Bağımlı ve otoriter rejimler sıklıkla “imparatorluk miti”ne kapılırlar; bu yanlış inanca göre sürekli askeri baskı, uzaktan yönetim ve dış müttefiklere dayanarak komşuluk krizlerini zapturapt altına almak ve maliyetleri dışarıya transfer etmek mümkündür. Ancak bu yaklaşım pratikte “aşırı yayılmaya” (overextension) yol açar; zor yoluyla güvenlik dayatma çabası istikrar üretmek bir yana, bir dizi karşılıklı tepkiyi ve artan maliyetleri güç merkezine geri döndürür. Coğrafya ve bölgesel güvenlik bağları bu denklemde acımasız bir rol oynar ve komşuluk ile karşılıklı bağımlılık gerçekliğini göz ardı eden her hesaplama, konumu pekiştirmek yerine güç ve meşruiyetin kademeli olarak erimesini beraberinde getirir. Bu teorik mantık, çevre bölgelerdeki tek taraflı baskı politikalarının neden nihayetinde müdahaleci gücün güvenliğini ve ekonomisini doğrudan tehlikeye attığını açıkça açıklamaktadır. Al-i Suud, böylesi bir rejimin net bir örneğidir.
Yemen’den Riyad’a Net Uyarı
Yemen müzakere heyeti üyelerinden Abdulmelik el-Acri, Suudi saldırılarının şiddetlenmesine dikkat çekerek Al-i Suud yetkililerini, Yemen krizine eklenecek her türlü siyasi, ekonomik veya güvenlik karmaşasının nihayetinde Suudi Arabistan’ın güvenliği ve ekonomisi üzerinde kronik ve yıpratıcı bir baskı oluşturacağı konusunda uyardı. Acri, “Sana’da ne ekerseniz, Riyad’da onu biçersiniz” vurgusunu yaptı. Yemen’in uzaktan yönetilecek bir saha olmadığını hatırlatan Acri, ülkenin bir komşu olduğunu ve coğrafyanın acımasız olduğunu belirtti. Yatırımcıların yalnızca anlaşma kağıtlarını değil, haritaları da okuduğunu ifade eden Acri, Yemen’in güvenliği ile bölgenin güvenliği arasındaki doğrudan bağı göz ardı etmenin istikrar getirmeyeceğini ve krizin sonuçlarını tüm taraflar için şiddetlendireceğini kaydetti.
Suudi Arabistan’ın Sivil Hedeflere Yönelik Saldırıları
Buna eş zamanlı olarak Yemen Silahlı Kuvvetleri, Suudi rejiminin yalnızca 24 saat içinde ülkenin farklı bölgelerine karşı 85 hava ve füze saldırısı gerçekleştirdiğini bildirdi. Bu saldırılar Lahic, Taiz, Saada, Cevf, Marib ve İmran vilayetlerindeki sivil altyapıları hedef aldı ve çok sayıda kişinin ölümüne ve yaralanmasına yol açtı. Hamis Müşit ve Taif üslerinden havalanan F-15 ve Tayfun savaş uçakları ile Necran bölgesinden fırlatılan füzeler bu saldırılarda kullanıldı. 11 Temmuz’da (22 Tir) başlayan gerilim tırmanışından bu yana Suudi Arabistan’ın toplam hava ve füze saldırısı 4 bin 948 rakamına ulaştı; bu istatistik, tek taraflı askeri baskı politikasının kesintisiz sürdüğünü göstermektedir.
Taiz Çarşısında Amerikan Bombaları
Yemen kurumlarının saha araştırmaları, Taiz vilayetindeki El-Vaziye çarşısına düzenlenen saldırılarda Suudi savaş uçaklarının Amerikan yapımı güdümlü bombalar kullandığını ortaya koydu. 6 Kasım sabahı Hamis Müşit üssünden kalkış yapan bir F-15 savaş uçağı, sivillerin sığınağı haline gelen bu çarşıya ve bir tarım arazisine üç hava saldırısı düzenledi. Aralarında 13 çocuğun da bulunduğu en az 33 sivil şehit olurken, onlarca kişi yaralandı. Patlama izleri ve şarapnel parçaları, 500 libre ağırlığındaki Mark-82 harp başlığına sahip GBU-12 lazer güdümlü bombaların kullanıldığını kanıtladı. Bu gerçek, Yemenli sivillerin katledilmesinde Amerikan silahlarının doğrudan rolünü ve Riyad’ın askeri destekçilerinin sorumluluğunu gözler önüne sermektedir.
