TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın neden bir saldırmazlık anlaşması olarak imzalanmadığı sorusuna yanıt veren Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, anlaşmanın öncelikli amacını, “Birinci amacı ‘birbirimize karşı artık biz tehdit değiliz’ demektir. ‘Non-aggression’ı garanti altına almaktır, mühürle bağlamaktır. Biz birbirimize o kadar artık saldırmayacağız ki, saldırma olursa başkasına saldıracağız” sözleriyle açıkladı.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda, Bakanlığın 2027 yılı bütçesinin sunumunun ardından milletvekillerinin eleştirilerini ve sorularını yanıtladı.
“Mekke İttifakı” Sorusuna Yanıt: Birbirimize O Kadar Artık Saldırmayacağız Ki, Saldırma Olursa Başkasına Saldıracağız
Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na ilişkin “Neden savunma ittifakı yerine saldırmazlık anlaşması imzalanmadı?” şeklindeki soruya Fidan, “Aslında herkes aynı şeyi istiyor da metodoloji farklı. Tabii biraz güvenlik bilimlerine girdiğiniz zaman, güvenlik ittifakı kuran insanlar başkalarına karşı kurmazlar. Kurulan ittifakın ikinci amacıdır saldırana karşı cevap vermek. Birinci amacı ‘birbirimize karşı artık biz tehdit değiliz’ demektir. ‘Non-aggression’ı garanti altına almaktır, mühürle bağlamaktır. Biz birbirimize o kadar artık saldırmayacağız ki, saldırma olursa başkasına saldıracağız.” diye konuştu.
Avrupa’da bir güvenlik mimarisi olduğunu ve bunun yıllar boyunca NATO’nun varlığıyla ayakta durduğunu kaydeden Fidan, “Şu anda Türkiye NATO’nun önemli bir ülkesi fakat NATO’nun Avrupa’daki ortaya koyduğu güvenlik mimarisi, bizim farklı stratejik havzalarda da uzantımız olduğu için, Orta Doğu’daki güvenliğimizi sağlamadı.” değerlendirmesini yaptı.
Fidan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na taraf ülkelerin başka ülkeleri de ittifaka katma konusunda irade gösterdiklerini söyledi.
“Bu Güvenlik İttifakı Başkasına Saldırmak İçin Değil”
Osmanlı Devleti’nden sonra tarihte ilk defa, ulus devletlerin ortaya çıktığı dönemde, bölge ülkelerinin bir araya gelerek bir güvenlik ittifakı kurduğuna dikkati çeken Fidan, “Bu güvenlik ittifakı başkasına saldırmak için değil. Üstüne eğer siyasi istikrar, ekonomik kalkınma, refah ve devamlılık bina etmek istiyorsanız güvenlikle başlamanız gerekiyor.” dedi.
Avrupa’da da her şeyin güvenlikle başladığını, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından ABD’nin getirdiği güvenlik şemsiyesi altında ekonomik ve siyasi birliği kurduklarını anlatan Fidan, “Amerika şimdi ‘ben bu rolümden çekiliyorum’ dediği zaman, ‘Avrupa Birliği ve Avrupa güvenliği tekrar Avrupa mimarisi nasıl olacak’ diye tartışmaya başladı.” ifadesini kullandı.
Fidan, 1950’li ve 1960’lı yıllarda kurulan bir önceki güvenlik mimarisine Türkiye’nin çeşitli durumları değerlendirerek dahil olmaya karar verdiğini belirterek şunları kaydetti: “Şimdi o güvenlik mimarisini oluşturan şartlar ortadan kalkıyor. Avrupa’da yeni bir güvenlik mimarisi çıkıyor. Biz bunun tartışmasına aktif olarak katılıyoruz, önermelerimizi yapıyoruz ve yeni ortaya çıkacak muhtemel güvenlik mimarisinde Türkiye’nin ve ait olduğumuz Avrupa ve Balkan bölgesinin istikrarını koruyacak en iyi çözüm neyse onun olması için de elimizden geleni yapıyoruz. Tıpkı Kafkaslar’da yapmaya çalıştığımız yeni istikrar düzeni gibi, tıpkı Orta Doğu gibi. Orta Doğu daha zor, daha problemli bir alan ama yapılması gereken, sorumluluk üstlenilmesi gereken bir alan.”
“Herkesin Kendi Sorununu Çözmesi Ve Gerekeni Yapması Gerekiyor”
Fidan, ülkelerin artık bire bir menfaat üzerinde çalışmak istediklerine dikkati çekerek “Dolayısıyla bölgedeki ülkelerin artık ister Avrupa’da olsun ister Balkanlar’da olsun ister Kafkaslar’da ister Afrika Boynuzu’nda, herkesin kendi sorununu çözmesi ve bu noktada gerekeni yapması gerekiyor. Türkiye de bu konuda elinden geleni yapmaya hazır.” diye konuştu.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamındaki taahhütlere ilişkin Fidan, “Türkiye’de güç kullanımının mevzuatı bellidir. Meclisin buradaki etkisi bellidir. Ordu bir yere gideceği zaman görevi, süresi ve gideceği yer belli olur.” ifadesini kullandı.
Fidan, onayın TBMM’ye ait bir karar olduğuna işaret ederek “Onay verildiği zaman gider, verilmediği zaman gitmez ama Mekke Savunma İttifakı da bunun hazırlığını yapan, çalışmalarını yapan bir yerdir. Birbirimizle güvenlik dayanışması içerisinde olmaya devam edeceğiz.” diye konuştu.
