuriyetçilerin yenilgisine dair sert bir değerlendirme sunarken kendi seçim kırılganlıklarını da gözler önüne serdi.
Vance, X platformunda şunları yazdı: “Yenilgimizin nedeni (İran’a karşı) savaştır. Dün gece bizzat başkan da bunu söyledi. Eğer bu savaşın buna değdiğini ve önümüzdeki altı yıl boyunca Senato kontrolünü kaybetmenin ödenmeye değer bir bedel olduğunu savunmak istiyorsanız, bunu yapın. Bu maliyetin buna değdiğini savunun. Katılın ya da katılmayın, en azından bu dürüst bir duruştur. Ancak herkes neden kaybettiğimizi biliyor. Bundan sonra izleyeceğimiz yola dair her dürüst tartışma tam olarak bu noktadan başlamalıdır.”
Trump’ın, Vance’in böyle bir mesaj yayımlayacağından önceden haberdar olduğu ve kamuoyu önündeki duruşunda bunu önemsiz göstermeye çalıştığı belirtildi. Ancak iç görüşmelere vakıf iki kaynak CNN’e, Trump’ın özel sohbetlerde Vance’in bu ifadeleri dile getirme biçimini eleştirdiğini aktardı.
Bu kaynaklara göre Trump artık partinin ağır yenilgisinden büyük ölçüde İran meselesinin sorumlu olduğunu kabul etmiş durumda; ancak Vance’in savaşa girme kararını ve bunun gerekçelerini kamuoyu önünde savunmamasından dolayı “son derece öfkeli”.
Perşembe günü Trump, daha önce İran ile ilgili müzakereleri yürütme görevini üstlenen Vance’e bu sorumluluktan çekilmesi ve bunun yerine “tüm dikkatini” yolsuzluk konusuna odaklaması talimatını verdi.
Beyaz Saray Yetkilileri Savaşa Karşı Çıkmaya Cesaret Edemedi
Rapora göre bu gelişme, Trump ve Vance arasında, Trump’ın siyasi halefiyetiyle ilgili süreçlerde yakından izlenecek hassas bir gerilimi gün yüzüne çıkardı.
Vance 2024 yılında kısmen gelecekte liderlik dümenini devralması amacıyla başkan yardımcısı seçilmiş olsa da Trump, Vance’in aday olması durumunda onu destekleyeceğini henüz söylemedi. Vance ise yarışa girmesi halinde başkanın desteğini almayı beklediğini ifade etti. Trump kapalı kapılar ardındaki toplantılarda yardımcılarına ve müttefiklerine şimdilik başkanlık ön seçimlerinden uzak durmak istediğini, önce farklı adayların performansını izleyip ardından birini destekleyeceğini söyledi.
Vance, İran hakkındaki 617 kelimelik mesajının bir başka bölümünde Washington’ın savaşı sona erdirmeye, halkın geçim sıkıntılarını çözmeye, iç sorunlara yeniden odaklanmaya ve ABD’nin İsrail ile ilişkilerini gözden geçirmeye yoğunlaşması gerektiğini belirtti.
Trump kampanyasının finansörlerinden biri CNN’e, Vance’in mesajının geniş kesimlerce onun seçim yarışına girme arzusunun bir işareti olarak algılandığını söyledi. Baris de bu mesajı, Trump’ın yakın çevresinden birinin destekçilerinin öfkesini ilk kez resmen tanıması olarak nitelendirdi. Bazı Trump yönetimi yetkilileri de özel görüşmelerde, sonunda birisinin herkesin içinden geçirdiği şeyi açıkça dile getirmesinden memnun olduklarını ifade etti.
Vance’i desteklemeye devam eden sosyal muhafazakar grup “Amerikan İlkeleri Projesi”nin başkanı Terry Schilling, ara seçimlerin Cumhuriyetçilerin başkanlık yarışını köklü bir şekilde değiştirdiğini kabul ederek, “Bence yarış alanı tamamen açıldı ve artık kesin ve belirgin bir halef yok” dedi.