Yemen’in Suudi Arabistan Derinliğindeki Yanıtı
Bu tecavüzlere karşılık olarak Yemen Silahlı Kuvvetleri cumartesi sabaha karşı iki özel operasyon duyurdu. Birinci operasyonda, Riyad’daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı bir adet insansız hava aracıyla (İHA) hedef alındı ve başarılı bir isabet kaydedildiği bildirildi. İkinci operasyonda ise Riyad’ın doğusundaki Doğu-Batı boru hattı üzerinde bulunan 3 numaralı petrol pompalama istasyonu iki İHA ile vuruldu ve hedefine ulaştı. Bu operasyonlar, Yemen’in kabiliyetlerinin kendi sınırlarıyla sınırlı olmadığını ve başkentin kalbindeki kritik Suudi altyapılarının da erişim mesafesinde bulunduğunu gösterdi.
Çatışmaların Sürekliliği
Bu karşılıklı hamlelerle eş zamanlı olarak Yemen Silahlı Kuvvetleri ile Suudi Arabistan’a bağlı unsurlar arasında özellikle Taiz cephesi başta olmak üzere birçok eksende çatışmalar devam ediyor. Suudi Arabistan’ın askeri ve mali desteğiyle hareket eden Riyad yanlısı güçler, Suudi baskı politikasının saha kolu olarak işlev gördü. Bu çatışmalar, Yemen krizinin dışarıdan yönetilemez olmakla kalmayıp maliyetlerinin doğrudan Suudi Arabistan’ın iç güvenliğine geri döndüğünü göstermektedir.
El-Acri’nin mesajı ve Yemen’in son operasyonları şu temel gerçeği bir kez daha hatırlatmaktadır: Sivillere yönelik saldırıların şiddetlenmesi, Amerikan bombalarının kullanılması ve uluslararası alanda siyasi baskı çabaları krizi çözmek bir yana, Suudi Arabistan’ın güvenliğini ve ekonomisini doğrudan tehlikeye atmaktadır. Yemen, coğrafyanın Riyad’dan ayırmadığı bir komşudur ve bu alandaki her yanlış hesaplama, sonuçlarını hızla Suudi topraklarına geri döndürür.
“Köpeği Değil, Taşı Bağlamalı!”
Fransa, Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Pascal Confavreux’nun son açıklamalarıyla, asıl saldırganı ve kuşatmacıyı görmezden gelerek kurbandan savunma hakkından vazgeçmesini nasıl talep ettiğini bir kez daha gösterdi. Confavreux cuma günkü basın toplantısında, Yemen güçlerine yönelik baskının artırılması gerektiğini, böylece özellikle Suudi Arabistan topraklarına yönelik “tahrik edici” saldırılarına son vereceklerini iddia etti. Bu tutum, Riyad’ın Avrupa Birliği’nde Ensarullah’ın terör örgütü olarak tanınması yönündeki baskısına yanıt olarak dile getirildi; oysa bazı Avrupa ülkeleri bu hamlenin barış sürecini zayıflatmasından endişe duymaktadır.
Daha önce Macron’un ifadesiyle Suudi Arabistan’a asker ve savunma sistemleri gönderen, Yanbu petrol tesislerini koruma operasyonel anlaşmasını uygulayan Fransa, şimdi Yemenlilerden sürekli Suudi tecavüzlerine ve sivil katliamlarına karşı sessiz kalmalarını istemektedir. Bu ikiyüzlü tutum, yalnızca saldırganı aklamakla kalmayıp kurbanın meşru müdafaa hakkını sorgulamakta ve Paris’in barıştan ziyade müttefiki Suudi’nin enerji ve askeri çıkarlarını korumaya bağlı olduğunu göstermektedir. Elbette bu yalnız Paris’in değil, genel olarak Batılı ülkelerin ortak sorunudur.
