Letonya anti-İHA teknolojilerine ev sahipliği yaparken, Hollanda deniz altyapılarını koruma görevini üstleniyor.
Avrupa artık insansız hava aracı (İHA) tehdidini yalnızca savaş alanıyla sınırlı bir mesele olarak görmüyor. Havalimanları, askeri tesisler ve kritik altyapıların yakınlarındaki kimliği belirsiz uçuşlar, Avrupa ülkeleri için yeni bir endişe kaynağı yaratmış durumda; öyle ki bu kaygı artık gökyüzünden su altına kadar uzanıyor. Avrupa Birliği (AB), 30 Ekim 2026 tarihinde Letonya ve Hollanda’da iki ayrı İHA teknoloji merkezi kurulacağını duyurdu. Bu iki merkezin, insansız sistemleri ve anti-İHA teknolojilerini tasarım ve test aşamasından doğrudan operasyonel kullanım sahasına yaklaştırması hedefleniyor.
Bu iki ülkenin seçimi tesadüf değil. Rusya ile komşu olan Letonya, Ukrayna savaşının başlamasından bu yana askeri İHA’ların ve bunlara karşı savunma sistemlerinin geliştirilmesinde en aktif ülkelerden biri konumunda. Hollanda ise denizcilik konumu ve geniş liman altyapısı nedeniyle farklı bir görev üstlendi: Limanların, deniz tabanının ve Avrupa’nın iletişim ile enerji naklinin büyük bir bölümünün bağlı olduğu tesislerin korunması.
2027 yılından itibaren geliştirilmeye başlanacak bu iki merkez; ortak AB programı çerçevesinde savunma sanayiini, araştırma merkezlerini ve silahlı kuvvetleri bir araya getirecek. Amaç yalnızca yeni İHA’ları sergilemek değil; teknolojilerin gerçek saha koşullarında test edilmesi, zayıf yönlerinin tespit edilmesi ve Avrupa ordularının bu test sonuçlarına dayanarak sistem alımı ve kullanımı konusunda karar verebilmesidir.
Letonya; İHA’ların ve Avcılarının Test Sahası
Letonya’daki merkez, yeni AB planı açıklanmadan önce de NATO’nun insansız sistemler test sahalarından biri haline gelmiş olan Selija (Sēlija) askeri eğitim bölgesinde kuruluyor. Bu merkezin misyonu yalnızca hava araçlarıyla sınırlı kalmayıp insansız kara araçlarını ve anti-İHA teknolojilerini de kapsıyor.
Merkezde çeşitli ekipmanlar; İHA’ları tespit etme, teşhis etme, takip etme ve imha etme kabiliyetleri açısından incelenecek. Bu aşamalar arasındaki fark büyük önem taşıyor. Bir sistem ekranda İHA’nın varlığını gösterebilir ancak türünü belirlemede veya tam konumunu saptamada yetersiz kalabilir; bir başka sistem hedefi teşhis edebilir ancak zamanında durduramayabilir. Saha testleri, üretici firmanın iddiaları ile ekipmanın gerçek performansı arasındaki bu mesafeyi ortaya koyacak.
NATO, daha önce de Selija bölgesinde insansız sistemler için bir inovasyon sahası kurmuştu. Bu tesisin ilk test ve değerlendirme programı 9-13 Mart 2026 tarihlerinde NATO üyesi ülkeler ve Ukrayna’dan savunma şirketlerinin katılımıyla gerçekleştirildi. Bu testlerde yüksek hızlı önleyicilerin uçuşu ve bazı elektronik harp ekipmanlarının denenmesi imkânı da sağlandı. Ukrayna savaşının Avrupa savunma sanayiine kazandırdığı en önemli tecrübe, küçük ve ucuz İHA’ların keşif, saldırı ve ateş yönlendirme aracına dönüşmesidir. Her İHA’ya karşı pahalı füzeler kullanmak ekonomik ve operasyonel açıdan mantıklı olmadığından, ordular tehdidi daha düşük maliyetle ve daha yüksek hızla durduracak yöntemler arıyor.
Hollanda; Su Altı Altyapılarının Korunmasında Yeni Cephe
İkinci merkez Hollanda’nın Scheveningen bölgesinde konuşlanacak ve tamamen farklı bir misyon yürütecek. Bu merkezin odağında insansız deniz sistemleri, deniz tabanının korunması ve kabloları, boru hatlarını, limanları ve diğer kritik su altı altyapılarını hedef alan tehditlerle mücadele yer alıyor.
