Bölgedeki Arap ülkeleri, savaşın güvenlik ve ekonomik sonuçlarıyla yüzleştikten sonra, bu krizin oluşmasındaki kendi paylarını kabul etmek yerine, diplomatik bir ön alma hamlesiyle İran’ı sanık sandalyesine oturtmaya çalışmaktadır.
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi ülkelerin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin son oturumunda İran’dan tazminat talep etmesi, tek taraflı hukuki bir hak arayışından ziyade, savaşın seyrini değiştirme ve bölgedeki bazı hükümetlerin ABD’nin İran’a yönelik askeri saldırısına zemin hazırlama rolünü gizleme yönünde siyasi bir çabadır.
Körfez İşbirliği Konseyi Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi, 13 Kasım Cuma günü (22 Aban) Güvenlik Konseyi oturumunda yaptığı konuşmada, 28 Şubat 2026 tarihinden bu yana konsey üyesi ülkelere yönelik 7 binden fazla füze ve insansız hava aracının (İHA) fırlatıldığını; havalimanları, limanlar, petrol ve gaz tesisleri, elektrik santralleri, su arıtma tesisleri ve yerleşim alanlarının zarar gördüğünü iddia etti. El-Budeyvi, İran’ı sorumlu tutarak tam tazminat ödenmesini talep etti ve Tahran ile gelecekte yapılacak herhangi bir anlaşmanın İran’ın füze, İHA ve nükleer konularını da kapsaması gerektiğini vurguladı.
Ancak bu anlatıda temel bir soru göz ardı edilmektedir: ABD ordusuna İran’a karşı operasyon düzenlemesi için topraklarını ve askeri imkanlarını tahsis eden ülkeler, kendilerini nasıl yalnızca savaşın mağduru olarak tanıtabilirler?
Amerikan Üsleri; Savaş Aracı ve Bölgesel Güvensizliğin Kaynağı
Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nün (IISS) Körfez savaşına ilişkin raporunun incelenmesi, ABD’nin bölge ülkelerinin imkanlarını kullandığının tamamen kanıtlanmış ve inkar edilemez bir gerçek olduğunu ortaya koymaktadır. Bu rapora göre Bahreyn, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, farklı dönemlerde üs ve lojistik destek sağlamanın yanı sıra, ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonları için kendi topraklarının veya hava sahalarının kullanılmasına izin vermiştir.
Bu gerçek, Körfez İşbirliği Konseyi’nin son tutumundaki açık çelişkiyi gözler önüne sermektedir. Bir yandan ABD ordusunun İran’a karşı operasyonları için toprak, üs ve askeri imkan sağlanıp; diğer yandan İran’ın askeri yanıtı ABD’nin askeri varlığıyla bağlantılı hedef ve altyapılara yöneldiğinde, tüm mesele İran’ın tarafsız ülkelere yönelik tek taraflı saldırısına indirgenemez. Ülkesel imkanlarını saldırgan bir askeri gücün emrine veren bir devlet, en azından krizin tırmanmasındaki siyasi rolü ve sorumluluğu konusunda hesap vermelidir.
Bu çerçevede, İran’ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilci Yardımcısı Gulamhüseyin Derzi’nin KİK Genel Sekreteri’nin iddialarına verdiği yanıt dikkat çekicidir. Derzi, Güvenlik Konseyi oturumunda yaptığı konuşmada, bölgedeki bazı ülkelerin ABD’ye imkan ve kolaylıklar sağlayarak İran’a yönelik askeri saldırıda rol aldıklarını ve eylemlerinin sonuçlarından kendilerini muaf tutamayacaklarını açıkça ifade etti. Derzi, bu ülkelerin oynadıkları rol karşısında hesap vermeleri gerektiğini vurguladı. Minab katliamı gibi İran vatandaşlarına yönelik bazı suçların bizzat bu ülkeler üzerinden gerçekleştirilmiş olması da dikkat çekicidir.
Camdan Ekonomi ve Savaşa Ev Sahipliği Yapmanın Maliyeti
Bir diğer önemli husus ise Basra Körfezi kıyısındaki ülkelerin ekonomik yapılarının kırılganlığıdır. Bu ülkelerin ekonomik gücünün büyük bir kısmı enerji ihracatına, deniz yollarının güvenliğine, limanların ve havalimanlarının işleyişine, yabancı yatırımlara ve uluslararası şirketlerin güvenine dayanmaktadır. Bu ekonomiler normal şartlarda bölgesel güvenliğe ve kesintisiz ticaret ile enerji akışına yaslanarak bir istikrar ve refah tablosu sergilerler; ancak savaş, bu tablonun bölgenin coğrafi güvenliğine ne denli bağımlı olduğunu açıkça göstermiştir.
Bölge ülkeleri, İran’a karşı yürütülen savaşta hem ABD’nin güvenlik ve operasyonel ortağı olup hem de tamamen tarafsız ve mağdur ülkeler konumunda görünemezler. Eğer Güvenlik Konseyi’nde tazminat ve hukuki sorumluluk tartışılacaksa, bu tartışma ABD ve Siyonist rejimin ilk saldırısından, kolaylaştırıcı ülkelerin rolüne ve İran halkına verilen zararlara kadar savaşın tüm boyutlarını kapsamalıdır. Adalet tek taraflı tanımlanamaz ve savaşın kurbanlarından başkalarının kararlarının ve iş birliklerinin bedelini de ödemeleri istenemez.
Not: bu analiz farsnews.ir sitesinden alınarak tercüme edilmiştir