Denizaltı kabloları uluslararası iletişimin bel kemiğidir ve ülkeler arası veri akışının büyük kısmı bu kablolar üzerinden sağlanırken boru hatları da enerji naklinde hayati rol oynar. Baltık Denizi ve Kuzey Avrupa’da yaşanan şüpheli olayların ardından Avrupa, bu altyapıların güvenliğine karşı daha hassas hale geldi. Bu alandaki tehdit ille de büyük bir askeri denizaltı olmak zorunda değil; küçük insansız su üstü araçları, otonom denizaltılar, dalış ekipmanları ve robotik sistemler keşif veya sabotaj amacıyla kullanılabiliyor. Gökyüzünün aksine su altında doğrudan izleme için geleneksel radarlar kullanılamadığından, deniz kuvvetleri akustik sensörler, su altı görüntüleme cihazları ve insansız deniz araçlarının bir kombinasyonuna dayanmak zorunda kalıyor.
Hollanda Savunma Bakanlığı, deniz güvenliği ve kritik su altı altyapılarına odaklanan SeaSEC girişimiyle de bağlantılı olan bu merkezin Avrupa ülkeleri, bilim merkezleri ve sanayi şirketlerinin iş birliğiyle geliştirileceğini açıkladı. Avrupa deniz ticaretinin en önemli merkezlerinden biri olan Hollanda için bu altyapıların korunması yalnızca askeri bir mesele değil, doğrudan ekonomik güvenlik ve ticari süreklilikle bağlantılı bir konudur.
AB ve NATO; Teknolojiyi Hızlandırmak İçin İş Bölümü
Bu iki merkez, tam adı Drone and Counter-Drone European Resolve olan Avrupa projesi DECODER çerçevesinde şekilleniyor. Avrupa Savunma Ajansı (EDA) da 29 Ekim 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, bu iki merkezin geliştirilmesi için 2027 yılında yeni operasyonel tatbikatlar ve testler düzenleyeceğini duyurdu. 28 ülkenin iş birliği yapacağı bu programda temel amaç; teknoloji geliştirme, test, değerlendirme ve sistemlerin standardizasyonu konularında ortak hareket etmektir. Ayrıca AB ve NATO’nun paralel ve tekrar eden yapılar kurmak yerine test sonuçlarını ve değerlendirme yöntemlerini paylaşarak birbirlerinin imkanlarından yararlanması hedeflenmektedir.
Ukrayna; Avrupa’nın Göz Ardı Etmek İstemediği Tecrübe
Bu programın şekillenmesindeki en önemli etkenlerden biri Ukrayna’nın saha tecrübesidir. Bu savaş, küçük ve nispeten ucuz İHA’ların geniş ölçekte kullanılabildiğini ve gelişmiş hava savunma sistemlerini bile zorlayabildiğini gösterdi. Teknolojik değişim hızı o kadar yüksek ki, bir İHA veya ona karşı geliştirilen savunma yöntemi birkaç ay içinde işlevini yitirebiliyor.
Avrupa, bir teknolojinin geliştirilmesi ile askeri birliklerin envanterine girmesi arasındaki süreyi kısaltmak istiyor. Geleneksel modelde uzun değerlendirme ve satın alma süreçleri nedeniyle ekipmanların birliklere ulaşması yıllar alıyordu. Ortak test merkezlerinin kurulması, küçük şirketlerin ve girişimlerin (start-up) ürünlerini gerçek görev koşullarına yakın bir ortamda denemesine ve orduların hızlı satın alma kararları almasına olanak tanıyacak.
Avrupa bu iki yeni merkezle aslında iki farklı soruna odaklanıyor: Doğuda sınırları aşabilecek veya askeri tesislere yaklaşabilecek İHA’larla mücadele; kuzeybatıda ise kıta ekonomisinin ve iletişiminin büyük ölçüde bağlı olduğu su altı altyapılarının korunması. Ancak bu programın gerçek başarısı açılış törenleri veya iş birliği duyurularıyla değil, gelecek yıllarda bu test sahalarından çıkacak sistemlerin sahadaki performansıyla ölçülecektir.
